Чӑваш чӗлхи корпусӗ

Çĕннисем

Вӑл вырӑс тата Европа тӗпчевҫисен ӗҫӗсемпе тӗплӗн паллашнӑ, кирлӗ ҫӗрте вӗсен шухӑшӗсене те шута илнӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Анчах та Тимухха Хӗветӗрӗ чӗлхе ыйтӑвӗсене хускатнӑ чух Н. И. Ашмарин ӗҫӗсене шута илнипе кӑна ҫырлахнӑ тесе шутлани тӗрӗс мар пулнӑ пулӗччӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Кун йышши тӗслӗхсем термин тӑвас ӗҫ мӗн тери йывӑр пулнине те, чӗлхе ыйтӑвӗсемпе ытларах калаҫнӑ-ҫырнӑ май вӗсен системӑлӑхӗ хуллен-хулленех ӳссе пынине те лайӑх кӑтартса параҫҫӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Ытти хӑшпӗр тӗслӗхсем: послелог — ят хыҫӗ, хыҫ, сӑмах ҫумӗ, хыҫлӑх, хыҫсӑмах; положительная степень — илпетлӗ пулӑм, тӗп ӗрет; родительный падеж — харкам вӗҫлевӗ, камӑнлӑх вӗҫлевлӗхӗ, ҫуралу ӳкӗмӗ; повествовательное предложение — каласа паруллӑ пуплев, каласа паракан пуплев, кала тӑран пуплев, калуллӑ пуплев; ударение — сасӑсен янӑравӗ, янӑрав, пусӑм.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Акӑ «корень слова» ӑнлав валли тӗрлӗ ӗҫре унӑн ҫак вариантсем тӗл пулаҫҫӗ: сӑмах тымарӗ, сӑмах тӗпӗ, сӑмах кӑкӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Ӑнлавӗсене чӑвашла палӑртмалли мелӗсем часах тупӑнман, вӗсене асаплӑн шырама тивнӗ, хӑш-хӑш ӑнлавӗсем валли виҫ-тӑватшар вариант та сӗне-сӗне пӑхнӑ тӗпчевҫӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Ҫавна май унӑн малтанхи ӗҫӗсенче тӗл пулакан ӑнлавсемпе вӗсен системи те Н. И. Ашмаринӑнни пекех.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Чӗлхе ыйтӑвӗсене ҫутатнӑ чух Тимухха Хӗветӗрӗ чи малтан Н. И. Ашмарин ӗҫӗсем ҫине тайӑннӑ, вӗсене тӗпе хунӑ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Вӑл сӗннӗ терминсенчен чылайӑшӗ чӗлхе науки урлӑ ытти ӑслӑлӑхсене сарӑлнӑ, пурте усӑ куракан литература чӗлхин сӑмахӗсем пулса тӑнӑ: кӳртӗм («введение» пӗлтерӗшпе), сунӑм «желание», пулӑм «явление», пӗлтерӗш, хисеп «количество», шухӑшлав, пӗтӗмлетӳ, евӗрлӗх «образ, подобие», ҫырулӑх, ӑнлав «понятие», ӑнлантару, умсӑмах, пирке «причина», тишкерӳ «разбор», мӗнлӗх «сущность», туйӑм «эмоция», тӑрӑм «состояние» т. ыт. те.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Хальхи вӑхӑтра вӑтам тата аслӑ шкулсенче усӑ куракан терминсенчен нумайӑшӗ Тимухха Хӗветӗрӗ тунӑскерсемех (тӗслӗхрен: сасӑ, саспалли, уҫӑ сасӑ, хупӑ сасӑ, чарӑну палли, пуплев пайӗ, япала ячӗ, паллӑ ячӗ, хыҫсӑмах т. ыт. те).

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Комисси ӗҫне тимлӗн туса пыни Тимухха Хӗветӗрне терминсене пурнӑҫа кӗртме, вӗсен пӗрпеклӗхне тытса пыма май панӑ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Вырӑсларан чӑвашла куҫарасси ку вӑхӑтра пӗтӗмпех ҫак комисси аллинче пулнӑ, илемлӗ литература куҫарӑвӗсем те, шкул учебникӗсем те, наука тата обществӑпа политика литератури те ун витӗр тухнӑ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Кунсӑр пуҫне Тимухха Хветӗрӗ чылай хушӑ Тӗп куҫару комиссине ертсе пырать.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Шӑпах ҫак ӗҫсенче чӗлхе терминӗсен никӗсӗ хывӑнать.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Самана ыйтнине тивӗҫтерсе, кӗске вӑхӑтрах вӑл ҫак ӗҫсене ҫырса кӑларать: «Чӑвашла тӗрӗс ҫырмалли правилӑсем» (Хусан, 1919), «Чӑвашла ҫырма вӗренмелли кӗнеке» (Хусан, 1922), «Чӑваш чӗлхин грамматики. Фонетикӑпа морфологи» (Шупашкар, 1924), «Чӑваш чӗлхин грамматики. Синтаксис тӗпӗсем» (Шупашкар, 1924), «Ҫырура чарӑну паллисем лартасси» (Шупашкар, 1926).

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Революци хыҫҫӑн тӑван чӗлхене тӗпчес ӗҫе хастар хутшӑннисенчен пӗри Тимухха Хӗветӗрӗ (Ф. Т. Тимофеев) пулнӑ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Чӗлхе ыйтӑвӗсене сӳтсе явас ӗҫе вӑл вӑхӑталла йышлӑн тухма тытӑннӑ хаҫатсемпе журналсем активлӑн хутшӑнаҫҫӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Тӑван чӗлхе ҫинчен чӑвашла анлӑн калаҫма тытӑннӑ май ӑна орфоэпи, орфографи, пунктуаци енчен нормӑлас ыйту ҫивӗччӗн тухса тӑрать.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

20-мӗш ҫулсенчех республикӑра темиҫе педтехникум ӗҫлеме тытӑнать, вӗсенче пуринче те чӑваш чӗлхи вӗрентеҫҫӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Вырӑс мар халӑхсем, вӑл шутра чӑвашсем те, шкулта хӑйсен тӑван чӗлхипе вӗренме тытӑнаҫҫӗ.

Куҫарса пулӑш

2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.

Страницăсем:

Меню

 

Статистика

...тĕплӗнрех