Çĕннисем
Юлашки вӑхӑтра хӑшпӗр писательсемпе поэтсем, тӗпчевҫӗсемпе журналистсем, чӑваш чӗлхине тахҫанах кӗрсе ҫирӗпленнӗ, пӗтӗм халӑх ӑнланакан вырӑс терминӗсемпе интернационаллӑ терминсене пӑрахӑҫлама хӑтланса, вӗсем вырӑнне пуҫа шӑнӑҫайми искусствӑллӑ сӑмахсем тума пуҫларӗҫ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Сӑмах май каласан, Мускавра 1971 ҫулта тухнӑ «Вырӑсла-чӑвашла словарьте» те ҫак синонимсене иккӗшне те кӑтартнӑ, анчах словарь тӑвакансем майра йӗппи сӑмах ҫаврӑнӑшӗ тахҫанах архаизма тухнине шута илмен курӑнать; хальхи вӑхӑтра унпа, хӑшпӗр ват ҫынсемсӗр пуҫне, урӑх никам та усӑ курмасть, булавка вара — кашни чӑваш ӑнланакан сӑмах.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак словарьтех булавка тенине чӑвашла икӗ вариантпа панӑ: булавка, майра йӗппи.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ӑнлав ячӗ вырӑнне вырӑс сӑмахнех йышӑнмалла, мӗншӗн тесен ӑна халӗ кашни ҫын тенӗ пекех ӑнланать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Борщ сӑмаха чӑвашла хӗрлӗ кӑшманпа (чӗкӗнтӗрпе) ытти пахча ҫимӗҫӗнчен пӗҫернӗ яшка тесе вӑрӑммӑн куҫарни те ҫак ӑнлавӑн ячӗ мар, скобкӑра памалли сӑмахсем.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Калас пулать, вырӑс чӗлхинчен йышӑннӑ синонимӗ (запятой) халӗ кашни вӗренекеншӗнех ӑнланмалла, ҫавӑнпа та чӑвашла варианчӗ ытлашши шутланать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Асӑннӑ словарьтех запятой терминӑн тепӗр вариантне те панӑ (хӳреллӗ пӑнчӑ).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тепӗр тӗслӗх илсе кӑтартар.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллӑ ӗнтӗ, ҫакӑ вӑл (ӑнлава икӗ синонимпа палӑртни) шкулта вӗренекенсене ҫырнӑ текста ӑнланма кансӗрлет.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кунта ҫакна та асра тытмалла: пуплев сӑмахӑн хӑйӗн пӗлтерӗшӗ пур (речь), ҫак пӗлтерӗшпе вӑл учебниксенче те ҫирӗпленнӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та учебниксенче вырӑс варианчӗ кӑна тӗл пулать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кунта ҫакӑн пек тӗслӗх илсе кӑтартни вырӑнлӑ: 1971 ҫулта пуҫламӑш классенче вӗренекенсем валли пичетленсе тухнӑ «Вырӑсла-чӑвашла словарьте» (А. С. Степановпа Л. В. Лазарева пухса хатӗрленӗ) предложение текен синтаксис ӑнлавне чӑвашла икӗ синонимпа (предложени тата пуплев) палӑртнӑ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чӑнах та, пӗр ӑнлава темиҫе терминпа пӗлтерни терминологие пӑтрашупа йӗркесӗрлӗх ҫеҫ кӳрет, калаҫакансемпе ҫыракансем умне терминсемпе усӑ курас енчен йывӑрлӑх кӑларса тӑратать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
При упорядочении терминологии следует в одинаковой мере избегать как применения одного термина для передачи различных понятий, так и различного обозначения несколькими терминами одного и того же понятия».
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
(курсивӗ пирӗн. — А. Г.)…
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Часто встречаются и обратные явления, когда для одного и того же понятия существуют в языке два или несколько терминов, параллельно употребляющихся…
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кун пирки Н. А. Баскаков ҫапла ҫырать: «Наиболее часто встречающимися недостатками терминологии… является передача одним термином нескольких, иногда совершешо различных понятий, требующих более дифференцированного их обозначения специальными терминами…
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Синонимсем тенӗрен, эпир ҫакна палӑртса хӑварасшӑн: пӗр ӑнлавах икӗ е темиҫе терминпа пӗлтерни терминологи ҫитменлӗхӗсенчен пӗри шутланать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Пирӗн шутпа, сылтӑм юпари синонимсенчен термин вырӑнне вырӑс варианчӗсене ҫеҫ йышӑнмалла, куҫарнӑ варианчӗсем вара вӗсене ӑнлантарса параҫҫӗ, ҫавӑнпа скобкӑра памалли сӑмахсем ҫеҫ шутланаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
агрономи — агрономи, ҫӗрӗҫ вӗрентӗвӗ т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.