Çĕннисем
Унта ытлашши пӗр сӑмах та ҫук, ҫавӑнпа ӑна асра тытма та, унпа калаҫупа ҫыру чӗлхинче усӑ курма та ҫӑмӑл.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Асӑннӑ ӑнлава палӑртакан чи кӗске те уҫӑмлӑ, чӗлхе законӗсемпе килӗшӳллӗ вариант вӑл — виҫӗ сӑмахран тӑракан вӑтам пӗлӳ аттестачӗ термин.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах ҫак вариантсенчен нихӑшӗ те термин картне лараймасть.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫавна май кашни автор, кашни хаҫат хӑйне майлӑ ҫырать: вӑтам пӗлӳ илни ҫинчен калакан аттестат — вӑтам пӗлӳ илнине кӑтартакан аттестат — вӑтам пӗлӳ илнине пӗлтерекен аттестат — вӑтам пӗлӳ илнине ӗнентерекен аттестат — вӑтам пӗлӳ илнине ҫирӗплетекен аттестат.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Вӑл ытлашши вӑрӑммипе ҫынсем ӑна тӗп-тӗрӗс асра тытаймаҫҫӗ.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак сӑмах ҫаврӑнӑшӗнче виҫӗ ытлашши сӑмах: илни ҫинчен калакан.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кунта тӗслӗх вырӑнне аттестат о среднем образовании терминӑн хӑшпӗр хаҫатсенче усӑ куракан чӑвашла вариантне (вӑтам пӗлӳ илни ҫинчен калакан аттестат) илсе кӑтартма пулать.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Терминри ытлашши сӑмах е вырӑнсӑр грамматика мелӗ ҫынсене ҫав терминпа кашни хутӗнчех пӗр пек усӑ курма кансӗрлет.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кашни ҫын ӑнлавсене хӑй пӗлнӗ пек, хӑй кӑмӑлланӑ пек ят парас, е терминлас, пулсан, эпир пӗр-пӗрне ӑнланми пулӑттӑмӑр, чӗлхере йӗркесӗрлӗх пуҫланса кайӗччӗ.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Пӗр-пӗр ӑнлава палӑртма ҫынсем пур чухне те чӗлхере нормӑланса ҫирӗпленнӗ терминпа усӑ курма тивӗҫ.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Пӗрремӗшӗнчен, термин вӑл, пӗр сӑмахран тӑраканни те, икӗ е ытларах сӑмахран пулса кайни те, — чӗлхери хатӗр элемент, пӗр-пӗр чӗлхепе ҫыракан е калаҫакан кашни ҫын пӗр пек усӑ курмалли сӑмах е сӑмах майлашӑвӗ.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Вӗсенчен паллӑраххисем ҫаксем.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Унӑн ҫак пахалӑх пулма мирли тӗрлӗ сӑлтавран килет.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кашни терминах май килнӗ таран кӗске те уҫӑмлӑ пулмалла.
2 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫапла ӗнтӗ, терминологи ӗҫӗнче чӗлхере тахҫанах ҫирӗпленнӗ вырӑс сӑмахӗсемпе интернационаллӑ сӑмахсене пӑрахӑҫласа вӗсем вырӑнне халӑха ӑнланма йывӑр искусствӑллӑ терминсем шутласа кӑларни те, чӗлхере пӗр-пӗр ӑнлава тӗрӗс палӑртакан чӑваш терминӗсем пур ҫинчех урӑх чӗлхесене кивҫене кайни те — юрӑхсӑр япала.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Сӑмаха пӗр терминра куҫарса тепринче вырӑслах хӑварни чӗлхе системине пӑсать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кунта чӗлхе системине тытса пырассине те шута илмелле: колесный паллӑ ячӗпе япала ятӗнчен пулнӑ хутлӑ терминсенче паллӑ ятне чӑвашла каласси чӗлхере тахҫанах ҫирӗпленнӗ (тӗслӗхрен, кустӑрмаллӑ экипаж «колесный экипаж» («Вырӑсла-чӑвашла словарь», Мускав, 1971, 285 с), кустӑрмаллӑ кресло «колесное кресло» т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗрӗссипе, юлашки вариантне ҫеҫ термин вырӑнне йышӑнмалла, мӗншӗн тесен кустӑрмаллӑ паллӑ ячӗ кун пек сӑмах ҫаврӑнӑшӗсенче хӑйӗн пӗлтерӗшӗпе колеснӑй сӑмахран нимпе те уйрӑлса тӑмасть, ҫавӑнпа та Мускавра тухнӑ «Вырӑсла-чӑвашла словарьте» (1971 ҫ. ) ӑна ҫаплах куҫарнӑ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен, хаҫатсенче (ҫав шутрах «Коммунизм ялавӗнче» те) колёсный трактор тесе ҫырнине асӑрхама пулать, ҫав вӑхӑтрах кустӑрмаллӑ трактор термин та тӗл пулать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хӑшпӗр хутлӑ терминсенче чӑвашла куҫарма май пур сӑмахсенех вырӑсла калас туртӑма та палӑртмалла.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.