Çĕннисем
Кунашкал опыт халиччен чӑваш лексикографийӗнче анчах мар, пӗтӗм совет лексикографийӗнче те пулман-ха, мӗншӗн тесен ку таранччен пирӗн ҫӗршывра энциклопеди словарӗсене кӑна ӳкерчӗклесе кӑларнӑ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Халӗ хатӗрлекен чӑвашла-вырӑсла словарьте ахаль сӑмахсене тата терминсене ӳкерчӗксемпе сӑнласа ӑнлантарасси тӗп мелсенчен пӗри пулса тӑрать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Лексикографи методики сӗннипе, куҫа курӑнакан, чи кирлӗ уйрӑмлӑхӗсем тулаш форминче палӑракан объектсен терминӗсене ӑнлантарма ӳкерчӗксемпе усӑ кураҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Терминсенчен чылайӑшӗ абстрактлӑ ӑнлавсене палӑртаҫҫӗ, анчах вӗсем хушшинче конкретлӑ япаласене, хатӗрсене, чӗрчунсене т. ыт. ят параканнисем те питӗ нумай.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Словарь словникӗнче вара норман термин ҫук.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
варяги мн. (ед. варяг) варягсем (Авалхи Руҫпа Византире нормансене ҫапла чӗннӗ).
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Сӑмахран, 1971 ҫулхи вырӑсла-чӑвашла словарьте варяг сӑмаха ҫапла ӑнлантарнӑ:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Унсӑрӑн вулакана кирлӗ пӗлӳ памалли информаци ҫулӗ пӳлӗнет.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ҫакна май методикӑн тепӗр кирлӗ требованине те асра тытас пулать: дефиницире словарь словникне кӗртмен е ӑнлантарса паман терминсем, сӑмахсем пулмалла мар.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Чӑн та ӗнтӗ, -ист суффикс чӑваш чӗлхин сӑмах пулӑвӗ системине кӗмен, анчах вӑл модельпе тунӑ сӑмахсем нумай пирки чӑвашсем вӗсен пӗлтерӗшне аванах ӑнланаҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
шовинистла шовинистический ┃┃ шовинистически.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
шовинист шовинист
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
шовинизмла шовинистический
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ку терминтан пулнӑ иккӗмӗшле сӑмахсен ретне вара тивӗҫлӗ формӑсемпе куҫарса ҫеҫ пама юрать:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
шовинизм шовинизм (чи сӗмсӗр национализм: харпӑр нацине пуринчен ҫӳле хурса, халӑхсем хушшинче хирӗҫӳ кӑларни)…
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Чӑвашла-вырӑсла словарьте шовинизм термина ӑнлантарса пани пур, тейӗпӗр:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Тӗслӗх илер.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ытларах чухне иккӗмӗшле терминсен пӗлтерӗшне ятарласа ӑнлантарса пани кирлӗ мар; чӑваш чӗлхинчи сӑмах пулӑвӗн тухӑҫлӑ моделӗсем пӗлтерӗш тытӑмне пӗрремӗшле сӑмахпа аван ҫыхӑнтараҫҫӗ, алфавит йӗркипе юнашар тӑма май вӗсене тупма та йывӑр мар (чӑваш чӗлхинче, паллӑ ӗнтӗ, аффикссем сӑмах тӗпӗ умӗн тӑрас йӗрке ҫук).
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Вӗсенчен нумайӑшне мир вырӑс чӗлхинчи тивӗҫлӗ лексемӑсем тӗслӗхӗпе йӗркелетпӗр.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Чӑваш чӗлхине пӗр кӗрсе вырнаҫнӑ терминсем малашне сӑмах пулӑвне активлӑ хутшӑнаҫҫӗ, вӗсенчен иккӗмӗшле хутсӑр е хутлӑ терминсем, анлӑ ятсемпе ҫирӗп пӗтӗҫнӗ сӑмах ҫаврӑнӑшӗсем пулаҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.