Çĕннисем
Точка кашни 1 сек. хушшинче 1 см кайса пырать пулсан, унӑн хӑвӑртлӑхӗ хӑвӑртлӑх единиципе тан пулать; вӑл 1 сек. хушшинче 5 см кайса пырать пулсан, унӑн хӑвӑртлӑхӗ 5 хӑвӑртлӑх единиципе, е 5 сантиметр секундпа, тан пулать; вӑл 1 секундӑра 1 м кайса пырать пулсан, унӑн хӑвӑртлӑхӗ 100 хӑвӑртлӑх единиципе, е 100-па, тан пулать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫак единицӑн ячӗ сантиметр секунда (ӑна чӑвашла ҫапла вулаҫҫӗ: сантиметр секундӑра, е кӗскен: сантиметр секунда).
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Хӑвӑртлӑх единици тесе точка пӗртикӗс куҫса пынӑ чухне 1 сек. хушшинче 1 см кайнӑ хӑвӑртлӑха калаҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
9. Хӑвӑртлӑх единици.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Величинана виҫес тӗни вӑл ӑна унпа пӗр йышши виҫепе, единица вырӑнне йышӑннӑскерпе, танлаштарас тени пулать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Движенисен хӑвӑртлӑхӗсене пӗр-пӗринчен уйӑрса илмешкӗн вӗсене виҫме вӗренмелле.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ӑмӑртусенчи тӗрлӗ йышши движенисем кӑтартнӑ тӑрӑх, куҫса пынисен хӑвӑртлӑхӗсем питӗ тӗрлӗ пулма пултараҫҫӗ; ӑмӑртакансем 1 сек. хушшинче тӗрли тӗрлӗ тӑршшӗ ҫул кайма пултараҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗртикӗс движенин хӑвӑртлӑхӗ вӑл 1 сек. хушшинче кайнӑ ҫул тӑршшӗпе виҫӗнекен величина пулса тӑрать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗртикӗс движени мӗн иккенне ҫапла палӑртса панӑ хыҫҫӑн ҫавӑн пек движенин хӑвӑртлӑхӗ мӗн иккенне те ӑнланма пулать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
8. Пӗртикӗс движенин хӑвӑртлӑхӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Анчах поезд кашни сехетре 36-шар км, кашни ҫур сехетре 18-шар км, анчах та сехетӗн чӗрӗкӗсенче 8, 10, 12, 6 км каять пулсан, ун пек кайнине вара пӗртикӗс движени темеҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Поезд кашни сехетре, калӑпӑр, 36-шар км, кашни ҫур сехетре 18-шар км, кашни минутӑра 0,6-шер км, кашни секундӑра 10-шар м, секундӑн кашни вуннӑмӗш пайӗнче 1-ер м, т. ыт. те кайса пырсан, ун пек кайни пӗртикӗс движени пулнӑ пулӗччӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗртикӗс куҫса пыма, урӑхла каласан, пӗртан вӑхӑт хушшисенче ҫулӑн пӗртан пайӗсене кайма, кӗске ҫулсенче ҫаксем пултараҫҫӗ: поездсем, пароходсем, автомашинӑсем, самолетсем, ҫынсем.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Точка пӗртан вӑхӑт хушшисенче хуть те хӑшӗсенче те пӗртан тӑршшӗ ҫул каять пулсан, ҫавӑн пек движение пӗртикӗс движени теҫҫӗ.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗртикӗс движенин тепӗр тӗслӗхӗ — Мускаври ҫӗр айӗнчи ҫул (метро) станцийӗсенчи шӑвакан пусма (эскалатор} куҫса пыни пулса тӑрать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Транспортер куҫса пыни вӑл пӗртикӗс движени пулать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Транспортер вӑл пӗртикӗс куҫса пыракан вӗҫӗ-хӗррисӗр лента (металран, йывӑҫран, резинӑран тата ытти материалсенчен тунӑскер), вӑл заводра тӑвакан япаласене е стройка валли кирлӗ материалсене пӗр вырӑнтан тепӗр вырӑна илсе пырса тӑрать.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Нумайашӗ заводра тата стройкӑсенче усӑ куракан транспортер ҫинчен илтнӗ пуль.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
7. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан пӗртикӗс движени.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Хӑвӑртлӑхсене эпир тӗрлӗ япаласем пӗр пек вӑхӑт хушшинче кайнӑ ҫул тӑршшӗсене танлаштарса пӑхса пӗр-пӗринпе танлаштарма пултаратпӑр.
1. Тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан движени // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.