Çĕннисем
Ҫак принципа чӑваш фонетика терминологийӗнче пӑснӑ тӗслӗхсене ҫӳлерех кӑтартнӑччӗ: калӑпӑр, «шавлӑ хупӑ сасӑсем» тата «ялан янӑравлӑ хупӑ сасӑсем» тенинче тӗрлӗ паллӑсене никӗсе хуни курӑнать.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Термин тӑвас ӗҫре фонетика пулӑмӗн мӗнле паллисене, уйрӑмлӑхӗсене никӗсе хурассинче те хӑйне майлӑ принцип пулмалла: пӗр системӑна кӗрекен терминсене пӗр евӗрлӗ уйрӑмлӑхсене тӗле хурса тума тӑрӑшмалла.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Ӑнсӑртран пулса кайнӑ, форми енчен системӑпа ҫураҫуллӑ ҫыхӑнман терминсем усӑ курма меллӗ мар.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
2) Пӗлтерӗш тӗлӗшӗнчен пӗрешкел йышши, пӗр системӑна кӗрекен терминсен форми, тытӑмӗ енчен те пӗр евӗрлӗ пулсан аван.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Пирӗн шутпа, кирлех мар — «чӗтренкӗ хупӑ сасӑсем» тесен ҫителӗклӗ.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Анчах термин тунӑ чух мӗнле орган чӗтреннине палӑртни кирлех-ши?
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Хупӑ сасӑсен пӗр ушкӑнӗ активлӑ орган чӗтреннипе пулать: тӗнчери чӗлхесенче ытларах чӗлхе вӗҫӗ чӗтренни тӗл пулать (ҫапла мелпе вырӑс, чӑваш чӗлхисенче т. ыт. те р сасса калаҫҫӗ), француз чӗлхинче кӗҫӗн чӗлхе чӗтренет, хӑшпӗр чӗлхесенче тута хӗррисем те чӗтренеҫҫӗ.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Пулӑмӑн тӗп паллине палӑртаканни кунта «кӳршӗлӗх» (е «юнашарлӑх») сӑмах пулать.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Ҫакна кӗскен «сасӑсен кӳршӗлӗх (е юнашарлӑх) улшӑнӑвӗсем» теме пулать.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Калӑпӑр, юнашар тӑракан сасӑсем яланах пӗр-пӗринпе ҫыхӑнаҫҫӗ, пӗр-пӗрне витӗм кӳреҫҫӗ, ҫавна май вӗсен пахалӑхӗ те кӑшт улшӑнать.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Апла пулсан, термин кӗскерех пултӑр тесен, фонетика пулӑмӗн чи паллӑ уйрӑмлӑхне тупса палӑртма тӑрӑшмалла.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Термин темӗн тери лайӑх, вырнаҫуллӑ пулсан та, вӑл пулӑмӑн пур енӗсене те палӑртаймасть, ку кирлӗ те мар.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
«Плоскощелевые» тата «круглощелевые согласные» текеннисене вара «лаптак хушӑклӑ сӗртӗнкӗ (хӗсӗнкӗ) хупӑ сасӑсем», «ҫавра хушӑклӑ сӗртӗнкӗ (хӗсӗнкӗ) хупӑ сасӑсем» тесен те аптрамасть, мӗншӗн тесен кунта «хушӑк» ӑнлава конкретлӑрах ӑнлавсемпе («лаптак», «ҫавра») пайӑрлатса уҫса паратпӑр.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
«Щелевые согласные» текеннисене «сӗртӗнсе тухакан (е кӗскенрех — «сӗртӗнкӗ») хупӑ сасӑсем» тесен чӑвашларах илтӗнет («хӗсӗнкӗ сасӑсем» теме те пулать).
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Ун пек чух фонетика пулӑмӗсенче куҫа уҫӑмлӑ курӑнакан, чӑваш сӑмахӗсемпе палӑртма май килекен енсене, паллӑсене шырас пулать.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Сӑмахран, «щелевые согласные» текен термина тӳррӗн куҫарма, «хушӑклӑ хупӑ сасӑсем» теме май ҫук, мӗншӗн тесен чӑваш пуплевӗнче «хушӑк» тени сасӑсен пахалӑхӗсемпе ҫыхӑнасшӑнах мар.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Анчах, кирек мӗнле пулсан та, вырӑс терминӗсене куҫарас, ҫӗнӗ чӑваш терминӗсене ялан вӗсен калӑпӗпе тӑвас туртӑма пӑрахӑҫлама тивет.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Паллах, пирӗн фонетика терминологийӗнче пӗр сӑмахлӑ терминсем нумаях пулмӗҫ; кунта чӑваш пуплевӗн хӑйевӗрлӗхӗсемсӗр пуҫне ӑнлавсен, пулӑмсен кӑткӑслӑхне те уяма тивет.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
1) Терминсем май килнӗ таран кӗске пулмалла.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Ҫав принципсене тата чӑваш терминологийӗнчи опыта тӗпе хурса, фонетика терминологийӗнчи требованисене ҫапла палӑртма пулать.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.