Çĕннисем
Ун пирки «Тӑван Атӑл» журналта (1960 ҫ., 4 №, 88-92 с. ) пичетленнӗ «-И аффикса йышӑннӑ вырӑн падежӗнчи сӑмахсен уйрӑмлӑхӗсем ҫинчен» ятлӑ статьяра тата «Хальхи чӑваш литература чӗлхи. Морфологи» (1965 ҫ. ) кӗнекере вуласа пӗлме пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Хӑй вӑхӑтӗнче эпир -ри/-ти/-чи сегментлӑ сӑмахсем мӗншӗн паллӑ ячӗ пулманни ҫинчен тӗплӗн каласа панӑччӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кашни хутӗнчех «икӗ аффикс ҫыхӑнӑвӗ» тесе тӑриччен статьяра эпир сӑмахсен -ри/-ти/-чи пайне чӗлхе пӗлӗвӗнче йышӑннӑ сегмент терминпа палӑртӑпӑр.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Уншӑн причасти паллисем ҫухалмаҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Танлаштарӑр: -и аффикса хушсан, иртнӗ тата пулмалли причасти аффиксӗсенчи юлашки уҫӑ сасӑ та тухса ӳкет: вуланӑ + -и > вулани, вуламалла + -и > вуламалли.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Анчах уҫӑ сасӑ тухса ӳкнӗшӗн -р/-т/-ч падеж пӗлтерӗшне кӑтартма пӑрахмасть.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Вырӑн падежӗн аффиксӗнче а(е) уҫӑ сасӑ хӑй хыҫҫӑн и уҫӑ сасӑран тӑракан аффикс хушнӑ пирки тухса ӳкет: чӑваш сӑмахӗнче икӗ уҫӑ сасӑ юнашар тӑма пултараймаҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кун пирки ҫапла калама пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
«Мӗншӗн вырӑн падежӗн аффиксӗ -ра/-ре/-че мар, -р/-т/-ч ҫеҫ?» — текен ыйту сиксе тухма пултарать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Иккӗшӗ те сӑмаха улӑштаракан аффикс шутне кӗреҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Анчах ҫав сӑмах пайне аффикс теме май ҫук, мӗншӗн тесен вӑл хӑй икӗ аффиксран тӑрать: -р/-т/-ч аффикс вырӑн падежӗн пӗлтерӗшне кӑтартать, -и аффикс — палӑрту категорине.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Пирӗн шутпа, -ри/-ти/-чи текен сӑмах пайне грамматика кӗнекисенче нумай хушӑ паллӑ ячӗ тӑвакан аффикс тесе пӑхни те чӗлхене нормӑлама чылай кансӗрленӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Тӗрлӗ ушкӑна кӗрекен чӗлхесен сӑмах пулӑвне пӗр виҫепе виҫни чӗлхе аталанӑвне тӗрӗс ҫул-йӗртен пӑрса ярать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Йӑнӑш пуринчен ытла чӑваш чӗлхин грамматикине ҫителӗклӗ пӗлменнинчен е вырӑс чӗлхи майлӑ калас туртӑмран килет.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
2. Япала ятне вырӑн тӗлӗшӗнчен ӑнлантаракан определение тӗрӗс тупса палӑртайманни тӗрлӗ сӑлтавран килет.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Пӗр сӑмах майлашӑвӗ вырӑнне тепринпе асӑрхамасӑр е пӗлмесӗр усӑ курни, паллах, килӗшӳсӗр: ҫавӑ вӑл предложение е ҫыхӑнуллӑ текста ӑнланма чылаях кансӗрлет, кунсӑр пуҫне тата ирӗксӗрех чӗлхе шӑйрӑкӗ ҫине ҫаврӑнса пӑхтарать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
1. Калаҫура е ҫырура час-часах хула стадионӗ, колхоз доярки, музей экспоначӗ, шкул библиотеки, январь сивви, Октябрь революцийӗ вырӑнне хулари стадион, колхозри доярка, музейри экспонат, шкулти библиотека, январьти сивӗ, Октябрьти революци конструкцисене асӑрхатпӑр.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Грек, латин чӗлхисенчен юлнӑ префикссен шучӗ кӑтартнӑ тӗслӗхсемпе пӗтмест: латинла де- (дефект, деривация, деформация, дегенерация, ре- (рецензия, реакция, реакционер) префикссем те пулнӑ сӑмахсене те илсе кӑтартма пулӗччӗ, анчах вӗсем вырӑсла сӑмахсем умне ларни асӑрханмасть-ха, апла пулсан, чӑвашла ҫӗнӗ сӑмахсем тӑвас вӑйӗ те уҫҫӑн курӑнмасть.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ӑна центрифуга сӑмахпа ӑнлантарма пулать: центрифуга пӗр минутра 1200 хут ҫаврӑнать пулсан, суперцентрифуга 10 000 хут, ультрацентрифуга 100 000 хут ҫаврӑнать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Хальхи вырӑс чӗлхинче приставка шайӗпе ҫӳрет: ультракрасный, чӑв. ультрахӗрлӗ; ультразвук, чӑв. ультрасасӑ; ультракороткий, чӑв. ультракӗске; ультраправый, чӑв. ультрасылтӑм, ультралевый, чӑв. ультрасулахай т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.