Çĕннисем
Искусство пысӑк обществӑлла проблемӑсене хускатать, вӗсене ҫутатса парать пулсан ҫеҫ тулли кӗлеткеллӗ пулать, аталанса чечекленет, обществӑшӑн, халӑхшӑн усӑллӑ пулать, пурнӑҫа ӑнлантарса парать, ҫивӗч хӗҫ-пӑшал пулса тӑрать.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Аслӑ критик искусство содержанийӗпе форми пӗр-пӗринпе тачӑ ҫыхӑнса тӑнине, вӗсем уйрӑлми пӗрлӗх пулнине, содержани ӗҫе татса паракан вырӑнта тӑнине, ҫав вӑхӑтрах форма та искусствӑн питех те кирлӗ элеменчӗ пулнине кӑтартса панӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл каланӑ тӑрӑх, искусство пурнӑҫа палӑртса парать; «илемлӗх вӑл — пурнӑҫ», илемлӗх ӗҫрен килет, ӗҫпе ҫыхӑнса тӑрать; литературӑпа искусство — «пурнӑҫ учебникӗ»; искусство халӑх интересӗсемшӗн тӑмалла, обществӑн малта пыракан прогрессивлӑ шухӑшӗсене тытса пымалла.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Хӑйӗн питех те паха критикӑлла произведенийӗсенче («Об эстетическом отношении искусства к действительности» (1855 ҫ.), «Очерки гоголевского периода русской литературы» (1855 — 1856 ҫҫ), т. ыт.) Чернышевский материализмла эстетика принципӗсене аталантарнӑ, искусство пурнӑҫпа тачӑ ҫыхӑнса тӑнине сӑлтавласа панӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
«Искуство искусствӑшӑн» тенӗ шухӑш — айванла шухӑш, вӑл «пуянлӑх пуянлӑхшӑн», «наука наукӑшӑн» тенӗ шухӑш пекех киревсӗр япала, тесе вӗрентнӗ Чернышевский.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Белинский вӗрентӗвне малалла аталантарса, унӑн пархатарлӑ традицийӗсене тӗрӗс тытса пырса, Чернышевский вырӑс литературинче реализмла юхӑма хӳтӗленӗ, идеалистла эстетикӑна хирӗҫ, «таса искусствӑшӑн» тӑракансене хирӗҫ вӑйлӑ кӗрешнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл литературӑн идейӑлӑхӗпе тӗрӗслӗхӗшӗн кӗрешнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский вырӑс литератури критикин историйӗнче калама ҫук пысӑк вырӑн йышӑнса тӑрать.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Аслӑ писатель-патриот вырӑс халӑхӗн ӗмӗрхи ӗмӗт-шухӑшне палӑртса ҫырнӑ: вырӑс ҫыннисем нихҫан та вӑрҫа хӑйсен тӗп ӗҫӗ тесе шутламан, ҫапах та тӑшман вӑрҫӑпа тапӑнсан, вырӑс халӑхӗ ун умӗнче хӑраса тӑман — яланах тӑшмана ҫӗнтернӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ют ҫӗрсене туртса илес е ытти нацисене пӑхӑнтарас шутпа пыракан кирек хӑш вӑрҫӑ та… киревсӗр вӑрҫӑ, этемлӗхе хирӗҫ пыракан вӑрҫӑ».
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
«Халӑх хӑй ҫӗршывӗн чиккисене хӳтӗлес шутпа вӑрҫакан вӑрҫӑ вырӑнлӑ та усӑллӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский вӑрҫӑ ыйтӑвне лайӑх ӑнланса илме пултарнӑ: вӑл, тӗрӗс вӑрҫӑпа тӗрӗс мар вӑрҫӑ ҫинчен ҫырса, ҫакӑн пек каланӑ:
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл ҫав пупа «ниме тӑман шарлатан», тесе хакланӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский хӑйӗн статьисенче Мальтус «теорине» хытӑ критикленӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫынсене расӑсем ҫине уйӑрнине хирӗҫлесе, вӑл вӗсене нацилле тата социалла паллӑсем тӑрӑх уйӑрма кирлине кӑтартса панӑ, эксплуататорсене хирӗҫ пыракан кӗрешӳре мӗнпур ҫӗршывсенчи ӗҫ-ҫыннисен интересӗсем пӗр пек, тесе вӗрентнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Аслӑ революционер ҫав «теорисене» хирӗҫ тухнӑ, вӗсем наукӑшӑн киревсӗр япала, ниме тӑман фантази пулса тӑраҫҫӗ, тенӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский пурӑннӑ вӑхӑтра расӑлла теорисем пуҫланса сарӑлма тытӑннӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Унӑн ку ӗҫри хӑватлӑ ӑс-хакӑлӗ ҫак тӗслӗхсенчен те аван курӑнать.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский паллӑ историк тата публицист пулнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл, утопистла социализм позицийӗнче тӑнӑ пулин те, производствӑн социализмла принципӗсене хӳтӗленӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.