Çĕннисем
Цилиндра хулӑн ҫиппе штатив ҫумне ҫакса хураҫҫӗ.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ӳкекен япала вырӑнне йывӑҫ цилиндр е металран тунӑ цилиндр (труба) илеҫҫӗ, цилиндр тавра фильтрламалли е ҫырмалли хут тачӑ авраса хураҫҫӗ.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Закона тӗрӗслемешкӗн умлӑ-хыҫлӑ пыракан пӗртан вӑхӑт хушшисене шутласа пымалла та ӳкекен япала ҫав кашни вӑхӑт хушшинче мӗн чухлӗ кайнине виҫмелле.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Апла пулсан, унӑн законӗсем 21-мӗш параграфра кӑтартнисемех пулаҫҫӗ.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ирӗклӗ ӳкни — пӗртикӗс хӑвӑртланакан движени, тейӗпӗр.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Япаласем ирӗклӗ ӳкнин законӗсене вӗренес ӗҫре вӗсене тупнӑ Галилей мӗнле ҫулпа пынӑ, ҫав ҫулпах пыма пулать: пӗр-пӗр шухӑш — гипотеза — каласа хурас пулать те ӑна практикӑра тӗрӗслесе пӑхас пулать.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Сӑнавсем кӑтартнӑ тӑрӑх, ҫакӑн пек движени вӑл — хӑвӑртланакан движени пулать: хӑвӑртлӑх нульрен пуҫласа ӳссе пырать.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Кулленхи опыт пире ҫакна кӑтартать: ирӗклӗ ӳкекен япала тӳрӗ линипе, тӗллесех каласан — вертикальлӗ линипе ҫӳлтен аялалла, урӑхла каласан, йывӑрӑш вӑйӗ ӑҫталла туртать, ҫав еннелле куҫса пырать.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫапла, алӑран тӗртсе ямасӑр вӗҫертсе янӑ кашни япала ирӗклӗ ӳкет.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Япала ирӗклӗ ӳкни тесе йывӑрӑш вӑйӗ тивнипе хускалмасӑр тӑнӑ ҫӗртен (урӑхла каласан, пуҫламӗш хӑвӑртлӑх v₀ = 0 пулнӑ ҫӗртен) куҫса пынине калаҫҫӗ.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Япала ирӗклӗ ӳкнине пӑхса тухар.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Иртнӗ параграфсенчи пӗтӗмӗшле шухӑшсемпе ӗнтӗ движенин пӗр-пӗр уйрӑм тӗслӗхӗ пирки каланӑ чухне усӑ курма пулать.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
34. Япаласем ирӗклӗ ӳкни.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ку вӑй хускалмасӑр тӑракан япалана е куҫса пыракан япалана унӑн пуҫламӗш хӑвӑртлӑхӗ еннелле тивет пулсан, движени пӗртикӗс хӑвӑртланаканскер пулать; вӑй куҫса пыракан япалана хирӗҫ еннелле тивет пулсан, движени пӗртикӗс вӑрахланаканскер пулать.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫапла ӗнтӗ, ҫутҫанталӑкра пӗртикӗс улшӑнакан движени курмассерен эпир вӑл улшӑнман вӑй пирки пулса пырать, тесе калатпӑр; пирӗн умра эпир пӗлсе тӑракан улшӑнман вӑй пулсан, эпир, тепӗр майлӑ, ку вӑй япалана, вӑл куҫма пултарнӑ еннелле тивсе, пӗртикӗс улшӑнса куҫса пыракан тӑвӗ, тесе калама пултаратпӑр.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Иккӗмӗш закон тӑрӑх, пӗр пек хӑвӑртлатса пыракан вӑй пысӑкӑшпе енӗ тӗлӗшӗнчен улшӑнман вӑй пулмалла.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Тӳрӗ линипе пӗртикӗс улшӑнакан движенире хӑвӑртланни — улшӑнман величина.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Эпир капла ӗлӗк паллашнӑ ҫакӑн пек положени патнех пырса тухатпӑр: тӳрӗ лини тӑрӑх пулакан пӗртикӗс движени инерципе, тулашӗнчи вӑй хутшӑнмасӑр пулса пырать, е япалана тивекен пур вӑйсем те пӗрле нульпе тан чухне пулса пырать.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Тӳрӗ лини тарӑх пулакан пӗртикӗс движенире хӑвӑртланни ҫук, урӑхла каласан, а = 0, ҫапла вара, иккӗмӗш закон тӑрӑх, тивекен вӑй та нульпе тан.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Движенин эпир халиччен вӗренне тӗсӗсене тӑвакан вӑйсем мӗнлине каламашкӑн механикӑн законӗсемпе усӑ курар.
Задачӑсене шутламалли правилӑсем // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.