Кӗскисем
«Ольдеевская» агрофирма» АХО директорӗсен канашӗн председатетелӗ Евгения Беликова ял хуҫалӑх ҫыравӗ мӗнле пынипе интересленекен хӑнасене — Чӑваш Ен Пуҫлӑхне Михаил Игнатьева, Федерацин статистика патшалӑх службин ертӳҫине Александр Суринова, ЧР ял хуҫалӑх министрне Сергей Артамонова тата Чӑвашстат пуҫлӑхне Эльвира Максимовӑна — теплицӑсене кӑтартса ҫӳренӗ, производство калӑпӑшне ӳстерме тата тӑкаксене чакарма май паракан ҫӗнӗлӗхсемпе паллаштарнӑ.
Патшалӑх ҫӗр ӗҫченне пулӑшасшӑн // Чӑваш хӗрарӑмӗ. «Чӑваш хӗрарӑмӗ», 2016.07.16, 27(949)№
«Эпӗ спортпа яланах туслӑ пулнӑ, мана футбол, волейбол вӑййисем килӗшеҫҫӗ. ГТО нормативӗсене пурнӑҫласа хамӑн вӑя тӗрӗслес терӗм. Йӗлтӗрпе 5 км чупса тухасси маншӑн ҫӑмӑлах пулмарӗ, 700 грамлӑ снаряд ывӑтассине вара чӑрмавсӑрах пурнӑҫларӑм. ГТО комплексӗн тӗрӗслевӗсем витӗр тухса ылтӑн паллӑна тивӗҫрӗм. Спорт ахаль пурнӑҫра та пулӑшать, сывлӑха та, кӑмӑла та ҫирӗплетет. Пурне те сывӑ пурнӑҫ йӗркине тытса пыма, ГТО юхӑмне хутшӑнма сӗнетӗп. Спорт — вӑл пурнӑҫ!»
Физкультура тата спорт – сывӑ пурнӑҫ никӗсӗ // Ирина ДАНИЛОВА. http://gazeta1931.ru/gazeta/11860-fizkul ... rn-c-nik-s
Ҫӗнӗ вырӑна вӑл акӑ мӗнлерех ӑнланчӗ: рабочисем стройучастокрах пурӑнаҫҫӗ, малтанхи кунранах йӗркене хытар та, кунпа пӗрлех лайӑх тӳлеме шантар та — ӗҫлеттер мӗн ӗҫлеме пултариччен, мӗскер унта ӗҫ кунне, канмалли кунсене пӑхса тӑмалли; сысна, хур-кӑвакал ӗрчетме пӑрахтармалла, икӗ пин ҫухрӑм таран килсе выльӑх усрани — ял кулли мар-и ӗнтӗ, пысӑк хаҫатри фельетон валли тема вӗт ку, Пантиков йышши журналистсем ҫеҫ унашкал тӳнтерлӗхре ним усаллине те курмаҫҫӗ.
2 // Иван Лисаев. И. И. Лисаев. Тивӗҫ: роман. Иккӗмӗш кӗнеке — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1989. — 351 с.
Чӗлхепе усӑ куракан тавралӑх (вырӑсла «среда») шутне В. А. Аврорин ҫавсене кӗртет: кил-йышри хутшӑну; производство коллективӗнчи хутшӑну; социаллӑ ушкӑнри (хресченсем, интеллигентсем т. ыт. те) хутшӑну; ял-хулари е пысӑк мар районти-регионти хутшӑну; организациллӗ йӗркепе вӑхӑтлӑха пухӑннӑ ҫынсен хутшӑнӑвӗ (пухусенче, конференцисенче, съездсенче т. ыт. те); пӗр халӑх ҫыннисен пӗтӗмӗшле хутшӑнӑвӗ; тӗрлӗ наци ҫыннисем пӗр-пӗринпе хутшӑнни; пӗтӗм этемлӗх хутшӑнни.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Халь хурҫӑ кайӑксем куҫа курӑнми ҫӳле улӑхса ярӑнса вӗҫсе ҫӳренӗ чух, вӗсем ҫӗр чӑмри йӗри-тавра урлӑ-пирлӗ, халиччен этемсем пырайман вырӑнсене — пӑрлӑ тинӗссем урлӑ, этем каҫайман ҫуллӗ сӑртсем, вӑрмансем урлӑ вӗҫнӗ чухне, дирижабльсем темиҫе ҫӗршер тонна тиесе, пӗр лармасӑр темиҫе пиншер километр вӗҫме пултарнӑ чухне, стратосферӑна 20 километр ҫӳллӗшне ытла этем улӑхса курнӑ хыҫҫӑн, пирӗн ҫак ӗҫе пуҫласа аталантарса яракан ҫынсен пурнӑҫне пӗлесех пулать.
