Çĕннисем
Тӗрлӗ ушкӑна кӗрекен чӗлхесен сӑмах пулӑвне пӗр виҫепе виҫни чӗлхе аталанӑвне тӗрӗс ҫул-йӗртен пӑрса ярать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Йӑнӑш пуринчен ытла чӑваш чӗлхин грамматикине ҫителӗклӗ пӗлменнинчен е вырӑс чӗлхи майлӑ калас туртӑмран килет.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
2. Япала ятне вырӑн тӗлӗшӗнчен ӑнлантаракан определение тӗрӗс тупса палӑртайманни тӗрлӗ сӑлтавран килет.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Пӗр сӑмах майлашӑвӗ вырӑнне тепринпе асӑрхамасӑр е пӗлмесӗр усӑ курни, паллах, килӗшӳсӗр: ҫавӑ вӑл предложение е ҫыхӑнуллӑ текста ӑнланма чылаях кансӗрлет, кунсӑр пуҫне тата ирӗксӗрех чӗлхе шӑйрӑкӗ ҫине ҫаврӑнса пӑхтарать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
1. Калаҫура е ҫырура час-часах хула стадионӗ, колхоз доярки, музей экспоначӗ, шкул библиотеки, январь сивви, Октябрь революцийӗ вырӑнне хулари стадион, колхозри доярка, музейри экспонат, шкулти библиотека, январьти сивӗ, Октябрьти революци конструкцисене асӑрхатпӑр.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
Грек, латин чӗлхисенчен юлнӑ префикссен шучӗ кӑтартнӑ тӗслӗхсемпе пӗтмест: латинла де- (дефект, деривация, деформация, дегенерация, ре- (рецензия, реакция, реакционер) префикссем те пулнӑ сӑмахсене те илсе кӑтартма пулӗччӗ, анчах вӗсем вырӑсла сӑмахсем умне ларни асӑрханмасть-ха, апла пулсан, чӑвашла ҫӗнӗ сӑмахсем тӑвас вӑйӗ те уҫҫӑн курӑнмасть.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ӑна центрифуга сӑмахпа ӑнлантарма пулать: центрифуга пӗр минутра 1200 хут ҫаврӑнать пулсан, суперцентрифуга 10 000 хут, ультрацентрифуга 100 000 хут ҫаврӑнать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Хальхи вырӑс чӗлхинче приставка шайӗпе ҫӳрет: ультракрасный, чӑв. ультрахӗрлӗ; ультразвук, чӑв. ультрасасӑ; ультракороткий, чӑв. ультракӗске; ультраправый, чӑв. ультрасылтӑм, ультралевый, чӑв. ультрасулахай т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ультра- (латинла сӑмах, вырӑсла «дальше, далее; по ту сторону; более, сверх того» тенипе тан) — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Чӑваш словарӗсем грек е латин чӗлхисенчен кӗнӗ сӑмахсене ҫаплипех хӑвараҫҫӗ (транспорт, транслятор, трансплантаци) е ӑнлантарса параҫҫӗ: трансплантация, чӑв. трансплантаци (органсене куҫарса ларни).
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Хальхи вӑхӑтра вырӑсла сӑмах умне те ларать: транссибирский, трансземной, трансчувственный, трансарктический т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Транс- (латинла транс- (префикс чухне), вырӑсла «через, пере- (насквозь, за пределами» ӑнлавпа тан): транспорт, трансформатор, трансляци т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫавӑнпа та ӑна суперҫӑлтӑр тени, ман шутпа, юрӑхлӑ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Чӑвашла ҫӑлтӑрсен ҫӑлтӑрӗ, чи ҫутӑ ҫӑлтӑр тесе ӑнлантарма пулать, анчах кунашкал калани термин мар.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Суперстар сӑмаха вырӑсла сверхзвезда тесе пулать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Апла пулсан унпа чӑваш чӗлхи те ҫӗнӗ сӑмахсем тума пултарать: суперлук, чӑв. суперухӑ; суперобман, чӑв. суперултав; суперобложка, чӑв. суперхуплашка (хуплашка ҫине тӑхӑнтарнӑ хуплашка); супермиллионер, суперстар т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Вӑл вырӑсла сӑмахсен умне те ларать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Супер- (латинла супер- (префикс чухне) «сверх, над» сӑмахсене е пере-, пре-, на-, над- приставкӑсене тӳрре килет) — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Чӑваш чӗлхи вырӑс чӗлхине кӗнӗ формӑсемпе усӑ курать: субсиди, субординаци, субстанци т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Суб- (латинла суб- (префикс чухне) мӗнӗн те пулин ӑшӗнче е унӑн айӗнче пулнине пӗлтерет) — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: субординация, субординатор, субтитры, субсидия (поддержка), субординация (кам кама пӑхӑннин йӗрки), субстрат, субстанция т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.