Çĕннисем
Кунта ҫакна палӑртса хӑвармасӑр май ҫук: терминологие йӗркелӗх кӳресси вӑл чӗлхеҫӗсен ҫеҫ мар, халӑх хуҫалӑхӗн тӗрлӗ отраслӗсенче ӗҫлекен специалистсен тивӗҫӗ те.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хальхи вӑхӑтра, наукӑпа техника революцийӗ тапхӑрӗнче тата обществӑпа политика пурнӑҫӗ активлӑ аталаннӑ саманара, кунсерен тенӗ пекех ҫӗнӗрен те ҫӗнӗ терминсем ҫуралаҫҫӗ, ҫавна май терминологи ӗҫӗнче наука енчен вӑраха ямасӑр татса памалла ыйтусем ҫине-ҫинех тухса пыраҫҫӗ.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Эпир ҫак статьяра чӑваш терминологине йӗркелесе лайӑхлатассипе ҫыхӑннӑ хӑшпӗр ыйтусене ҫеҫ хускатрӑмӑр.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Уйрӑмах вырӑс чӗлхинчи ҫыхӑну паллӑ ячӗсене морфологи тӗлӗшӗнчен чӑвашла йӗркеленӗ чухне тимлӗ пулмалла, тӑван чӗлхе законӗсене никӗсе хумалла.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫапла ӗнтӗ, терминологи ӗҫӗнче ӑнлава тӗрӗс палӑртма тивӗҫлӗ грамматика форми суйласа илме пӗлмелле, унсӑрӑн тӗрлӗрен йӑнӑшсем туса тултарма пулать.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫав чемпионсем Европӑра мар, хӑйсен ҫӗршывӗсенче ҫӗнтерсе чемпион ятне илнӗ, апла пулсан Европа чемпионӗсен (вырӑсла чемпионы Европы) кубокӗ мар, Европӑри чемпионсен кубокӗ темелле.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тимлӗрех шухӑшласа пӑхсан, ку тӗслӗхре изафет форми ӑнлава пӑсса кӑтартнине тӳрех асӑрхама пулать: сӑмахӗ кунта Европа чемпионӗсем ҫинчен мар, Европӑри ҫӗршывсен (тӗслӗхрен, Совет Союзӗн, Польшӑн, Венгрин, Чехословакин т. ыт. ) чемпионӗсем ҫинчен пырать.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хӑшпӗр хаҫатсенче кубок европейских чемпионов термина чӑвашла Европа чемпионӗсен кубокӗ тесе куҫарнине асӑрхама пулать.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫакна пӗр тӗслӗхпе кӑтартса парар-ха.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та изафет формипе те вырӑнлӑ усӑ курма пӗлмелле, вӑл та ӑнлава пур чухнех тӗрӗс палӑртма май памасть.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Пичетре ӗҫлекенсем вара, чӗлхеҫӗсен сӗнӗвне шута илмесӗр, хӑнӑхнӑ йӑлапа халӗ те малтанхи пекех йӑнӑш ҫыраҫҫӗ.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
-Ри, -ти, -чи пайлӑ сӑмахсемпе хаҫат-журнал чӗлхинче вырӑнсӑр усӑ курнине хӑйӗн пӗр статйинче И. П. Павлов та тӗрӗс тиркенӗччӗ.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Сӑмахӗ вара кунта ҫав ҫулталӑк хушшинче тумалли ӗҫсен планӗ ҫинчен пырать (ӑна иртнӗ ҫултах йышӑнса ҫирӗплетнӗ), апла пулсан ҫулталӑк (квартал, уйӑх) планӗ, смена норми (заданийӗ т. ыт. те) темелле, урӑхла каласан, кун пек чухне те изафет формипе усӑ курма кирлӗ.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Вӑл пӗр-пӗр ҫулталӑк хушшинче йышӑннӑ план тени пулать вӗт-ха.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Мӗне пӗлтерет-ши ҫулталӑкри план тени?
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Акӑ вырӑсла годовой (квартальный, месячный) план, сменная норма тенине те чӑвашла ҫулталӑкри (кварталти, уйӑхри) план, сменӑри норма тесе ҫырнине час-часах асӑрхама пулать.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хаҫат-журналта ӗҫлекенсем изафет формине шута хумасӑр, -ри, -ти, -чи пайлӑ сӑмахсемпе вырӑнсӑр усӑ курас туртӑм юлашки вӑхӑтра чылаях вӑй илнине ытти йышши тӗслӗхсем те ҫирӗплетсе параҫҫӗ.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗрӗссипе, ҫакӑн пек сӑмах майлашӑвӗсене те изафет формипе ҫеҫ каламалла: пир-авӑр комбиначӗн мотальщици, электроаппарат завочӗн рабочийӗ, агрегат завочӗн слесарӗ, университет преподавателӗсемпе студенчӗсем, обком работникӗсем, культура министерствин главнӑй бухгалтерӗ т. ыт. те, мӗншӗн тесен асӑннӑ ҫынсем ҫак учрежденисемпе предприятисене вӑхӑтлӑха пынӑскерсем мар, унта ялан ӗҫлекенскерсем.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хаҫат-журналта пир-авӑр комбинатӗнчи мотальщица, электроаппарат заводӗнчи рабочи, агрегат заводӗнчи слесарь, университетри преподавательсемпе студентсем, обкомри работниксем, культура министерствинчи главнӑй бухгалтер, управленири аслӑ инженер (ҫак тӗслӗхсене эпир «Коммунизм ялавӗ» хаҫатӑн кӑҫалхи номерӗсенче асӑрхарӑмӑр) тесе ҫырни те маларах палӑртнӑ йышши йӑнӑшах шутланать.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Сӑмах май каласан, ялта, хулара, поселокра пурӑнакан ҫынсем ҫинчен ялти (хулари, поселокри) ҫынсем тени те чӗлхе законӗпе килӗшсе тӑмасть: унта вӑхӑтлӑха пынӑ ҫынсем ҫинчен кӑна ҫавӑн пек калама пулать; ялан пурӑнаканнисене палӑртма кун пек чухне те изафетлӑ сӑмах майлашӑвӗ ҫеҫ юрӑхлӑ: ял (хула, поселок) ҫыннисем.
3 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.