Умсӑмах // Ярукка Сантри. Чарнлей, М. Райтсем: (Вильбурпа Орвиль) / А. И. Ярлыкин куҫарнӑ; ред. Н. Васянка. — Шупашкар: Чӑвашсен патшалӑх издательстви, 1936. — 110 с. — 3–4 с.
Татах пӗр талккӑм хула тӑрӑх хӑйне лӑш парса, «ярханахланса», Шупашкарӑн паллӑ, иленкӗллӗ вырӑнӗсемпе ҫурчӗсене куҫӗпе ҫепӗҫҫӗн «ытамласа», вӗсемпе туллин киленсе ҫӳренӗ хыҫҫӑн, тавралӑха каҫ сӗмӗ ҫапсан, вӑл укҫа тӳлесе, «симӗс пасартан» ҫул урлӑ ут кӑкаркӑҫӗ тӗлӗнче Етӗрне еннелле каякан «спирт» тесе ҫырнӑ пуш пичкесем тиенӗ полуторка автомашина кузовне ипсӗр ларчӗ те, пилӗкӗ-ҫурӑмӗ кӗрлесе сурнине, алли-ури туртса тӗлкӗшнине ҫӗнкелесе, ялалла ҫул тытрӗ.
Хӑлхасӑр, куҫсӑр вӑрманта // Василий Сипет. Сипет В. Хӑлхасӑр, куҫсӑр вӑрманта: повесть. — Шупашкар, «Пегас» издательство ҫурчӗ, 2017. — 196 с.
Хвеччис, темиҫе минут тӑршшинчех мӗн курнипе, йӑтӑнса-синкерленниле чунӗ-кӗлеткине йӑлт хавшатса чуллантарнӑскер, нимӗн те ӑнланайманнӑн пӗрре Виталий енне, тепре Бонапарт енне, мӑйне пӑра-пӑра, куҫне-пуҫне тӗлсӗрлетрӗ-тӗлсӗрлетрӗ те, тепӗрҫемӗн, сирсе сирӗлми инкек пуҫ тӑрне лашлатмаллипех лашлатнине ӑнлансан, ерӗшки хушӑвне чӗптӗм те хӑлхине чикмесӗр (тӑрана пӗлми карланкӑ!), ҫекӗлти кӗрӗкне вашт! вӗҫертсе, тухтӑр патне килне пӗтсе те хыпӑнса тухса чупрӗ.
7 // Хветӗр Агивер. Агивер Ф.Г. Сар ачапа сарӑ хӗр: Повесть. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1980. — 256 с.
«Раҫҫейри Халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкӗ тата Чӑваш Енри Халӑхсен туслӑхӗн ҫулталӑкӗ вӑл – черетлӗ паллӑ пулӑм кӑна мар, пирӗн Аслӑ ҫӗршывӑмӑр тата пирӗн Чӑваш Ен вӑйӗ – пӗрлӗхре, хамӑрӑн тымарсене шанчӑклӑн тытса тӑнинче тата хамӑрӑн хаклӑхсене, пирӗн ҫемьесене тата пирӗн ачасен пуласлӑхне пӗрле хӳтӗлеме хатӗрринче, пӗр-пӗрин тӳрӗ кӑмӑллӑ, уҫӑ та пархатарлӑ пулнине палӑртать», – тесе палӑртса каланӑ Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх Думин депутачӗ Алла Салаева.
