Çĕннисем
Наци терминологине йӗркелес ӗҫре, ют чӗлхе терминӗсене йышӑннисӗр тата ҫӗнӗ терминсем тунисӗр пуҫне, ахаль сӑмахсене термин пӗлтерӗшӗ парасси анлӑ сарӑлнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Тепӗр тесен, хальхи чӗлхере вӗсем пӗччен мар, тымарӗ хӑй тӗллӗн ҫӳремен иккӗмӗшле сӑмахсем (тӗп чӑваш сӑмахӗсемех) татах та пур, асӑрхӑр: вирлӗ, курӑмлӑ, тӗрлӗ, хӗрлӗ, урлӑ-пирлӗ т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Искусствӑллӑ пулин те вӗсем пурӑнас ӗмӗтлӗ, словарьсене те кӗрсе вырнаҫрӗҫ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Хальхи чӗлхере ятар сӑмах япала ячӗн пӗлтерӗшӗпе сыхланса юлман, ҫавӑнпа та ятарлӑ, ятарлӑх сӑмахсене искусствӑллӑ терминсем темелле.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Юлашки 20 ҫул хушшинче чӗлхене кӗрсе ҫирӗпленнӗ ятарлӑ — ятарлӑх сӑмахсем те ҫак модель витӗмӗпех пулнӑ темелле.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Агглютинативлӑ, административлӑ, вульгарлӑ, гуманитарлӑ, легаллӗ, ядерлӑ т. ыт. те ҫав модельпех пулнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Юлашки тапхӑрсенче ҫавӑн пек мелпе пулнӑ сӑмахсен йышӗ татах ӳсрӗ, тӗсл.: абстрактлӑх, агрессивлӑ — агрессивлӑх, адекватлӑ — адекватлӑх, инертлӑ — инертлӑх, интенсивлӑ — интенсивлӑх, конкретлӑ — конкретлӑх, консервативлӑ — консервативлӑх, объективлӑ — объективлӑх, оперативлӑ — оперативлӑх, прогрессивлӑ — прогрессивлӑх, продуктивлӑ — продуктивлӑх, радиоактивлӑ — радиоактивлӑх, регулярлӑ — регулярлӑх тата ытти нумай-нумай термин сӑмахсем.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
1932 ҫулта тухнӑ «Терминсен вырӑсла-чӑвашла словарӗн» пӗрремӗш кӑларӑмӗнче (обществӑпа политика терминӗсен пайӗнче) конкретно сӑмаха конкретлӑ, патриархальный сӑмаха патриархаллӑ, субъективный сӑмаха супйективлӑ куҫарнӑ, анчах ахтоном, конкрет, патриархал, супъектив формӑсем чӗлхере хӑй тӗллен ҫӳремеҫҫӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Н. И. Ванеркке хӑйӗн 1924 ҫулта кӑларнӑ «Ют чӗлхесенчен хутшӑннӑ сӑмахсен пӗчӗк словарӗнче» ахтономлӑ (автономлӑ), конкретлӑ формӑсем парать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Чӑваш чӗлхинчи сӑмах пулӑвӗнче ҫирӗпленнӗ йӗрке тӑрӑх, сӑмах тӑвакан аффикссем хӑй тӗллӗн ҫӳрекен сӑмах форми ҫумне кӑна хушӑнма тивӗҫ, анчах терминологире -лӑх(-лӗх), ҫавӑн пекех -лӑ(-лӗ), -ла(-ле) аффикссем хӑй тӗллӗн ҫӳремен сӑмах формисем ҫумне те хушӑнма пуҫларӗҫ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Терминологи системинче -лӑх(-лӗх) аффикс, вырӑс чӗлхинчи -ость, -ство, -ствие вӗҫлӗх пӗлтерӗшӗсене йышӑнса, вырӑс тата хӗвеланӑҫ чӗлхисен терминӗсене калькӑласа куҫармалли тухӑҫлӑ мел пулса тӑчӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫак аффикс чӑваш сӑмахӗсем ҫумне кӑна мар, вырӑс чӗлхинчен йышӑннӑ сӑмахсем ҫумне те ҫӑмӑллӑнах хушӑнать: нацилӗх, ответлӑх, отчетлӑх, планлӑх, партилӗх, класлӑх, революцилӗх т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Совет тапхӑрӗнче -лӑх(-лӗх) аффикс, яланхи йӗркерен тухса, причастисем, наречисем, местоименисем, -сӑр аффикслӑ паллӑ ячӗсем, сӑмах майлашӑвӗсем, падеж формисем ҫумне хушӑнса ҫӗнӗ япала ячӗ тума пуҫларӗ: пуласлӑх, шӑтаслӑх, курайманлӑх, пӑхӑнманлӑх, пӗрлелӗх, вӑрттӑнлӑх, хӑвӑртлӑх, тӑтӑшлӑх, аваллӑх, харпӑрлӑх, мӗнлелӗх, айӑпсӑрлӑх, чунсӑрлӑх, хӑрушсӑрлӑх, икӗпитлӗх, вунӑкунлӑх, пилӗкҫуллӑх, пӗршухӑшлӑх, хутпӗлменлӗх, камӑнлӑх т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Вӑл япала ячӗсем, паллӑ ячӗсем, хисеп ячӗсен ҫумне хушӑнса ҫӗнӗ сӑмахсем — япала ячӗсем е паллӑ ячӗсем тунӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫак аффиксӑн системӑри тухӑҫлӑхӗ революцичченех пысӑк пулнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Кунта уйрӑмах -лӑх(-лӗх) аффикса палӑртмалла.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Апла пулин те революци хыҫҫӑнхи литература чӗлхинче сӑмах пулӑвӗнчи традицие пӑхӑнмасӑр пулнӑ терминсен йышӗ ӳссех пырать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Терминологире «саккунсӑр ҫуралнӑ» кашни сӑмах вӗсене вӗчӗрхентерет, чӗрре кӗртет.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Хӑш-пӗр чӗлхеҫӗсен шучӗпе, сӑмах пулӑвӗн системинче ҫирӗпленнӗ модельсем кӑна ҫӗнӗ сӑмах тума пултараҫҫӗ, чӗлхене ҫӗнӗ модель кӗртни чӗлхери сӑмах пулӑвӗн законӗсене пӑсни, литература чӗлхине пӑтраштарни пулать имӗш.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Чӑваш чӗлхи вӗрентӗвӗнче вара системӑра тымарланса ҫирӗпленнӗ модельсене пӑхӑнмасӑр пулнӑ ҫӗнӗ сӑмахсене «саккунсӑр ҫуралнӑ», тӗрӗс мар сӑмахсем тесе пӑхасси пур.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.