Çĕннисем

Ҫак тапхӑрта -изировать, -ировать, -изовать суффикслӑ интернационаллӑ глаголсем чӑваш чӗлхине -изацилле аффикспа кӗме тытӑнаҫҫӗ: национализировать — натсионалисатциле, организовать — орканисатсиле, социализировать — сотсиалисатсиле, цивилизовать — чивилисатсиле, централизовать — чентралисатсиле т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.

социалистический фактор — сотсиалисӑмла хвактӑр т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

революционный кризис — револьутсилле криҫис;
Куҫарса пулӑш

революционная теория — револьутсилле теори;
Куҫарса пулӑш

пролетарский социализм — пролеттарилле сотсиалисӑм;
Куҫарса пулӑш

колониальный гнет — колонилле пусмӑрлӑх;
Куҫарса пулӑш

классовая борьба — класлӑ ҫапӑҫу;
Куҫарса пулӑш

капиталистическое противоречие — кӑпитталисӑмла хирӗҫӗвлӗх;
Куҫарса пулӑш

демократическая республика — темократтилле респупликкӑ;
Куҫарса пулӑш

буржуазный пацифист — пуршуаллӑ патсихвист;
Куҫарса пулӑш

Тӗслӗхрен, В. И. Ленинӑн Коммунистла интернационалӑн 1920 ҫулта Петроградра пулса иртнӗ иккӗмӗш конгресӗн ларӑвӗнче тухса каланӑ сӑмахӗнчи -ый(-ой, -ий), -ая(-яя), -ое(-ее) вӗҫлӗхлӗ терминсене чӑвашла ҫапла куҫарнӑ:
Куҫарса пулӑш

Ҫакӑнпа пӗрлех -ла(-ле), -лӑ(-лӗ) аффикссен пӗлтерӗш чиккисем тӗксӗмленме тытӑнни палӑрать.
Куҫарса пулӑш

Ҫав тапхӑртах куҫаруҫӑсемпе терминҫӑсем хушшинче -ла(-ле), -лӑ(-лӗ), -лӑх(-лӗх) аффикссемпе вырӑс чӗлхинчи -ый(-ой, -ий), -ая(-яя), -ое(-ее) вӗҫлӗхсен пӗлтерӗшӗпе усӑ курасси сарӑлма пуҫлать: конттурлӑ карттӑ (контурная карта), апсольутлӑ хисеп (абсолютное число), конкретлӑ хисеп (конкретное число) т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

Ҫак тапхӑрта вырӑс чӗлхинчен кӗрекен терминсем чӑваш чӗлхинчи сӑмах пулӑвӗн аффиксӗсене йышӑнасси йӑлана кӗме тытӑнать, тӗслӗхрен, ахтономи (автономи) — ахтономиллӗ (автономиллӗ), сотсиалисӑм (социализм) — сотсиалисӑмлӑ (социализмлӑ) патшалӑх, револьутси (революци) — револьутсиллӗ (революциллӗ), натси (наци) — натсилӗх (нацилӗх), культтур (культура) — культтур[ӑ]лӑх (культурӑлӑх), класс — класлӑх т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

4) вырӑс чӗлхинчен йышӑннӑ терминсем ҫумне тӑван чӗлхе хатӗрӗсене хушса тунӑ (е ҫурмалла йышӑннӑ) терминсем: арттеҫиан (артезиан) ҫӑлӗ, кӑнтӑр линийӗ, кӑнтӑр польусӗ, ҫурҫӗр польусӗ, польар унки, польар тӑрӑхӗ, минераллӑ ҫӑлкуҫ, екваттӑр (экватор) юхӑмӗ т. ыт. те.
Куҫарса пулӑш

3) вырӑс чӗлхинчен йышӑннӑ терминсем: архиппелак (архипелаг), вулккан (вулкан), климӑт (климат), краттӗр (кратер), кристал (кристалл), корал, лавинӑ (лавина), маттерӗк (материк), меритиан (меридиан), муссон, оасӗс (оазис), оккеан (океан), пленеттӑ (планета), полюс, саваннӑ (саванна), температтурӑ (температура), тайка (тайга), троппӗк (тропик), тундра), клопӑс (глобус), компӑс (компас) т. ыт. те;
Куҫарса пулӑш

2) тӑван чӗлхе хатӗрӗсенчен ҫӗнӗрен тунӑ терминсем: ҫӳрев, ҫӳревҫӗ, ҫул ҫӳревҫӗ, пӗрӗхӳ, пӑрлӑх, кӑткӑҫиен, шӑртлӑ ту, ту шӑрчӗ, ҫӗр мӑйӗ (перешеек), ту каҫҫи (перевал), сивӗ юхӑм, ӑшӑ юхӑм, сивӗ тӑрӑхӗ, ӑшӑ тӑрӑхӗ, ҫурчӑмӑр (полушарие), ту вӑкӑрӗ (як), курпун вӑкӑр (зебр), шыв ӗни (буйвол) т. ыт. те;
Куҫарса пулӑш

1) тӑван чӗлхе сӑмахӗсем (халӑх терминӗсем): ҫӗр, типҫӗр, ҫеҫенхир, шыв, юханшыв, вар, ҫырма, юхӑм, кӳлӗ, шурлӑх, тинӗс, утрав, пыр, тӳрем, айлӑм, лапӑ, ту, сӑрт, ҫурҫӗр, кӑнтӑр, хӗвеланӑҫ, хӗвелтухӑҫ, уйӑх, хӗвел, ҫӑлтӑр, алтӑр ҫӑлтӑр, ҫурҫӗр ҫӑлтӑр т. ыт. те;
Куҫарса пулӑш

Тӗслӗхрен, 1922, 1924 ҫулсенче пичетленсе тухнӑ географи учебникӗсенче ҫакӑн пек терминсем асӑрхама пултаратпӑр:
Куҫарса пулӑш

20-мӗш ҫулсенчи чӑваш терминӗсене шӑпах ҫак принципсене асра тытса тунӑ.
Куҫарса пулӑш

Страницăсем:

Чӑваш чӗлхи корпусӗ

Çĕннисем

Меню

Статистика