Çĕннисем
Вилес умӗн ватӑ революционер патне В. Г. Короленко писатель кӗрсе тухнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫав ҫулти кӗркунне, октябрӗн 29(17)-мӗшӗнче, Н. Г. Чернышевский вилнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
1889 ҫулта ҫеҫ Чернышевские, йывӑр чирлесе ӳкнӗскере, хӑй ҫуралнӑ ҫӗршыва — Саратова таврӑнма ирӗк панӑ, Саратовра вӑл пӗтӗмпе те тӑватӑ уйӑха яхӑн кӑна пурӑннӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫитменнине тата шартлама сивӗ вырӑнтан шӑрӑх ҫӗре куҫсан, унӑн сывлӑхӗ пушшех те хавшама тытӑннӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Кунта та вӑл ирӗклӗ ҫын пурнӑҫӗпе пурӑнайман, патша йыттисем ун хыҫҫӑн йӗрлесех ҫӳренӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
1883 ҫулта тин ӑна Астрахань хулине илсе килнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫӗпӗрти каторгӑпа ссылкӑра Чернышевские ҫирӗм пӗр ҫул тытнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Икӗ ҫула яхӑн крепоҫра асаплантарнӑ хыҫҫӑн Чернышевские халӑх умӗнче «гражданла вӗлермелле» тунӑ, унтан вара Ҫӗпӗре каторгӑна ӑсатнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫавсем тӑрӑх вара аслӑ революционера айӑпланӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Тӗрлӗ элекҫӗсем 113 донос ҫырса панӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл, мулкач чунлӑскер, Чернышевские хирӗҫ тем те пӗр калама тытӑннӑ, жандармсем пулӑшнипе суя ҫырусем ҫырса хатӗрленӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫавӑн чухне тӗрмере «Современник» журналӑн пӗр сотрудникӗ, ӑнӑҫсӑр поэт Всеволод Костомаров, ларнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Н. Г. Чернышевский тӑшманӗсем савӑнма пуҫланӑ; ӑна тӗрмене хупнӑ май революци юхӑмӗ пӗтсе ларӗ тесе шутланӑ, анчах патша правительствин Чернышевский «айӑпне» кӑтартса паракан документсем пулман.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Крепоҫре, калама ҫук йывӑр условисенче, Чернышевский Российӑн пулас кун-ҫулӗ ҫинчен, вырӑс халӑхӗн шӑпи ҫинчен шухӑшланӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Анчах чаплӑ революционерӑн паттӑрлӑхне, ҫирӗп шухӑш-кӑмӑлне, ҫутӑ ӗмӗтне ирсӗр тӗрме те хавшатайман.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Унта вӑл Алексеевский равелин текен Нева шывӗ ҫинелле тухса тӑракан пайӗнче 22 уйӑх хушши тӑр пӗччен ларнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Патша правительстви Чернышевскин революцилле шухӑшӗсем халӑх хушшине сарӑлса каясран хӑранӑ, Чернышевские хӑйӗн чи хаяр тӑшманӗ тесе шутланӑ, ҫавӑнпа та ӑна 1862 ҫулти июлӗн 7-мӗшӗнче арестленӗ те Петропавловски крепоҫе хупса лартнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Реформа панӑ «ирӗкӗн» киревсӗрлӗхне тӑрӑ шыв ҫине кӑларса, вӑл хӑйӗн «Адрессӗр ҫырӑвӗсенче» ҫакӑн пек каланӑ: «Крепӑсла хресченсене тем пек хытӑ улталаҫҫӗ тата тӗрлӗ майпа пусараҫҫӗ пулин те, вӗсем урӑх ирӗке, чӑн-чӑн ирӗке кӗтме кирлине ӗненсе пурӑнаҫҫӗ», тенӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫавӑнпа та, реформӑн чӑн-чӑн тӗллевне хресченсене ӑнлантарса парас тесе, вӑл хресченсем патне чӗнӳ (обращение) ҫырнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Аслӑ революционер 1861 ҫулти реформӑн халӑха хирӗҫ пыракан буржуалла характерне ҫийӗнчех тавҫӑрса илнӗ, реформа хресченсене тусӑнтарса, ҫаратса хӑварассине никамран та лайӑх ӑнланнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.