Халӑхсен туслӑхӗн ҫулталӑкне официаллӑ майпа уҫма Чӑваш Республикин Пуҫлӑхӗ Олег Николаев хутшӑннӑ // Влаҫ органӗсен порталӗ. https://chuv.cap.ru/news/2026/02/04/hala ... en-cultala
Планетӑсем Хӗвел тавра ҫавӑрӑннӑ чухне вӗсене тивекен варринелле туртакан вӑя шутласа кӑларнӑ чух Ньютон ҫакна тупнӑ: планетӑна Хӗвел мӗнле вӑйпа туртса тӑни Хӗвелпе планетӑн массисен произведенийӗпе тӳрӗ пропорциллӗ тата вӗсем хушшин квадрачӗпе хирӗҫле пропорциллӗ (ҫакӑнта шар евӗрлӗ массӑсем хушшинчи инҫӗшӗ выринке вӗсен центрӗсем хушшине йышӑнмалла; урӑхла каласан, шутланӑ чухне шар евӗрлӗ япалан мӗнпур массине центрта пухӑнса тӑнӑ тесе шутламалла).
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пропорциональноҫӑн хутлаканнипе ҫакӑн пек чухне усӑ кураҫҫӗ: величинасем пӗр-пӗринпе пропорциллӗ иккенне, урӑхла каласан, пӗр величинана темиҫе хут ӳстерсен тепӗр величина та, малтанхипе ҫавӑн пек ҫыхӑнупа ҫыхӑнса тӑраканскер ҫавӑн чухлӗ хутах ӳснине — математикӑлла кӑтартмалла пулсан усӑ кураҫҫӗ, ҫапла акӑ, пӗр у величина тепӗр х величинапа турӗ пропорциллӗ пулсассӑн вара уйрӑм пӗлтерӗшсем валли тата вӗсене тивӗҫлӗ пӗлтерӗшсем валли ҫапла ҫырма пулать:
2. Ньютонӑн движени законӗсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Раҫҫей ҫыравҫисен тата журналисчӗсен пӗрлӗхӗн, Чӑваш Республикин композиторӗсен ассоциацийӗн, Чӑваш халӑх ӑс-хакӑлӗпе ӳнер академийӗн членне, Алексей Талвир ячӗллӗ преми лауреатне ҫав кун Анатолий Кибеч, Лидия Сарине, Лидия Филиппова ҫыравҫӑсем, Светлана Дмитриева артистка, Чӑваш Республикинчи композиторсен ассоциацийӗн ертӳҫи Светлана Тяхмусова, Шупашкар район администрацийӗн экономика пайӗн пуҫлӑхӗ Людмила Софронова тата ытти сумлӑ ҫынсем саламланӑ.
Ялсем ҫӗнелсе аталанни // Артемий Мясников. http://kanashen.ru/2023/03/24/c%d1%83%d0 ... %b0%d0%b2/
Ӑмӑртусен торжествӑлла пайӗнче пухӑннисен умӗнче ЧР физкультурӑпа спорт министрӗн заместителӗ Александр Степанов, Вӑрмар муниципаллӑ округӗн пуҫлӑхӗ Василий Шигильдеев, Вӑрмар муниципаллӑ округӗн депутачӗсен Пухӑвӗн председателӗ Юрий Иванов, запасри подполковник Михаил Пуклаков, Хусанти танк училищин выпускникӗ, Владимир Сергеевпа пӗрле СВОра ҫар тивӗҫне пурнӑҫланӑ Спартак Мышкин, СВО участникӗ Алексей Николаев капитан тата ыттисем те тухса калаҫрӗҫ.
Владимир Сергеев ячӗ ялан асӑмӑрта // Ирина ДАНИЛОВА. http://gazeta1931.ru/urmary/12917-vladim ... n-as-m-rta
«2010 ҫулта унта ӗҫсем чарӑнсах ларнӑччӗ. Эпӗ банк ертӳҫисемпе пӗрре кӑна мар курнӑҫнӑ — ӗҫ-пуҫа йӗркелеме пултартӑмӑр. ВТБ ҫухатӑвӗ те пысӑк пулмарӗ. Куншӑн тавах. Халӗ Ҫӗнӗ хулара строительсем ӗҫлеҫҫӗ, ҫитес ҫулсенче Шупашкар Ҫӗнӗ Шупашкарпа та пӗрлешӗ. Чӑн та, администраципе территори чикки юлӗ — Шупашкарсем пӗрлешес кӑмӑллӑ пулин те химиксен хулинче пурӑнакансем хирӗҫлерӗҫ. Пӗрлешнӗ-тӗк — 600 пин ҫынлӑ хула пулатчӗ, пысӑкрах хулан вара майӗсем те анлӑрах».
ВТБ Чӑваш Енпе ӗҫлессине анлӑлатма хатӗр // Николай КОНОВАЛОВ. «Хыпар», 2016.05.20, 77-77№
Турра унччен те шаннӑ-ха, шанӑҫ ҫав тери вӑйлӑ манра, ывӑлӑма Турӑ аллине панӑ эпӗ, шанатӑп, ӑна ангелсем сыхлаҫҫӗ«, — тӑсӑлать малалла калаҫу. Салтак амӑшӗн чунӗнче мӗн пулса иртнине тепӗр салтак амӑшӗ чухлӗ урӑх никам та ӑнланаймасть. Ҫавӑнпа Наталия Николаевна хӑй пекех аннесене Турӑ ҫине шанма сӗнет. Ун шухӑшӗпе, чуна ҫунтарса ямалла мар. «Халь эпир нимӗн те тӑваймастпӑр вӗсемшӗн. Пӗр Турӑ ҫинче кӑна шанчӑк. Эпир ҫирӗп тӑрсан, ачасем те ҫирӗп пыраҫҫӗ», — тет.
«Анне, эпӗ хамӑн вырӑна тупрӑм» // Ҫӗпрел тӑрӑхӗ. http://chuprale-online.ru/news/khyparsem ... 1718951634
Сӑнӳкерчӗкӗ: администраци пуҫлӑхӗн telegram-каналӗ. https://www.bashinform.ru/news/svo/2024-07-18/boets-svo-iz-bashkirii-poprosil-administratsiyu-rayona-pochinit-most-v-rodnom-sele-3853201 Эсир ҫар службине контрактпа кайма е доброволецсен отрядне ҫырӑнма - ятарлӑ ҫар операцине хутшӑнма пултаратӑр. Ҫакна тума эсир военкомата пырса ҫар служби иртни ҫинчен е доброволецсен отрядне кӗме контракт тума хатӗрри ҫинчен пӗлтерме пултаратӑр. Военкомата кайма меллӗ вырӑн суйласа илӗр тата «Госуслуги» сервис урлӑ та ҫырӑнма пулать.
Пушкӑртра СВОна хутшӑнакан боец район администрацине тӑван ялӗнчи кӗпере юсама ыйтнӑ // Марина Иванова. https://sutasul.ru/articles/common_mater ... tn-3854395
Тырӑ вырмалли агрегатсене пушар сӳнтермелли хатӗрсемпе комплектланӑ тата комбайнсен корпусӗсенче ҫӗр патне ҫитмелӗх тимӗр сӑнчӑр пулмалла, унсӑр пуҫне аграри промышленноҫӗн объекчӗсене — йӗтем ҫине, трактор станӗсене, ҫунтармалли-сӗрмелли материалсем сыхланакан вырӑнсене, склад пӳлӗмӗсене, кантур зданийӗсене — строительство нормисемпе правилисем хушнӑ тӑрӑх, пушара сӳнтермешкӗн ҫителӗклӗ шайра шывпа тивӗҫтересси кулленхи проблема пулса тӑма тивӗҫлӗ.
