Çĕннисем

Н. И. Ашмарин та урӑх чӗлхе сӑмахӗсене йышӑннине кӑмӑлласах кайман.
Куҫарса пулӑш

Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.

Д. П. Петров-Юман, А. П. Прокопьев-Милли, Г. И. Комиссаров-Вантер чӑваш чӗлхине ют чӗлхе сӑмахӗсене йышӑнассине хирӗҫ шав ҫӗкленӗ.
Куҫарса пулӑш

Ҫакӑ чӑваш интеллигенчӗсенчен хӑшне-пӗрне самаях хумхантарма пуҫланӑ: урӑх чӗлхе сӑмахӗсем малашне те ҫакӑн пекех йышлӑн хушӑнсан, вӗсем чӑваш сӑмахӗсене хупласа хурса, чӑваш чӗлхин сӑн-сӑпатне, унӑн хӑйевӗрлӗхне пӗтерсе хурассӑн туйӑннӑ.
Куҫарса пулӑш

Ҫав сӑмахсен йышӗ хаҫатра кӑна мар, пур литература тексчӗсенче те анлӑ сарӑлма тытӑннӑ.
Куҫарса пулӑш

Унта пин сӑмах ытла панӑ.
Куҫарса пулӑш

Н. И. Ванеркке, ҫав терминсенчен час-часах тӗл пулаканнисене суйласа илсе, 1924 ҫулта «Ют чӗлхесенчен хутшӑннӑ сӑмахсен пӗчӗк словарьне» пичетлесе кӑларать.
Куҫарса пулӑш

Чӑваш чӗлхине ҫакӑнта асӑннӑ йӗркене пӑхӑнса кӗнӗ терминсен йышӗ 1924 ҫул тӗлне чылай ӳснӗ.
Куҫарса пулӑш

Чӑвашсем ҫав термин сӑмахсене тӑван чӗлхе сӑмахӗсем пек йышӑннӑ.
Куҫарса пулӑш

Вырӑс чӗлхинчен тата вырӑс чӗлхи урлӑ кӗрекен сӑмахсене ҫакӑн пек чӑвашлатса йышӑнни литература чӗлхине, унӑн терминологи сийне халӑх чӗлхипе ҫывхартма тата халӑх хушшинче сарма ҫав тери пулӑшнӑ.
Куҫарса пулӑш

9) йышӑннӑ сӑмах вырӑс чӗлхинче -сть, -сь, -зь сасӑсемпе вӗҫленет пулсан, вӗсем чӑваш чӗлхинче ҫ сасса куҫнӑ: влаҫ (вырӑсла: власть), промышлӗннӑҫ (промышленность), княҫ (князь), оппӗҫ (опись) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

Анчах -ный сыпӑкпа вӗҫленекен дежурный, дневальный сӑмахсем тешурни, тневальни форма йышӑннӑ.
Куҫарса пулӑш

8) йышӑннӑ сӑмах ударенисӗр -ый, -ая, -ое сыпӑксемпе вӗҫленет пулсан, ҫав сыпӑксем чӑваш чӗлхинче -ӑй сыпӑка куҫнӑ: вошатӑй (вырӑсла: вожатый), столовӑй (столовая) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

7) Урӑх чӗлхерен кӗрекен сӑмах ударенисӗр -ия, -ие, -ий сыпӑксемпе вӗҫленет пулсан, я (йа), е (йе), й сасӑсем тухса ӳкнӗ: партти (вырӑсла: партия), телекатси (делегация), ҫеҫҫи (сессия), постановлени (постановление), пролеттари (пролетария), планеттари (планетарий), рапочи (рабочий) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

б) Ударени хыҫҫӑнхи иккӗмӗш сыпӑк а е е сасӑпа пӗтет пулсан, чӑваш чӗлхинче ҫав сасӑ тухса ӳкнӗ: мусӑк (вырӑсла: музыка), арихметтӗк (арифметика), краматтӗк (грамматика), хвонеттӗк (фонетика), Амерӗк (Америка) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

5) Ударени хыҫҫӑнхи хупӑ сыпӑкра е сыпӑксенче е, и сасӑсем пулсан, вӗсем чӑваш чӗлхинче ӗ сасса куҫнӑ: уччиттӗл (вырӑсла: учитель), писаттӗл (писатель), твикӑттӗл (двигатель), ҫвитеттӗл (свидетель), термӗн (термин), криҫӗс (кризис), классӗк (классик) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

4) Ударени умӗнхи сыпӑксенче тата ударениллӗ сыпӑкра а, о, у, ы сасӑсем чӑвашла та ҫаплипех сыхланса юлнӑ, ударениллӗ сыпӑк хыҫҫӑнхи сыпӑксенче ҫав сасӑсем чӑваш чӗлхинчи ӑ сасса куҫнӑ: коронӑ (вырӑсла: корона), тиктаттӑр (диктатор), пленӑм (пленум), оппӑт (опыт), ультиматтӑм (ультиматум).
Куҫарса пулӑш

3) Урӑх чӗлхери ц аффриката ч, тс, с сасӑсемпе ылмашнӑ: ченттӑр (вырӑсла: центр), чихвӑр (цифра), револьутси (революция), червонӗс (червонец).
Куҫарса пулӑш

2) Урӑх чӗлхери ф сасӑ х, хв сасӑсемпе ылмашнӑ: хронт (вырӑсла: фронт), хветератси (федерация), хвинанс (финансы), хвилосохви (философия), ахтономи (автономия), ахтӑр (автор) т. ыт. те (ф вырӑнне х, хв ҫырасси 1926 ҫулччен пынӑ).
Куҫарса пулӑш

1) Урӑх чӗлхерен кӗрекен терминсенчи янӑравлӑ шавлӑ хупӑ сасӑсем, сӑмах пуҫламӑшӗнче е вӗҫӗнче пулсан, чӑваш чӗлхинчи янӑравсӑр хупӑ сасӑсемпе ылмашнӑ, икӗ уҫӑ сасӑ хушшинче е сылтӑм енчен й, л, м, н, р сасӑсенчен пӗри, сулахай енчен уҫӑ сасӑ пулсан, чӑваш чӗлхинчи янӑравлӑ шавлӑ хупӑ сасӑпа пӗрпекленнӗ, танл.: панк (шырӑсла: банк), пилет (билет), кас (газ), темократти (демократия), шнейккӑ (жнейка), сайом (заем), шурнал (журнал), лосунк (лозунг), конкрес (конгресс) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

Кунта ҫаксене палӑртмалла:
Куҫарса пулӑш

Страницăсем:

Чӑваш чӗлхи корпусӗ

Çĕннисем

Меню

Статистика