Çĕннисем
Ҫапла вара, чӗлхере пӗр ӑнлава палӑртма икӗ термин пулса каять.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен, юптару — басня т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Сӑмах май каласан, ҫак мелпе пулнӑ хӑшпӗр сӑмахсен синонимӗсем вырӑнне юлашки вӑхӑтра хаҫат-журналта та, словарьсенче те вырӑс варианчӗсемпе усӑ курнине асӑрхама пулать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чӗлхе традицине тытса пырас пулсан, ҫакнах шӑрату цехӗ теме май пур.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Акӑ, сӑмахран, халӗ хаҫатсенче сварочнӑй цех термин час-часах тӗл пулать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак мелпе ҫӗнӗ терминсем тунӑ чухне анлӑ усӑ курма пулать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кусем — глаголран пулнӑ сӑмахсем.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Традици тенӗрен, чӑваш чӗлхинче -у(-ӳ) аффикс хушӑннипе пулнӑ терминсем йышлине палӑртмалла (ҫӗр йӗркелӳ, ҫыхӑну, ӑмӑрту, ҫӗнтерӳ, кӗрешӳ т. ыт. те).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫӗнӗ терминсем тӑвас ӗҫре тӑван чӗлхе мелӗсемпе туллин усӑ курма кирли унӑн системине сыхласа хӑварассине, традицийӗсене ҫирӗп тытса пырассине пӗлтерет.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллах, ҫакӑн пек калани ытти чӗлхесенчен терминсем йышӑнассине чакарса вӗсем вырӑнне тӑван чӗлхе никӗсӗ ҫинче халӑхшӑн ӑнланма йывӑр искусствӑллӑ сӑмахсем туса тултарассине пӗлтермест-ха.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен, кун пирки Н. А. Баскаков ҫапла ҫырать: «Необходимо максимально использовать в первую очередь все средства родного языка, как словарный состав литературного языка, так и словарные богатства диалектов».
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Терминологире тӑван чӗлхе мелӗсемпе туллин усӑ курма кирлине чӗлхеҫӗсем палӑртсах калаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Калаҫупа ҫыру чӗлхинче пӗр-пӗр ӑнлава тӗрӗс те туллин палӑртакан чӑваш сӑмахӗпе усӑ курасси тахҫанах йӑлана кӗрсе ҫирӗпленнӗ пулсан, ун вырӑнне урӑх чӗлхе терминӗпе усӑ курни те вырӑнлӑ мар.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллах, ҫак ӗҫре тӑван чӗлхе мелӗсене шута хуманни те пулмалла мар.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак туртӑма терминологи словарӗсене тӑвакансен те шута илмелле.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Маларах каланинчен ҫакӑ курӑнчӗ: хальхи вӑхӑтра чӑваш чӗлхи вырӑс чӗлхинчен тата ун урлӑ ытти чӗлхесенчен наукӑпа техника т. ыт. отрасльсемпе ҫыхӑннӑ уйрӑм терминсене ҫеҫ мар, вӗсен пысӑк ушкӑнӗсене (е терминологи системине) те йышӑнать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫакӑнта скобкӑра кӑтартнӑ сӑмах майлашӑвӗсем те термин пулаймаҫҫӗ, мӗншӗн тесен вӗсем медицина ӑнлавӗсене ят парас вырӑнне вӑрӑммӑн ӑнлантарса параҫҫӗ кӑна, ҫакӑнпа чӑваш чӗлхинче (калаҫу чӗлхинче те, ҫыру чӗлхинче те) пӗр сӑмахран тӑракан йышӑннӑ терминсемпе ытларах усӑ кураҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен: асцит (хырӑмра шӗвек пуҫтарӑнни), артродез (шӑмӑ сыпписене операци туса пӗрлештерни), аневризм (юн тымарӗ ытлашши сарӑлни), анкилоз (шӑмӑ сыппи хуҫланми пулни), анаэроб (кислородсӑр пурӑнма пултаракан микроб), аднексит (хӗрарӑмӑн ҫӑмарталӑхпа ар кӗпҫи шыҫни), аборт (искусствӑллӑ майпа хырӑм пӑрахтарни), абсапс (тытамак тытнипе вӑхӑтлӑха тӑн ҫухатни), абсцесс (пӳр пуҫтарӑнса шыҫни), пеницилин (эмел), пенталгин (эмел), адофен (эмел), валерьянка (эмел), инфаркт (органӑн пӗр-пӗр пайӗ юн пыма чарӑннипе ӗҫлеме пӑрахни), температура, терапевт (ӑш чирӗсен врачӗ), травматологи (суран ҫинчен вӗрентекен наука) т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та медицина терминӗсем хушшинче ытларах йышӑннӑ сӑмахсем тӗл пулаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллах, ку шута ӗлӗкрех пулса кайса чӗлхере сарӑлнӑ терминсем кӗмеҫҫӗ (тӗслӗхрен, суккӑрлӑх, шӑл мӑкӑлӗ, ӳслӗк, пар шыҫҫи т. ыт. те).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.