Ҫу — пушар хӑрушлӑхӗн тапхӑрӗ // Гулия Фаизова. https://chuprale-online.ru/news/khyparse ... laxn-tapxr
1) Урӑх чӗлхерен кӗрекен терминсенчи янӑравлӑ шавлӑ хупӑ сасӑсем, сӑмах пуҫламӑшӗнче е вӗҫӗнче пулсан, чӑваш чӗлхинчи янӑравсӑр хупӑ сасӑсемпе ылмашнӑ, икӗ уҫӑ сасӑ хушшинче е сылтӑм енчен й, л, м, н, р сасӑсенчен пӗри, сулахай енчен уҫӑ сасӑ пулсан, чӑваш чӗлхинчи янӑравлӑ шавлӑ хупӑ сасӑпа пӗрпекленнӗ, танл.: панк (шырӑсла: банк), пилет (билет), кас (газ), темократти (демократия), шнейккӑ (жнейка), сайом (заем), шурнал (журнал), лосунк (лозунг), конкрес (конгресс) т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Мероприятие Патӑрьел тата Шӑмӑршӑ районӗсен ҫар комиссарӗ В. Семенов, республикӑри «Пограничное братство» общество правленийӗн председателӗ А. Шорников (сӑн ӳкерчӗкре ҫамрӑк кадетсене саламлать), район администрацийӗн социаллӑ аталану, туризм тата вырӑнти хӑй тытӑмлӑх ыйтӑвӗсемпе ӗҫлекен пай пуҫлӑхӗ А. Куданова, кадет класӗнче вӗренекенсен ашшӗ-амӑшӗ хутшӑнчӗҫ, пурте ҫамрӑк туссене ҫирӗп вӑй-халлӑ, пултаруллӑ, кӑтартуллӑ кадетсем пулса ҫитӗнме ырӑ сунчӗҫ.
Ырӑпа пурӑнакан ырӑ ят хӑварать // А. ЕГОРОВА. http://avangard-21.ru/gazeta/11294-yr-pa ... t-kh-varat
«Ман патра сипленнӗ пациентсем халӗ те килеҫҫӗ. Манӑн шухӑшӑмпа — чӑн-чӑн тухтӑр пулас тесен участок терапевтӗнче ӗҫлемеллех. Участок врачӗ уйрӑм ҫын сывлӑхӗшӗн яваплӑ. Стационарта чирли сипленет те каять, эсӗ унӑн сывлӑхӗпе тек интересленместӗн. Участокри пациент вара кайран пӗрех сан патнах пырать. 2000 ҫулта поликлиникӑн заведующийӗ Галина Волкова мана кӑнтӑрлахи стационара чӗнчӗ. 16-мӗш ҫул ӗнтӗ заведующире вӑй хуратӑп», — чунне уҫрӗ Валентина Алексеевна.
«Сывлӑха аптекӑра туянма ҫук» // Роза ВЛАСОВА. «Хыпар», 2016, пуш, 18; 35-36№
«Мураты», «Луч», К.Маркс ячӗллӗ, «Семеновод» хуҫалӑхсем, «Санары», «Агрохмель» агрофирмӑсем, Ярмушка ял поселенийӗпе кунти шкул, Вӑрнарти хӑйминчен уйӑрнӑ типӗтнӗ сӗт завочӗ, «СантехГазстрой» общество, Чувашкабельмет, «Максимум»тата «ИСА» ТМЯОсем, «Вурнарская» МСО, И.Ехлаков фермер хуҫалӑхӗ, Э.Орешкин, С.Флегентов, В.Перелыгин, А.Крючков, ытти уйрӑм предпринимательсем, Калинино райповӗ, Вӑрнарти ял хуҫалӑх техникумӗ, Пенси фончӗн управленийӗ сумлӑ пулӑшу кӳнӗ.
Чӗнӳ ӗҫпе ҫирӗпленет // Светлана ЧИКМЯКОВА. http://putpobedy.ru/publikatsii/11756-ch ... cir-plenet