Çĕннисем
Анчах та, Ҫӗр туртӑмӗн вырӑнӗнче кирек епле япалан туртӑмӗ те ҫав япалан mg-пе тан P йывӑрӑшӗпе палӑрнӑ пирки, Ҫӗрӗн туртӑм вырӑнӗн напряжонноҫне эпир йывӑрӑш вӑйне масса единици тӗлӗшпе илсе тупма пултаратпӑр.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Напряженность вӑл массӑн единицине тивекен туртӑмпа виҫӗнекен пысӑкӑш пулать.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Кашни туртӑм вырӑнӗ вырӑнӑн напряженноҫӗ текен уйрӑм величинапа палӑрса тӑрать.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫапла Хӗвелӗн туртӑм вырӑнӗ, Ҫӗрӗн туртӑм вырӑнӗ т. ыт. ҫинчен калама пулать.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗр-пӗр масса патнелле туртни палӑракан пространствӑна ҫак массӑн туртӑм вырӑнӗ теҫҫӗ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
128. Туртӑм вырӑнӗ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗр-пӗрне туртакан шарсен массисене тата вