Çĕннисем
Кунта тата ҫакна та калас пулать: вӗсем произведени, писатель ӑнлавсене мар, ытларах наука ӗҫӗ, наука работникӗ ӑнлавсене палӑртма юрӑхлӑрах пек: чӑвашла калаҫакансемпе вулакансем ӑстӑвӑмҫӑ сӑмаха халӗ ҫыру чӗлхинче тӗл пулакан ӑслӑлӑхҫӑ (ученӑй) терминпа пӑтраштарма пултарассине шута илме кирлӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Вырӑс терминӗсем (произведени, писатель) калаҫура та, ҫыру чӗлхинче те тахҫанах ҫирӗпленнине шута илсен, маларах асӑннӑ чӑваш сӑмахӗсене ӑнӑҫлӑ терминсем, вырӑнлӑ, чӗлхене кирлӗ сӑмахсем теме ҫук пулӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та хӑшпӗр литературоведсемпе писательсем, асӑннӑ термина урӑх чӗлхе сӑмахӗ тесе килӗштермесӗр, ӑстӑвӑм термин шутласа кӑларчӗҫ, ҫавна май писатель термин вырӑнне те ӑстӑвӑмҫӑ теме пуҫларӗҫ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Словарьсенче те ҫак термина кӑна кӑтартаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Илемлӗ литература произведенийӗсене (калав-повеҫе, сӑвӑ-поэмӑна, драмӑлла произведенисене т. ыт. те) халӗ эпир вырӑс чӗлхинчи пекех произведени тесе пӗтӗмлетсе калатпӑр (тӗслӗхрен, чӑваш литературин произведенийӗсем, Хусанкайпа Ухсай произведенийӗсем, эпикӑлла произведенисем, хальхи пурнӑҫа сӑнлакан произведенисем т. ыт. те).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Акӑ литературоведенири хӑшпӗр терминсене илсе пӑхар-ха.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Юлашки вӑхӑтра хӑшпӗр писательсемпе поэтсем, тӗпчевҫӗсемпе журналистсем, чӑваш чӗлхине тахҫанах кӗрсе ҫирӗпленнӗ, пӗтӗм халӑх ӑнланакан вырӑс терминӗсемпе интернационаллӑ терминсене пӑрахӑҫлама хӑтланса, вӗсем вырӑнне пуҫа шӑнӑҫайми искусствӑллӑ сӑмахсем тума пуҫларӗҫ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Сӑмах май каласан, Мускавра 1971 ҫулта тухнӑ «Вырӑсла-чӑвашла словарьте» те ҫак синонимсене иккӗшне те кӑтартнӑ, анчах словарь тӑвакансем майра йӗппи сӑмах ҫаврӑнӑшӗ тахҫанах архаизма тухнине шута илмен курӑнать; хальхи вӑхӑтра унпа, хӑшпӗр ват ҫынсемсӗр пуҫне, урӑх никам та усӑ курмасть, булавка вара — кашни чӑваш ӑнланакан сӑмах.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак словарьтех булавка тенине чӑвашла икӗ вариантпа панӑ: булавка, майра йӗппи.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ӑнлав ячӗ вырӑнне вырӑс сӑмахнех йышӑнмалла, мӗншӗн тесен ӑна халӗ кашни ҫын тенӗ пекех ӑнланать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Борщ сӑмаха чӑвашла хӗрлӗ кӑшманпа (чӗкӗнтӗрпе) ытти пахча ҫимӗҫӗнчен пӗҫернӗ яшка тесе вӑрӑммӑн куҫарни те ҫак ӑнлавӑн ячӗ мар, скобкӑра памалли сӑмахсем.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Калас пулать, вырӑс чӗлхинчен йышӑннӑ синонимӗ (запятой) халӗ кашни вӗренекеншӗнех ӑнланмалла, ҫавӑнпа та чӑвашла варианчӗ ытлашши шутланать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Асӑннӑ словарьтех запятой терминӑн тепӗр вариантне те панӑ (хӳреллӗ пӑнчӑ).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тепӗр тӗслӗх илсе кӑтартар.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллӑ ӗнтӗ, ҫакӑ вӑл (ӑнлава икӗ синонимпа палӑртни) шкулта вӗренекенсене ҫырнӑ текста ӑнланма кансӗрлет.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кунта ҫакна та асра тытмалла: пуплев сӑмахӑн хӑйӗн пӗлтерӗшӗ пур (речь), ҫак пӗлтерӗшпе вӑл учебниксенче те ҫирӗпленнӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та учебниксенче вырӑс варианчӗ кӑна тӗл пулать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кунта ҫакӑн пек тӗслӗх илсе кӑтартни вырӑнлӑ: 1971 ҫулта пуҫламӑш классенче вӗренекенсем валли пичетленсе тухнӑ «Вырӑсла-чӑвашла словарьте» (А. С. Степановпа Л. В. Лазарева пухса хатӗрленӗ) предложение текен синтаксис ӑнлавне чӑвашла икӗ синонимпа (предложени тата пуплев) палӑртнӑ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чӑнах та, пӗр ӑнлава темиҫе терминпа пӗлтерни терминологие пӑтрашупа йӗркесӗрлӗх ҫеҫ кӳрет, калаҫакансемпе ҫыракансем умне терминсемпе усӑ курас енчен йывӑрлӑх кӑларса тӑратать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
При упорядочении терминологии следует в одинаковой мере избегать как применения одного термина для передачи различных понятий, так и различного обозначения несколькими терминами одного и того же понятия».
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.