Çĕннисем
Ҫавна пула сӑмах-юмах йӗрки таткаланчӑклӑн аталанать; герой ҫырури шухӑша хавхаланса пӗлтерет, унта та туйӑм вӑйне ӳстерекен (Ҫеҫпӗлӗнни пекех) хутлӑ-хутлӑ, мӑшӑр сӑмахсемпе тӑтӑш усӑ курать («Чунӑмҫӑм-савниҫӗм», «пурнӑҫӑм-телейӗм», «тӑлӑх турат», «йывӑҫ-курӑк»), междометисене ҫывӑх курать («Ах, чунӑм», «ах, юратӑвӑм», «эх, эсӗ те ҫав»), кӑмӑл ҫивӗчлӗхӗ ҫинчен калакан обращенисене ытараймасть («Чунӑм, ӑмӑрткайӑкӑм», «савнийӗм, пурнӑҫӑм» т. ыт. те), ыйтуллӑ, кӑшкӑруллӑ конструкцисене тӑтӑшах ӗҫе кӗртет («Мӗншӗн эпӗ ӑна сӑмах хушма пултараймарӑм?», «… мӗн тери хурланчӑк кунсемччӗ вӗсем»…)
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Монолога итлекен персонажсем калав юхӑмне хутшӑнни те, калаҫакан кӑмӑлне хӗртсе пыни те ҫакнах кӑтартать.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Пулас композитор патне пӗр хӗр ӑсран ямалла ҫырусем ҫырать, калаври ҫӗкленӳллӗ интонацие ку татах вӑйлатать.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Яланхиллех ҫыру мелне кӗртнӗ калава писатель.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Кунта та ҫӗкленӳллӗ пафос тӗпре («О ман пурнӑҫӑм, телейӗм!», «Ах, телейӗм-хурлӑхӑм», «Куртӑр-и ӗнтӗ — еплерех!» т. ыт. те).
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Герой монологӗ автор калавӗнчен питех уйрӑлса та тӑмасть пулӗ.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Ҫак тӗллеве асра тытнӑранах, тӗп героя сӑмах парсан та ун калавне пӳлет хӑш чух, комментарисем тӑвать, лару-тӑру, герой чун уҫҫийӗ ӗненмелле пултӑр тесе тӑрӑшать.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Хӑй кӑмӑлне пӗлтерме калавҫӑ сӑмаха аргументласа, тӳрре кӑларса калаҫни тӳрех куҫа ӳкет («Мӗншӗн калатӑп ҫакна?» «Хӑш-пӗрисем калӗҫ», «пустуй палкани тейӗҫ») т. ыт. те.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Ҫӗкленӳллӗ интонаци кӑтартуллӑ калаври авторшӑн («Эй, ҫӑтмахри пекчӗ ҫав чӑнах та!»), ыйтуллӑ конструкцисене риторика мелӗ туни («Те курӑкӗ ытлашши ҫӳллӗ пулнӑ, те хамӑр пӗчӗк?») юравлӑ.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Кувшинкӑри конкретлӑ эпизод ҫинчен калас кӑмӑл ҫураличченех тӑсӑлать вӑл.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Ку — пуҫарнӑ калавӑн тепӗр ҫаврӑмӗ.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Анчах сӑмах йӗрки татӑлать, автор сасартӑк Былинниковпа паллаштарма тытӑнать.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Малтан ҫыравҫӑ Шупашкарта канма ырӑ пулнине асӑнать, кунта композиторсемпе, писатель-поэтсемпе тӗл пулма кӑмӑллӑ.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Ҫак тӗлӗшрен «Атӑл хӗрринчи тӗл пулу» калавах сӑнаса пӑхар.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Сӑмахӗ унӑн таткаланчӑк йӗрпе сыпӑнать.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Вара хӑй пурнӑҫне ытти ӑрусен нуши-хурипе, обществӑн иртнӗ тапхӑрти хуҫлӑмӗсемпе шайлаштаруллӑн сӑнать вӑл.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Ҫакӑнтан сыпӑнса каять унӑн чун уҫҫийӗ.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
«Юшкӑн ӑшӗнчен тупнӑ пӑшал» калавра Курак Ҫеменӗ яла таврӑнать, юшкӑн ӑшӗнче ачасем пӑшал тупнине пӗлет.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Вӑл Игнатьевӑн кашни хайлавӗнче пур.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.
Чӑн, кун пек тума ӗнентерӳллӗ экспозици те кирлӗ.
«Кашни этем хӑйне кура — пӗртен-пӗр…» // Георгий Фёдоров. Федоров Г. И. Сӑнарлӑ сӑмах шыравӗ: Тӗпчев ӗҫӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви. 1996. — 224 с.