Çĕннисем
Н. И. Ванеркке хӑйӗн 1924 ҫулта кӑларнӑ «Ют чӗлхесенчен хутшӑннӑ сӑмахсен пӗчӗк словарӗнче» ахтономлӑ (автономлӑ), конкретлӑ формӑсем парать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Чӑваш чӗлхинчи сӑмах пулӑвӗнче ҫирӗпленнӗ йӗрке тӑрӑх, сӑмах тӑвакан аффикссем хӑй тӗллӗн ҫӳрекен сӑмах форми ҫумне кӑна хушӑнма тивӗҫ, анчах терминологире -лӑх(-лӗх), ҫавӑн пекех -лӑ(-лӗ), -ла(-ле) аффикссем хӑй тӗллӗн ҫӳремен сӑмах формисем ҫумне те хушӑнма пуҫларӗҫ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Терминологи системинче -лӑх(-лӗх) аффикс, вырӑс чӗлхинчи -ость, -ство, -ствие вӗҫлӗх пӗлтерӗшӗсене йышӑнса, вырӑс тата хӗвеланӑҫ чӗлхисен терминӗсене калькӑласа куҫармалли тухӑҫлӑ мел пулса тӑчӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫак аффикс чӑваш сӑмахӗсем ҫумне кӑна мар, вырӑс чӗлхинчен йышӑннӑ сӑмахсем ҫумне те ҫӑмӑллӑнах хушӑнать: нацилӗх, ответлӑх, отчетлӑх, планлӑх, партилӗх, класлӑх, революцилӗх т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Совет тапхӑрӗнче -лӑх(-лӗх) аффикс, яланхи йӗркерен тухса, причастисем, наречисем, местоименисем, -сӑр аффикслӑ паллӑ ячӗсем, сӑмах майлашӑвӗсем, падеж формисем ҫумне хушӑнса ҫӗнӗ япала ячӗ тума пуҫларӗ: пуласлӑх, шӑтаслӑх, курайманлӑх, пӑхӑнманлӑх, пӗрлелӗх, вӑрттӑнлӑх, хӑвӑртлӑх, тӑтӑшлӑх, аваллӑх, харпӑрлӑх, мӗнлелӗх, айӑпсӑрлӑх, чунсӑрлӑх, хӑрушсӑрлӑх, икӗпитлӗх, вунӑкунлӑх, пилӗкҫуллӑх, пӗршухӑшлӑх, хутпӗлменлӗх, камӑнлӑх т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Вӑл япала ячӗсем, паллӑ ячӗсем, хисеп ячӗсен ҫумне хушӑнса ҫӗнӗ сӑмахсем — япала ячӗсем е паллӑ ячӗсем тунӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫак аффиксӑн системӑри тухӑҫлӑхӗ революцичченех пысӑк пулнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Кунта уйрӑмах -лӑх(-лӗх) аффикса палӑртмалла.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Апла пулин те революци хыҫҫӑнхи литература чӗлхинче сӑмах пулӑвӗнчи традицие пӑхӑнмасӑр пулнӑ терминсен йышӗ ӳссех пырать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Терминологире «саккунсӑр ҫуралнӑ» кашни сӑмах вӗсене вӗчӗрхентерет, чӗрре кӗртет.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Хӑш-пӗр чӗлхеҫӗсен шучӗпе, сӑмах пулӑвӗн системинче ҫирӗпленнӗ модельсем кӑна ҫӗнӗ сӑмах тума пултараҫҫӗ, чӗлхене ҫӗнӗ модель кӗртни чӗлхери сӑмах пулӑвӗн законӗсене пӑсни, литература чӗлхине пӑтраштарни пулать имӗш.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Чӑваш чӗлхи вӗрентӗвӗнче вара системӑра тымарланса ҫирӗпленнӗ модельсене пӑхӑнмасӑр пулнӑ ҫӗнӗ сӑмахсене «саккунсӑр ҫуралнӑ», тӗрӗс мар сӑмахсем тесе пӑхасси пур.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
30-мӗш ҫулсем хыҫҫӑн тухнӑ вырӑс чӗлхин словарӗсенче вара снежный, снеговой сӑмахсем ятарлӑ пӗлтерӗшпе тӗл пулаҫҫӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
30-мӗш ҫулсенче Прогноз институчӗн терминологи комиссийӗ ҫак сӑмахсене ятарлӑ литературӑра (терминологи системинче) кашнине хӑйне уйрӑм пӗлтерӗшпе йышӑнма сӗннӗ: снежный — юртан тӑракан япалана е юр япалана палӑртакан термин, тӗсл.: снежный покров, снежная лавина т. ыт. те; снеговой — юрпа ҫыхӑннӑ ӑнлава палӑртакан термин, тӗсл.: снеговая линия, снеговое питание т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
В. И. Даль хӑйӗн «Толковый словарь живого великорусского языка» словарӗнче ку сӑмахсен пӗлтерӗшӗсене уйрӑммӑн палӑртман, пӗр пӗлтерӗшлӗ сӑмахсем пек юнашар панӑ, «ко снегу относящ[иеся]» тесе ҫеҫ асӑрхаттарнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Тӗслӗхрен, вырӑс чӗлхинче снеговой тата снежный паллӑ ячӗсем пур.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Терминологи системинче сӑмах пулӑвӗн моделӗсене ятарлӑ пӗлтерӗшпе ҫирӗплетме, синонимлӑ модельсене специализацилеме пулать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Терминологире вара паллӑ ятӗнчен пулнӑ -ота суффикслӑ япала ячӗсем тепӗр хут паллӑ ячӗн суффиксне йышӑнма пултараҫҫӗ, танл.: мерзлый — мерзлота — мерзлотный, высокий — высота — высотный, долгий — долгота — долготный, широкий — широта — широтный, частый — частота — частотный, полный — полнота — полнотный т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫавӑн пекех вырӑс чӗлхинче паллӑ ячӗ ҫумне -ота суффикс хушӑнса пулнӑ япала ячӗсем тепӗр хут паллӑ ятне куҫмаҫҫӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Анчах вырӑс терминологийӗнче -ость суффикслӑ япала ячӗсем -н суффикс йышӑнса тепӗр хут паллӑ ятне куҫаҫҫӗ, танл: яркий — яркость — яркостный, жидкий — жидкость — жидкостный, разный — разность — разностный, стойкий — стойкость — стойкостный, плоский — плоскость — плоскостный, емкий — емкость — емкостный т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.