Çĕннисем

1928 ҫулти положени терминсемпе усӑ курнӑ чух литературӑна кам валли (ӑна мӗнле стильпе ҫырмаллине) асра тытма хушать.
Куҫарса пулӑш

Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.

1928 ҫулта йышӑннӑ положенин тӗп уйрӑмлӑхӗ терминологире диалект тата вырӑнти калаҫу сӑмахӗсемпе, архаизмсемпе усӑ курма, интернационаллӑ сӑмахсене куҫармасӑр йышӑнма сӗнни пулса тӑрать.
Куҫарса пулӑш

Ҫапла вара, пурнӑҫ ҫӗнелсе, халӑх культурипе ҫутӗҫ ҫулсерен аталанса сарӑлнӑ май тата терминсем тӑвас ӗҫре опыт пухӑннӑ май терминологи принципӗсем те улшӑнса тарӑнланса пынӑ.
Куҫарса пулӑш

Унта ҫапла каланӑ: 1) терминсем тумалли тӗп материал — тӑван чӗлхе, унӑн диалекчӗсемпе вырӑнти калаҫӑвӗсем; 2) кирлӗ пулсан, манӑҫа тухнӑ е манӑҫа туха пуҫланӑ сӑмахсемпе, вӗсен семантикине улӑштармасӑр е улӑштарса, термин пӗлтерӗшӗпе усӑ курма юрать; 3) тӑван чӗлхере термин тума юрӑхлӑ сӑмах тупӑнмасан, аффикссемпе е хутлӑ сӑмах мелӗпе усӑ курса, ҫӗнӗ сӑмах термин тумалла; 4) тӑван чӗлхе хатӗрӗсенчен те, унӑн вырӑнти калаҫӑвӗсенчен те термин тума май килмесен, ҫав термина урӑх чӗлхерен йышӑнмалла; 5) ытти чӗлхесенче сарӑлнӑ интернационаллӑ сӑмахсене куҫармасӑрах йышӑнмалла; 6) литературӑра терминсемпе усӑ курнӑ чух ҫав литературӑна кам валли ҫырнине асра тытмалла, халӑхӑн анлӑ масси валли ҫырнӑ чух урӑх чӗлхе терминӗсемпе, ҫавӑн пекех ансӑр специальность терминӗсемпе сахалтарах усӑ курмалла.
Куҫарса пулӑш

1928 ҫулта Чӑваш ҫӗршывне тӗпчекенсен пӗрремӗш съезчӗ, чӑвашла терминсем тӑвас ӗҫе сӳтсе явса, ҫӗнӗ положени йышӑнать.
Куҫарса пулӑш

Ҫак глаголсен причасти форми те термин пӗлтерӗшӗ йышӑнать, асӑрхӑр: орканисатсиленнӗ пролеттариат, натсионалисатсиленӗ панк, сотсиалисатсиленӗ ҫӗр, чивилисатсиленнӗ патшалӑх, чентралисатсиленнӗ орканисатси т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

Ҫак тапхӑрта -изировать, -ировать, -изовать суффикслӑ интернационаллӑ глаголсем чӑваш чӗлхине -изацилле аффикспа кӗме тытӑнаҫҫӗ: национализировать — натсионалисатциле, организовать — орканисатсиле, социализировать — сотсиалисатсиле, цивилизовать — чивилисатсиле, централизовать — чентралисатсиле т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

социалистический фактор — сотсиалисӑмла хвактӑр т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

революционный кризис — револьутсилле криҫис;
Куҫарса пулӑш

революционная теория — револьутсилле теори;
Куҫарса пулӑш

пролетарский социализм — пролеттарилле сотсиалисӑм;
Куҫарса пулӑш

колониальный гнет — колонилле пусмӑрлӑх;
Куҫарса пулӑш

классовая борьба — класлӑ ҫапӑҫу;
Куҫарса пулӑш

капиталистическое противоречие — кӑпитталисӑмла хирӗҫӗвлӗх;
Куҫарса пулӑш

демократическая республика — темократтилле респупликкӑ;
Куҫарса пулӑш

буржуазный пацифист — пуршуаллӑ патсихвист;
Куҫарса пулӑш

Тӗслӗхрен, В. И. Ленинӑн Коммунистла интернационалӑн 1920 ҫулта Петроградра пулса иртнӗ иккӗмӗш конгресӗн ларӑвӗнче тухса каланӑ сӑмахӗнчи -ый(-ой, -ий), -ая(-яя), -ое(-ее) вӗҫлӗхлӗ терминсене чӑвашла ҫапла куҫарнӑ:
Куҫарса пулӑш

Ҫакӑнпа пӗрлех -ла(-ле), -лӑ(-лӗ) аффикссен пӗлтерӗш чиккисем тӗксӗмленме тытӑнни палӑрать.
Куҫарса пулӑш

Ҫав тапхӑртах куҫаруҫӑсемпе терминҫӑсем хушшинче -ла(-ле), -лӑ(-лӗ), -лӑх(-лӗх) аффикссемпе вырӑс чӗлхинчи -ый(-ой, -ий), -ая(-яя), -ое(-ее) вӗҫлӗхсен пӗлтерӗшӗпе усӑ курасси сарӑлма пуҫлать: конттурлӑ карттӑ (контурная карта), апсольутлӑ хисеп (абсолютное число), конкретлӑ хисеп (конкретное число) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

Ҫак тапхӑрта вырӑс чӗлхинчен кӗрекен терминсем чӑваш чӗлхинчи сӑмах пулӑвӗн аффиксӗсене йышӑнасси йӑлана кӗме тытӑнать, тӗслӗхрен, ахтономи (автономи) — ахтономиллӗ (автономиллӗ), сотсиалисӑм (социализм) — сотсиалисӑмлӑ (социализмлӑ) патшалӑх, револьутси (революци) — револьутсиллӗ (революциллӗ), натси (наци) — натсилӗх (нацилӗх), культтур (культура) — культтур[ӑ]лӑх (культурӑлӑх), класс — класлӑх т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

Страницăсем:

Чӑваш чӗлхи корпусӗ

Çĕннисем

Меню

Статистика