Çĕннисем
4. Материллӗ точка.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Мӗнпур тусем, вӑрмансем, хуласем, ҫуртсем, ҫурт пайӗсем т. ыт. те, Ҫӗрпе пӗрле куҫса пыраҫҫӗ пулин те, относительнӑй тӑплӑхра тӑраҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫапла, акӑ, пароход куҫса пынӑ чухне унӑн трюмӗнчи грузсем, каютисенче выртакан япаласем е пыракан поездӑн вагонӗсенчи япаласем относительнӑй тӑплӑхра тӑраҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Относительнӑй тӑплӑх тесе икӗ япала пӗр-пӗрин хушшине улӑштармасӑр куҫса пынӑ тӗслӗхе калаҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Движенин ҫакӑн пек уйрӑм тӗсне относительнӑй тӑплӑх теҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Сӑмахран, икӗ параллельлӗ чугунҫул тӑрӑх икӗ поезд пӗр еннеллех пӗр-пӗрин вагонӗсен хушши пысӑкӑшне улӑштармасӑрах куҫса пыма пултараҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Тӗрлӗ япала тӗрлӗ куҫса пынӑ хушӑра ҫакӑн пек куҫса пыни те пулма пултарать: тӗрлӗ япаласем куҫса пыраҫҫӗ, анчах вӗсен хушши улшӑнмасть.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
3. Относительнӑй тӑплӑх.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Токарнӑй станок ҫинче — станокпа тӑвакан япалана пӗр хускалми вырнаҫтарса лартса, резецне ҫавӑрӑнса ҫӳремелле тунӑ-и, е резец пӗр вырӑнта тӑрса, япали ҫавӑрӑнать-и, — результат ҫавах пулать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Станцире пӗр-пӗринпе юнашар тӑракан икӗ поезд ҫинчи ҫынсем пӗлеҫҫӗ: пассажир ларса пыракан поезд хускалса кайсан, тепӗр поезд вырӑнта тӑрса юлать-и, е вӑл пӗр вырӑнта тӑнӑ чухне тепӗр поезд тепӗр еннелле тапранса каять-и, — пассажира икӗ хутӗнче те поезд пӗр пек куҫнӑ пек туйӑнать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Хӑш япалана пӗр вырӑнта тӑраканни, хӑшне куҫса пыраканни тесе шутласси задачӑна мӗнле лартнинчен килет.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗр япала тепӗр япала тӗлӗшӗнчен относительнӑй движенире пулнине вӗреннӗ чухне пӗр япалана пӗр вырӑнта тӑракан япала тесе шутлаҫҫӗ, тепӗрне куҫса пыракан япала тесе шутлаҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пур движени те относительнӑй движени пулса тӑрать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫутҫанталӑкра движенире пулман япала ҫук.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Хӗвел хӑйӗн хӗвел системипе пӗрле, ҫав шутра Ҫӗрпе те пӗрле, пространствӑра ҫӑлтӑрсем тӗлӗшӗнчен куҫса пырать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пароход ҫинче, палубӑна пӗр вырӑнта тӑрать тесе шутласа, ҫынсем ҫав палуба тӗлӗшӗнчен куҫса ҫӳренине илсе пӑхма пулать, тӗрӗссипе вӑл палуба шыв, ҫыран тӗлӗшӗнчен куҫса пырать, ҫав вӑхӑтрах тата вӑл пӗтӗм Ҫӗрпе пӗрле куҫса пырать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Машинӑсен куҫса ҫӳрекен пайӗсем ҫав машинӑсен никӗсӗ тӗлӗшӗнчен куҫаҫҫӗ, машина никӗсне вара пӗр вырӑнта тӑраканскер тесе шутлаҫҫӗ; тӗрессипе илсе каласан, ҫав никӗссем вӗсем хӑйсем те Ҫӗрпе пӗрле куҫса пыраҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫапла, акӑ, ҫынсен тата экипажсен мӗнпур движенийӗсене Ҫӗрӗн мӗнле те пулин вырӑнӗсем тӗлӗшӗнчен илсе пӑхаҫҫӗ, ҫав вырӑнсене вара вырӑнтан сикмеҫҫӗ тесе шутлаҫҫӗ; тӗрессипе илсе каласан, вӑл вырӑнсем Ҫӗр куҫса пынипе сложнӑй движенире пулаҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫапла калани вал ҫакна пӗлтерет: кирек хӑҫан та пӗр япала куҫнине тепӗр япала тӗлӗшӗнчен илсе пӑхаҫҫӗ, тепӗр япалана вара пӗр вырӑнта тӑракан япала тесе шутлаҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Физикӑра вӗренекен механикӑлла движени кирек хӑҫан та относительнӑй движени пулса тӑрать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.