Çĕннисем
Белинский вӗрентӗвне малалла аталантарса, унӑн пархатарлӑ традицийӗсене тӗрӗс тытса пырса, Чернышевский вырӑс литературинче реализмла юхӑма хӳтӗленӗ, идеалистла эстетикӑна хирӗҫ, «таса искусствӑшӑн» тӑракансене хирӗҫ вӑйлӑ кӗрешнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл литературӑн идейӑлӑхӗпе тӗрӗслӗхӗшӗн кӗрешнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский вырӑс литератури критикин историйӗнче калама ҫук пысӑк вырӑн йышӑнса тӑрать.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Аслӑ писатель-патриот вырӑс халӑхӗн ӗмӗрхи ӗмӗт-шухӑшне палӑртса ҫырнӑ: вырӑс ҫыннисем нихҫан та вӑрҫа хӑйсен тӗп ӗҫӗ тесе шутламан, ҫапах та тӑшман вӑрҫӑпа тапӑнсан, вырӑс халӑхӗ ун умӗнче хӑраса тӑман — яланах тӑшмана ҫӗнтернӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ют ҫӗрсене туртса илес е ытти нацисене пӑхӑнтарас шутпа пыракан кирек хӑш вӑрҫӑ та… киревсӗр вӑрҫӑ, этемлӗхе хирӗҫ пыракан вӑрҫӑ».
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
«Халӑх хӑй ҫӗршывӗн чиккисене хӳтӗлес шутпа вӑрҫакан вӑрҫӑ вырӑнлӑ та усӑллӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский вӑрҫӑ ыйтӑвне лайӑх ӑнланса илме пултарнӑ: вӑл, тӗрӗс вӑрҫӑпа тӗрӗс мар вӑрҫӑ ҫинчен ҫырса, ҫакӑн пек каланӑ:
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл ҫав пупа «ниме тӑман шарлатан», тесе хакланӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский хӑйӗн статьисенче Мальтус «теорине» хытӑ критикленӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Ҫынсене расӑсем ҫине уйӑрнине хирӗҫлесе, вӑл вӗсене нацилле тата социалла паллӑсем тӑрӑх уйӑрма кирлине кӑтартса панӑ, эксплуататорсене хирӗҫ пыракан кӗрешӳре мӗнпур ҫӗршывсенчи ӗҫ-ҫыннисен интересӗсем пӗр пек, тесе вӗрентнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Аслӑ революционер ҫав «теорисене» хирӗҫ тухнӑ, вӗсем наукӑшӑн киревсӗр япала, ниме тӑман фантази пулса тӑраҫҫӗ, тенӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский пурӑннӑ вӑхӑтра расӑлла теорисем пуҫланса сарӑлма тытӑннӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Унӑн ку ӗҫри хӑватлӑ ӑс-хакӑлӗ ҫак тӗслӗхсенчен те аван курӑнать.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский паллӑ историк тата публицист пулнӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл, утопистла социализм позицийӗнче тӑнӑ пулин те, производствӑн социализмла принципӗсене хӳтӗленӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Чернышевский буржуалла демократи мӗн тери ансӑр юхӑм пулнине, унӑн хӑравҫӑлӑхне, ултавлӑхне ҫивӗччӗн критикленӗ, капитализм вӑхӑтӗнче пурлӑх тӗрӗс мар пайланса тӑнине, ӗҫҫыннисене тӳсме ҫук хытӑ эксплуатацилесе пурӑннине критикленӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Тӗнче материрен пулнӑ, тӗнче материллӗ тесе вӗрентсе, вӑл идеалистла теорисене ним хӗрхенмесӗр аркатнӑ, Гегель философийӗн абстракцилле положенийӗсене тӑрӑ шыв ҫине кӑларнӑ, вӗсем пурнӑҫран уйрӑлса тӑнине яр-уҫҫӑн кӑтартса панӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Вӑл каланӑ тӑрӑх, чӑн пурнӑҫа (действительность) тӗпчесе пӗлес ҫӗрте опытпа практика ӗҫӗ татса паракан вырӑн йышӑнса тӑраҫҫӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
«Антрологический принцип в философии» ятлӑ произведенийӗнче Чернышевский ҫутҫанталӑкпа этем ҫинчен материалистла ҫырса панӑ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Хӑйӗн философилле шухӑшӗсем тӗлӗшпе вӑл, Ленин каларӗшле, «вырӑссен чӑннипех те пӗртен-пӗр аслӑ писателӗ пулнӑ, вӑл 50-мӗш ҫулсенчен пуҫласа 88-мӗш ҫула ҫитичченех пӗр-пӗтӗм философилле материализмӑн шайӗнче тӑнӑ», неокантианецсен, позитивистсен, махистсен тата ытти пӑтранчӑк пуҫлӑ ассӑр-тӗссӗр этемсен анкӑ-минкӗ шухӑшӗсене хирӗҫ кӗрешнӗ.
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.