Çĕннисем
Ял культурине аталантарас тӗлӗшпе пуҫлӑхсем нимӗн те туманни пӑшӑрхантарнӑ ӑна.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Чӑвашсене ҫутӑ памалла, вӗсем хӗвеле ытларах курччӑр, кантӑксене пысӑкрах касчӑр, тенӗ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ҫӗрпӳ уесӗнчи А. И. Смирнов тухтӑр та халӑх хушшинче кирлӗ пек санитарипе гигиена условийӗсем пулманни, ҫынсем ҫавӑнпа чирлени ҫинчен ҫырнӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Паллӑ тухтӑр земствӑна, унти ырӑ ҫынсене шаннӑ, вӗсем халӑха телей кӳрессе ӗненнӗ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ҫаксене тӑвас тесен, Вишневский шучӗпе, халӑха вӗрентес ӗҫе ҫӳллӗрех шая ҫӗклемелле, нумай пусӑллӑ пусӑ ҫаврӑнӑшӗсем йӗркелемелле, выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетессине пур енӗпе те лайӑхлатмалла, садсем лартмалла, пахча-ҫимӗҫ ӳстермелле.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Вӑл ҫапла сӗннӗ: 1) хура пӳртсене пӗтермелле — тӗтӗм алӑкран мар, мӑрьерен тухтӑр: 2) ҫынсене кил-ҫурта таса тытма хӑнӑхтармалла; 3) весӗн апачӗ тутлӑрах та сӗтеклӗрех пултӑр; 4) хресченсем меллӗрех тумтир тӑхӑнса ҫӳреччӗр, ҫумӑрта ан йӗпенччӗр, сивӗре ан шӑнччӑр.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
С. М. Вишневский чирсемпе ҫеҫ кӗрешмелле мар, чӑвашсен пурнӑҫне лайӑхлатма тӑрӑшмалла, тенӗ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Вырӑс тухтӑрӗсем, ялсем тӑрӑх ҫӳресе, чӑвашсен пурнӑҫне лайӑх пӗлнӗ, вӗсем мӗншӗн час-часах чирленине ӑнланнӑ: чухӑн хресченсем тӗттӗмлӗх тыткӑнӗнче пурӑннӑ, апат-ҫимӗҫӗ те, тумтирӗсем те ҫителӗклӗ пулман.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ҫапах та, тухтӑрсем ырми-канми тӑрӑшнине пула, Чӑваш ҫӗршывӗнче (хальхи республика чиккипе илсен) 1864 ҫултан пуҫласа 1914 ҫул тӗлне 5 больницӑран — 25 ҫитнӗ, унта 139 вырӑнран — 565 таран ӳснӗ, 24 фельдшер пункчӗ хутшӑннӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Анчах ҫакӑн хыҫҫӑн та больница ҫурчӗсем тӑвас ӗҫ палӑрмаллах анлӑн сарӑлса кайман.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Унта ҫапла йышӑнса хӑварнӑ: чирлисене лайӑхрах пулӑшу пама медицина участокӗсем тумалла, ҫынсене сыватма ҫӳрес ҫул 20 ҫухрӑмран ытла пулмалла мар, больницӑсенче амбулатори тата аптека уҫмалла!
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Халӑха медицина пулӑшӑвӗ парас ӗҫре ҫитменлӗхсем кӗпӗрнери пур уессенче те пулнӑ, ҫавӑнпа земски тухтӑрӗсен 1882 ҫулта пулса иртнӗ V съезчӗ ятарласа ҫав ыйтусене сӳтсе явнӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ытти врачсемпе пӗрле Вишневский те больницӑсене пысӑклатасси тата чирлисене тӳлевсӗр сиплесси ҫинчен темиҫе хутчен те ыйту лартнӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ҫӳрессе вара, унчченхи пек 50 — 80 ҫухрӑма мар, 15 ҫухрӑма ҫеҫ ҫӳремелле пулать, тенӗ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ун шучӗпе кашни участокра виҫӗ фельдшер пункчӗ пулмалла пулнӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
1875 ҫулта Ҫӗрпӳ уесӗнчи иккӗмӗш участок тухтӑрӗ С. М. Вишневский чирлӗ ҫынсене пулӑшас йӗркене улӑштарма, вӗсене вулӑссем тӑрӑх мар, медицина участкисем тӑрӑх ҫӳресе сыватма сӗннӗ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ку чылайӑшне шухӑшлаттарнӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Ҫапла вара ҫул ҫинче усӑллӑ вӑхӑта нумай сая янӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Тухтӑрсем чирлӗ ҫынсене вулӑссем тӑрӑх ҫӳресе те пулӑшу панӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.
Вӗсем земствӑна ҫӗнӗ больницӑсем ытларах уҫма хистенӗ, вӗсенче кирлӗ инструментсемпе ытти хатӗрсем ҫителӗклӗ пулччӑр тесе тӑрӑшнӑ, медицина ӗҫне лайӑхлатассишӗн хыпса ҫуннӑ.
Вырӑс тухтӑрӗсем революцичченхи чӑвашсем хушшинче // И. Демидова. «Тӑван Атӑл». — 1974, 2№ — 77–80 с.