Çĕннисем
Вырӑс мар халӑхсем, вӑл шутра чӑвашсем те, шкулта хӑйсен тӑван чӗлхипе вӗренме тытӑнаҫҫӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Октябрь революцийӗ хыҫҫӑн халӑха ӗмӗрхи тӗттӗмлӗхрен хӑтарса ҫутта кӑларас ӗҫ хӑватлӑн сарӑлать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Халех акӑ, тӗслӗхрен, чӗлхеҫӗсене ҫак вырӑсла терминсене чӑвашла епле палӑртасси хумхантарать: аналитическая форма, аналитические языки, анафорический, атрибутивная связь, атрибутивная форма, валентность, внешняя речь, внутренняя речь, грамматикализация, двуязычие, билингв, монолингв, словоупотребление, словоформа т. ыт. те.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Паллах, чӑваш чӗлхи науки пӗтӗмӗшле чӗлхе науки шайӗпе танлашма тӑрӑшать, унти идейӑсемпе концепцисене шута илет, ҫавна май пӗтӗмӗшле чӗлхе наукинче усӑ куракан терминсене чӑвашла палӑртас ыйту та ҫулсеренех ҫивӗчленсе пырать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Паянлӑха пире чӗлхе терминологийӗ пӗтӗмпех мар (вӑл ҫав тери йышлӑ, тӗпчевҫисен шухӑшӗсем тӗрлӗ пулнӑран усӑ куракан терминӗсем те пӗре килмеҫҫӗ, ҫавӑнпа вӗсене пӗр системӑна пӗрлештерме те май ҫук), чӑваш чӗлхи наукин терминологийӗ ытларах интереслентерет.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Малашнехи калаҫу та пирӗн чи малтан ҫав терминсем ҫинчен пулӗ.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тӑван чӗлхери пулӑмсене палӑртмалли терминсене вара ҫине тӑрсах йӗркелес пулать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тӗслӗхрен, пирӗн чӗлхере «отложительный падеж» (аблатив), «предложный падеж» е «предлог» текеннисем ҫук пулсан, халлӗхе эпир ҫав япаласене чӑвашла мӗнле каласси пирки пуҫа ватмасан та пултаратпӑр.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Апла пулсан, чӗлхе терминӗсем те пире малтан тӑван чӗлхе тытӑмӗпе ҫыхӑннӑ ӑнлавсене палӑртаканнисем кирлӗ.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Хальхи вӑхӑтра эпир, тӗпрен илсен, чӑвашла тӑван чӗлхе тытӑмне тӗпченӗ чух ҫыратпӑр (е калаҫатпӑр).
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Терминологи аталанӑвӗн шайӗ, ҫапла вара, чӑваш чӗлхи наукин шайне тивӗҫлӗ хаклама май лараймасть.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫавна май пирӗн терминологи аталанӑвӗ чӗлхе науки аталанӑвӗнчен юлса пырать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Паян кун та чӑваш чӗлхине тӗпчекенсем хӑйсен ӗҫӗсене ытларах чӑвашла мар, вырӑсла ҫыраҫҫӗ.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӑваш чӗлхи вӗрентӗвӗ акӑ иртнӗ ӗмӗртех аталанма тытӑнать, апла пулин те, чӗлхе терминӗсем чӑвашла пирӗн ӗмӗрӗн 20-мӗш ҫулӗсенче ҫеҫ йӗркеленме тытӑнаҫҫӗ, мӗншӗн тесен унччен чӑваш чӗлхи ҫинчен вырӑсла ҫеҫ ҫырнӑ.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тӗрӗсрех каласан, терминологийӗ пурри пур-ха вӑл, йӗркеленессе вара урӑх чӗлхе никӗсӗ ҫинче йӗркеленсе пырать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Анчах та пурнӑҫра тепӗр чух урӑхларах та пулса тухать: ӑслӑлӑхӗ пур — терминологийӗ ҫук.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Аслӑлӑх мӗнле шайра тӑнине вӑл усӑ куракан терминсем епле пулнинчен те курма пулать: терминсем пӗр-пӗринпе шайлашӑнса ҫитни, вӗсем ҫирӗп пӗрлӗхе пӗрлешсе пӗтӗмӗшле система туни ӑслӑлӑх чӑн-чӑн наука шайне ҫити аталаннине кӑтартать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Урӑхла каласан, терминологи аталанӑвӗ ӑслӑлӑх аталанӑвӗпе тачӑ ҫыхӑнать, ӑслӑлӑх аталаннӑ май терминологи те йӗркене кӗрсе пырать, ҫирӗпленет.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Термин пӗр-пӗр ӑслӑлӑхра усӑ куракан ятарлӑ ӑнлавӑн ячӗ пулать пулсан, чӗлхере вӑл, паллах, ниепле те ӑслӑлӑхӗнчен малтан ҫуралма пултараймасть.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӗлхе терминӗсен аталанӑвне тишкерме тытӑниччен тата тепӗр ыйту ҫинче кӑштах та пулин чарӑнма кирлӗ пек туйӑнать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.