Çĕннисем
Квази- (латинла квази «как будто, наподобие, словно; почти, без малого») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: квазизвезда, чӑв. квазиҫӑлтӑр; квазиоптика, квазичастицы, чӑв. квазипайсем.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Инфра- (латинла инфра- «под, ниже, дальше, хуже, слабее, меньше») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: инфракрасный, чӑв. инфрахӗрлӗ (спектрӑн куҫа курӑнман хӗрлӗ пайӑрки); инфразвук, чӑв. инфрасасӑ (ҫын хӑлхине илтӗнмен сасӑ); инфраструктура т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫав хушӑрах литературоведенире ҫӗнӗ терминсем курӑна пуҫларӗҫ: гиперреализм, гиперреалист.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Юлашки вӑхӑтра гипер- префикс вырӑс сӑмахӗ умне ларни те курӑнать: гиперзвук, гиперзвуковой йышши сӑмахсем тӗл пулаҫҫӗ, вӗсене чӑвашла гиперсасӑ, гиперсасӑллӑ теме пулать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Гипер- (грекла хипер- «над, сверх, излишний» — унӑн антонимӗ хипо «ниже, ниже нормы») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ, иккӗмӗш сӑмахӑн пӗлтерӗшне хӑпартса (ӳстерсе, пысӑклатса) кӑтартать: гипертония, чӑв. гипертони (юн пусӑмӗ виҫерен ӳсни) — антонимӗ гипотония, чӑв. гипотони (юн пусӑмӗ виҫерен чакни); гипербола (геометри фигури), гипербола (литература терминӗ) т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Контр-, контра- (латинла контра против, на(су)против, вопреки, наперекор») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ, иккӗмӗш пайне хирӗҫлет: контрпропаганда (чӑв. пропагандӑна хирӗҫ пропаганда); контрразведка (чӑв. контрразведка е разведкӑна хирӗҫ разведка); контратака (чӑв. контратака е атакӑна хирӗҫ атака); контрреволюционер (чӑв. контрреволюционер е революцие хирӗҫ тӑракан) т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Тӗслӗхрен, ҫав тери (ытла, калама ҫук, питӗ, майсӑр, шутсӑр) чӑркӑш, усал, чее, ухмах вырӑнне архичӑркӑш, архиусал, архичее, архиухмах теме те пулать пек.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ман шутпа, архи- приставкӑна чӑваш сӑмахӗсем умне те лартма пулать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Анчах XIX ӗмӗрте архи- вырӑсла сӑмахсем умне те ларма «хӑнӑхса» ҫитет: архиплут (Гоголь, «Ревизор»), архиважный, архиопасный, архиглупый т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Авалхи славян чӗлхине кӗнӗ грек сӑмахӗсем Христос тӗнӗпе ҫыхӑннӑ: архиерей «первосвященник», архиепископ «старший (главный) епископ», архимандрит (архи + мандра) «монастырь; загон, стойло», «настоятель православного монастыря», архидьякон т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Архи- (грекла архи- «первый, старший, главный, в высшей степени») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: грекла архитектон (архи + тектон «строитель, плотник») «зодчий, архитектор, строитель», латинла архитектор.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫавӑнпа та антисоветский, антиобщественный, антивоенный, антирелигиозный, антиморальный евӗрлӗ тӗслӗхсене Совет влаҫне хирӗҫ, обществӑна хирӗҫ, вӑрҫа хирӗҫ, тӗне хирӗҫ, морале хирӗҫ тесе куҫарма тивет.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Анчах та хутлӑ сӑмахӑн иккӗмӗш пайӗ вырӑсла сӑмах пулсан, йывӑрлӑх сиксе тухать: антисоветизм термина чӑвашла та антисоветизм тетпӗр, ҫав вӑхӑтрах антисоветский паллӑ ятне пӗртен пӗр чӑваш сӑмахӗпе калама ҫук.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Анти- (грекла анти «против») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: антихрист, чӑв. антихрис (вӑрҫса каланӑ чух: шуйттан, усал, путсӗр), антикоммунист, антисемит, антивещество, антигерой т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Авиа- (латинла авис «птица») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: авиаспорт, чӑв. авиаспорт (сывлӑш спорчӗ), авиадесант, чӑв. авиадесант (сывлӑш десанчӗ), авиашкола, чӑв. авиашкул (авиаци шкулӗ), авиалиния, чӑв. авиалини (сывлӑш ҫулӗ) т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Авто- (грекла аутос «сам») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: автобиография, чӑв. автобиографи (хам пурнӑҫ ҫинчен хамах ҫырса пани), автограф, автомат, автономия, чӑв. автономи (номос «закон»), автодидакт (хӑй тӗллӗн вӗреннӗ ҫын), автовесы, чӑв. автотараса, авточупӑ т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Мӗн тесен те, хӑшпӗр интернациллӗ префикссемпе паллашни вулакансемшӗн ҫеҫ мар, ҫыракансемшӗн те усӑллӑ пулма пултарать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Вӗсене пӗррехинче ҫурма чӑвашла, тепрехинче вырӑс сӑмахӗн формипех хӑваратпӑр.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Анчах ку кӑткӑс процесс та кӑлтӑк-сӑлтӑксӑр пулса пыраймасть-ха.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Чӑваш чӗлхи аталанӑвӗн ҫӗнӗ ыйтӑвӗсене хускатрӑмӑр пулсан, интернациллӗ префикссем (приставкӑсем) ҫинчен каламасӑр иртсе каяс марччӗ, мӗншӗн тесен вӗсемпе пӗлсе усӑ курни чӗлхемӗре пуянлатма пулӑшать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.