Çĕннисем
Чӑваш чӗлхинче япала ячӗн сӑмах майлашӑвӗнче ҫирӗп йӗрке палӑрать: 1) тӗп сӑмах, япала ятӗнчен пулнӑскер, яланах иккӗмӗш вырӑнта тӑрать, ӑнлантару сӑмахӗ — пӗрремӗш вырӑнта; 2) ӑнлантару сӑмахӗ ытларах чухне япала ятӗнчен, сайра хутра паллӑ ятӗнчен, наречирен, хисеп ятӗнчен, местоименирен тата глаголтан пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Анчах ҫав сӑмах майлашӑвӗн тытӑмӗ (структури) тӗрлӗ системӑллӑ чӗлхесенче тӗрлӗрен пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
3. Япала вырӑнпа е вӑхӑтпа ҫыхӑнса тӑнине чӗлхесенче япала ячӗн сӑмах майлашӑвӗпе кӑтартаҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Ҫапла вара, -ри/-ти/-чи сегмента ни сӑмах тӑвакан, ни сӑмаха улӑштаракан аффикс теме май ҫук: сегмент тытӑмӗнчи -и аффикс япалалӑх пӗлтерӗшӗн сӗмне кӑтартма, -р/-т/-ч аффикс япала конкретлӑ вырӑнпа е вӑхӑтпа ҫыхӑнса паллӑ пулнине кӑтартма кирлӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кунашкал конструкцисем тӗп сӑмах функцине тӑвакан япала ятӗнчен аякра тӑнӑ чухне, унпа грамматика тӗлӗшӗнчен ҫыхӑнса тӑман чухне усӑ кураҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Шерккей лаши, кая юлма хӑнӑхманскер, талпӑнса утма тытӑнчӗ те ик-виҫӗ ана пӳ кайсанах малтине хуса ҫитрӗ (Илпек М.).
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
— Кантуртисене сирпӗтмелле, — тесе кӑшкӑрать тахӑш пӗри (Хумма Ҫ.).
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
ӑ) -ри/-ти/-чи сегментлӑ сӑмахсем:
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Апрель уйӑхӗнче Долбилов Ананьевӑран ҫыру илчӗ (С. Элкер);
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кӗвентине утланса Ача вылять лашалла (К. Иванов).
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
а) япала ячӗсем.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Управлени йӗркипе ҫыхӑннин тӗслӗхӗсем:
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
синтаксис функцине ҫеҫ пурнӑҫлаҫҫӗ, вӗсен пӗлтерӗшӗсем тӗп сӑмахри аффикссен пӗлтерӗшӗсенчен те уйрӑм мар.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Ӑнлантару сӑмахне тӗп сӑмахпа форми енчен килӗштерсе ҫыхӑнтаракан аффикссем (нум. хис, падеж аф.)
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Унӑн пиччӗшӗпе, Шупашкартипе, манӑн курса калаҫасах пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Ку ҫынна, директор патӗнчине, эсӗ ӑҫтан пӗлетӗн?
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
ӑ) -ри/ти/-чи сегментлӑ сӑмахсем: Тупӑсем, пирӗн енчисем те, тӑшман енчисем те, сасартӑк ӳхӗрме тытӑнаҫҫӗ (М. Ухсай).
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
а) япала ячӗсем: Колхоз бригадирне, Василий Михайлович Петрова, район Совечӗн депутатне суйларӑмӑр;
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Согласовани йӗркипе ҫыхӑннин тӗслӗхӗсем:
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кун пек конструкцисемпе час-часах пуплев е калав пуҫламӑшӗнче усӑ кураҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.