Чӑваш чӗлхи корпусӗ

Правительствующий сенат ҫак ӗҫ тӗлӗшӗнчен мӗн тума кирлине тумасӑр хӑвармӗ.

Ку ӗҫе тума сирӗн малтан сайта кӗмелле Сайта кĕр

Функционал пирки

Раҫҫейре, 2010 ҫулхи Пӗтӗм Раҫҫейри халӑх ҫыравӗн кӑтартӑвӗсем тӑрӑх, саамсен йышӗ 1771 ҫын пулнӑ, вӗсенчен нумайӑшӗ Мурманск облаҫӗнче пурӑнать.

В России, согласно данным Всероссийской переписи населения 2010 года, численность саамов составляла 1771 человек, большинство из них живут в Мурманской области.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Тӗнчере саамсен пӗтӗмӗшле йышӗ — 60 пинрен пуҫласа 80 пин ҫын таран.

Общая численность саамов в мире — от 60 до 80 тысяч человек.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Вырӑнти халӑхшӑн пулӑ тытасси — чӑн-чӑн ритуал, анчах ҫак ӗҫре усӑ куракан сӑмахсемпе сайрарах та сайрарах усӑ кураҫҫӗ.

Рыбалка у местных — это целый ритуал, но все слова, которые употребляются при этом, произносятся все реже и реже.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Лосось популяцийӗ чакни те лексикӑра палӑрать.

Сказывается на лексике и уменьшение популяции лососей.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Ку паллӑсенчен кашнийӗн хӑйӗн сӑмахӗ пур.

Для каждой из этих характеристик имеется свое слово.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Вӗсем тӑрӑх чӗрчун аҫа е ама пулнине, ӗмӗрне, ҫавӑн пекех вӑл хӑранине тата кӗтӳрен юлнине е юлманнине пӗлеҫҫӗ.

По ним определяют половую принадлежность, возраст животного, а также напугано ли оно и не отбилось ли от стада.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Ҫавӑн пекех пӑлан ӗрчетекенсем юр ҫинчи чӗрчунсен йӗрӗсене вуламалли хӑнӑхӑва ҫухатасран хӑраҫҫӗ.

Также оленеводы боятся утратить умение читать звериные следы на снегу.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

20 ҫул каялла Лапландин ҫурҫӗр пайӗнче ҫулталӑка 8 тапхӑра пайланӑ пулсан хальхи вӑхӑтра ҫуркуннепе ҫулла хушшинчи уйрӑм тапхӑр ку регионта кашни ҫулах палӑрмасть, ӑна пӗлтерекен сӑмахпа та усӑ курманнипе пӗрех.

В северной части Лапландии 20 лет назад год разделяли на 8 сезонов. Сейчас особенный период между весной и летом в регионе наблюдается не ежегодно, и слово, его обозначающее, уже не употребляется.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Ҫулталӑк вӑхӑчӗсен шучӗ те калаҫура сахалланса пырать.

Выходят из употребления и сезоны.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html

Хӗлле юр ирӗлнине пӗлтерекен sievlladat е suttádat йышши сӑмахсемпе вара час-часах усӑ курма пуҫланӑ.

А слова вроде sievlladat или suttádat, использующиеся для обозначения подтаивающего снега зимой стали использовать намного чаще.

Глобаллӑ ӑшша пула саам чӗлхисенчи сӑмахсем ҫухалаҫҫӗ // Аҫтахар Плотников. https://chuvash.org/news/43233.html