Çĕннисем
Пирогов поручик, Ковалев майор, Чертокуцкий ҫӗр улпучӗ — вӗсем пурте дворянла-бюрократиллӗ обществӑн Гоголь кураймасӑр пурӑннӑ представителӗсем пулса тӑраҫҫӗ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Гоголь столицӑра илемлӗ Невски проспекта ҫеҫ мар, ун тӑрӑх вӗҫӗмсӗр чаплӑ каретӑсем, вӗҫкӗнле тумланнӑ ҫынсен ушкӑнӗсем иртнине ҫеҫ мар, унпа юнашар чухӑнсем пурӑнакан тӗттӗм урамсене, «пӗчӗк ҫынсем» ҫав тери асапланса пурӑннине, вӗсене Ковалевсемпе Пироговсем таптаса тӑнине, чинлӑ тата укҫаллӑ ҫынсем аскӑн пурнӑҫпа пурӑннине те курма пултарнӑ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Ку повеҫсенче писателӗн реализмла маҫтерлӑхӗ ҫӗнӗ пусӑма хӑпарать, вӑл, хула художникӗ пулса, столицӑри социальнӑй контрастсене лайӑх уҫса парать, капитализмла хулан ҫиелти илемӗ суя япала кӑна пулса тӑнине кӑтартать.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Петербург повеҫӗсенче Гоголь «Диканька ҫывӑхӗнчи хуторта ирттернӗ каҫсенчи» фольклор идиллийӗнчен нумай аякка кайнӑ, вӗсенче писатель ун чухнехи вырӑс пурнӑҫне критикӑлла реализм позицийӗнчен пырса сӑнласа кӑтартнӑ, унӑн социальнӑй условийӗсене тӗплӗ тишкернӗ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Этем тӳсмелле мар ултавлӑ пурнӑҫпа юнашар Пискарев пек ӗмӗтпе пурӑнакан идеалистсене, Пироговпа Ковалевсен тӗнчи пырса ҫапсанах тӗп пулакан вӑйсӑр Поприщинсемпе Башмачкинсене ҫеҫ ӳкерсе панӑ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Ирсӗр тӗнчене, «Невски проспектри» пек пуян та сӗмсӗр Пироговсене хирӗҫ Гоголь мӗскӗн те вӑйсӑр Поприщинсене, Башмачкинсене ҫеҫ кӑларса тӑратма пултарнӑ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Ку вӑл Петербург повеҫӗсенче те аванах сисӗнсе тӑрать.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Ҫавӑнпа та ун пултарулӑхӗ те иккӗлле пулса пырать — кив тӗнчене критикленӗ ҫӗрте, ун ҫӑпан-юханӗсене кӑтартнӑ ҫӗрте вӑл калама ҫук вӑйлӑ, ҫав вӑхӑтрах лайӑххине ҫирӗплетнӗ ҫӗрте, усала хирӗҫ лайӑххине кӑларса тӑратнӑ ҫӗрте те самаях вӑйсӑр.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Пӗр енчен вӑл пурнӑҫа тӗрӗс ҫутатса парать, пуҫ пулса тӑракан классем ҫинчен куҫкӗретӗнех тӗрӗс сӑмах калать, дворянсен обществин хирӗҫӗвӗсене тӑрӑ шыв ҫине кӑларать, тепӗр енчен ку обществӑна революцилле майпа улӑштарма кирлине ӑнланса илме пултараймасть.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Анчах ҫакна куракан Гоголь гуманист кӑна, вӑл таврари пурнӑҫра мӗне те пулин улӑштарма май ҫук тесе шутлать.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Ҫынсем ҫине чунсӑрла пӑхнӑ, вӗсене таптанӑ атмосферӑра, пӗтӗм ӗҫе укҫапа чин татса панӑ ҫӗрте пӗчӗк ҫынсем тӗлӗнмелле асап кураҫҫӗ, мӑшкӑл тӳсеҫҫӗ, нумай чухне хӑрушӑ вилӗмпе вилсе выртаҫҫӗ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Гоголӗн кӑмӑлӗ пӗтӗмпех ҫак пӗчӗк ҫынсем енче, — «Невски проспектри» ӗмӗтпе пурӑнакан талантлӑ художник Пискарев, «Ухмаха ернӗ ҫын ҫырса пынисенчи» вак чиновник Поприщин тата «Шинельри» мӗскӗн чухӑн Акакий Акакиевич Башмачкин енче.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Кайран: сирӗн ҫине иксӗр ҫине те суратӑп тесе каласа хурасчӗ».
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Манӑн хамӑн генерал пуласчӗ, качча пыма килӗшетӗн-и тесе ыйтма мар, вӗсем хушшинчех пурӑнса вӗсем мӗнле йӑпӑлтатнине курма анчах пуласчӗ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Тупатӑн хӑвна валли пӗчӗк телей, алла илес тесе шутлатӑн, — санран камер-юнкер е генерал туртса илет.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
«Тӗнчере мӗнпур лайӑх япала е камер-юнкерсене е генералсене лекет.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
«Ухмаха ернӗ ҫын ҫырса пынисенче» Гоголь ҫак пурте кӳрентерекен «пӗчӗк ҫын» — Поприщин сӑмахӗсемпе чиновникла-дворянла обществӑри ҫынсен танмарлӑхне, ку обществӑри тӗрӗсмарлӑха уҫса парать:
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Петербург повеҫӗсенче чи малтанах пысӑк хулари рядовой ҫынсен, «пӗчӗк ҫынсен» пурнӑҫӗ ҫинчен, вӗсен помещикла-бюрократиллӗ государство условийӗсенчи ӑраскалӗ ҫинчен ыйту лартнӑ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Гоголь хӑйӗн повеҫӗсенче Петербургри ҫак тӗрлӗ «ушкӑнсене» сӑнласа кӑтартать те ӗнтӗ.
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.
Учительсен хӑйсен ушкӑнӗ, актерсен хӑйсен ушкӑнӗ пур; ку ҫеҫ мар, литераторсем те ыттисенчен пачах уйрӑм тӑраҫҫӗ».
Н. В. Гоголь ҫырнӑ «Петербург повеҫӗсем» // Михаил Рубцов. Николай Гоголь. Повеҫсем; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1952. — 147–158 с.