Çĕннисем
Шупашкарти Октябрь 60 ҫул тултарнӑ ятпа хисепленекен Тӗп стадион (КЯ, 18.07.78).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Кассӑсем Тӗп универмаг умӗнче тата Хӗрлӗ площадьре ӗҫлеҫҫӗ.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Хаҫатсенче те кун пек чух центральный вырӑнӗнче тӗп сӑмах ҫӳрет:
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Ҫав вӑхӑтрах терминологи словарӗсем те, икӗ чӗлхеллӗ чӑвашла-вырӑсла е вырӑсла-чӑвашла словарьсем те центральный сӑмаха тӗп тесе куҫарма май пуррине те кӑтартаҫҫӗ: центральный банк «тӗп банк», центральное разведывательное управление (ЦРУ) «тӗп разведка управленийӗ» (ЦРУ — США-ри шпионла организаци).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Апла пулсан, терминологи тата орфографи словарӗсене хатӗрлекенсем терминологи комиссийӗ кӑтартнисене пурнӑҫламан.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
1959 ҫултанпа терминологи комиссийӗ ку терминсем пирки урӑхла кӑтартусем пани пулман.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Пӗр енчен пӑхсан, «Ялав» журнал орфографипе терминологи комиссийӗ 1959 ҫулхи майӑн 6-мӗшӗнче йышӑннӑ решенисене пурнӑҫласа пырать (вӑл решенисенче терминсем тӑвас ӗҫре тӑван чӗлхе материалне анлӑ усӑ курма ыйтнӑ, чӑвашла калама май пуррине чӑвашлах каламалла, тенӗ те, тӗслӗхсем вырӑнне Аслӑ Совет «Верховный Совет», Тӗп Комитет «Центральный Комитет» терминсене те илсе кӑтартнӑ).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
КПСС Тӗп Комитечӗн Генеральнӑй секретарӗ Л. И. Брежнев ертсе пыракан КПСС Тӗпкомӗн Политбюро составне хисеплӗ президиума суйларӗҫ («Ялав», 2 №, 1976).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Анчах та республикӑра тухса тӑракан журналсенче хушӑран ку йӗркене пӑхӑнманни сисӗнет:
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Терминологи словарӗ те, орфографи словарӗ те Центральнӑй Комитет тесе ҫырмах хушаҫҫӗ.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
КПСС Центральнӑй Комитечӗ ялхуҫалӑхӗн пурлӑхпа техника никӗсне ҫирӗплетме, механизаци шайне ӳстерме анлӑ мерӑсем палӑртрӗ (КЯ, 18.07.78).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Делегацие КПСС Центральнӑй Комитечӗн Политбюро членӗн кандидачӗ, КПСС Центральнӑй Комитечӗн секретарӗ Б. Н. Пономарев ертсе пырать (КЯ, 04.11.76).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Юлашки ҫулсенче пирӗн хаҫатсенче Центральный Комитет термин сӑмах майлашӑвӗ вырӑнне Тӗп Комитет тесе ҫырни курӑнмасть.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Халӗ центральный «центральнӑй» сӑмах ҫинче кӑштах чарӑнса тӑрар.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Чӗлхе норми енчен ку пӑсӑк япала мар, ытти тӗрек чӗлхисенче вӗсем халӗ те ҫак халлӗнех ҫӳреҫҫӗ (сӑмахран, пушкӑртла: баш бухгалтер «главный бухгалтер»; тутарла: баш агроном «главный агроном»; туркменла: баш секретарь «генеральный секретарь», баш врач «главный врач, главврач»), ытти тӗрӗк чӗлхисенчи баш сӑмах чӑвашла пуҫ «голова» тениех пулать.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Революци хыҫҫӑнах главный инженер, главный зоотехник, главный редактор терминсене пуҫ инженер, пуҫ зоотехник, пуҫ редактор тесе те куҫарса пӑхнӑ.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
«Тӑван Атӑл» журналӑн главнӑй (аслӑ. — В. С. ) редакторӗ Александр Галкин поэт та ҫак шкултах вӗреннӗ (ҫавӑнтах).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Ӑна генеральнӑй (тӗп. — В. С. ) план тӑрӑх ҫӗнетме пӑхнӑ («Ленин ҫулӗпе», 29.02.76).
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Малашлӑх пысӑк Вырӑс Сурӑмӑн.
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.
Главный, генеральный вырӑс сӑмахӗсене те чӑвашлах хитре калама пулать, вӗсене тӗп е аслӑ сӑмахсемпе улӑштарсан пире пӗр чӑваш ҫынни те усал калас ҫук, анчах та хаҫатсем ҫак сӑмахсемпе усӑ курмаҫҫӗ-ха:
Чӑваш чӗлхинчи термин тумалли мелсемпе хаҫатсенче мӗнле усӑ кураҫҫӗ // В. И. Сергеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 108–125 с.