Çĕннисем
Ӑна ҫак тӗслӗхсенчен те курма пулать:
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Унсӑрӑн -и аффикслӑ форма мӗнле япалана пӗлтернине чухласа илме йывӑр.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Анчах -и аффикслӑ формӑсемпе усӑ курас пулсан, пуплевре (е текстра) япала ҫинчен асӑнни пулмаллах, е, вӑл ҫук пулсан вара, -и аффикслӑ формӑпа юнашарах ҫав япала ятне калани кирлӗ (шкулти ачасем; ачасене, хамӑр шкултисене).
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Танлаштарӑр: вуланӑ журналсене, вуланӑ кӗнекесене — вуланисене.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
-И аффикс кунта тӗп сӑмах вырӑнне ҫӳрет, япалалӑх пӗлтерӗшӗн сӗмне палӑртать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Тӗслӗхрен: вӑрманта пурӑнакан кайӑксем, вӑрманта ӗҫлекен колхозниксем, вӑрманта ӳсекен йывӑҫсем т. ыт. сӑмах майлашӑвӗсене кӗскетсе, пӗр-пӗтӗмлетсе, вӑрмантисем теме пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Вӗсене (сегментлӑ формӑсене), пуплевре ытти -и аффикслӑ формӑсене каланӑ пекех, япала ячӗн сӑмах майлашӑвӗ вырӑнне калаҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кунта -ри/-ти/-чи сегментлӑ сӑмах формисем ҫинчен кӗскен те пулин ҫакна хушса калама тивет.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Ун пирки «Тӑван Атӑл» журналта (1960 ҫ., 4 №, 88-92 с. ) пичетленнӗ «-И аффикса йышӑннӑ вырӑн падежӗнчи сӑмахсен уйрӑмлӑхӗсем ҫинчен» ятлӑ статьяра тата «Хальхи чӑваш литература чӗлхи. Морфологи» (1965 ҫ. ) кӗнекере вуласа пӗлме пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Хӑй вӑхӑтӗнче эпир -ри/-ти/-чи сегментлӑ сӑмахсем мӗншӗн паллӑ ячӗ пулманни ҫинчен тӗплӗн каласа панӑччӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кашни хутӗнчех «икӗ аффикс ҫыхӑнӑвӗ» тесе тӑриччен статьяра эпир сӑмахсен -ри/-ти/-чи пайне чӗлхе пӗлӗвӗнче йышӑннӑ сегмент терминпа палӑртӑпӑр.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Уншӑн причасти паллисем ҫухалмаҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Танлаштарӑр: -и аффикса хушсан, иртнӗ тата пулмалли причасти аффиксӗсенчи юлашки уҫӑ сасӑ та тухса ӳкет: вуланӑ + -и > вулани, вуламалла + -и > вуламалли.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Анчах уҫӑ сасӑ тухса ӳкнӗшӗн -р/-т/-ч падеж пӗлтерӗшне кӑтартма пӑрахмасть.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Вырӑн падежӗн аффиксӗнче а(е) уҫӑ сасӑ хӑй хыҫҫӑн и уҫӑ сасӑран тӑракан аффикс хушнӑ пирки тухса ӳкет: чӑваш сӑмахӗнче икӗ уҫӑ сасӑ юнашар тӑма пултараймаҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Кун пирки ҫапла калама пулать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
«Мӗншӗн вырӑн падежӗн аффиксӗ -ра/-ре/-че мар, -р/-т/-ч ҫеҫ?» — текен ыйту сиксе тухма пултарать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Иккӗшӗ те сӑмаха улӑштаракан аффикс шутне кӗреҫҫӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Анчах ҫав сӑмах пайне аффикс теме май ҫук, мӗншӗн тесен вӑл хӑй икӗ аффиксран тӑрать: -р/-т/-ч аффикс вырӑн падежӗн пӗлтерӗшне кӑтартать, -и аффикс — палӑрту категорине.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Пирӗн шутпа, -ри/-ти/-чи текен сӑмах пайне грамматика кӗнекисенче нумай хушӑ паллӑ ячӗ тӑвакан аффикс тесе пӑхни те чӗлхене нормӑлама чылай кансӗрленӗ.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.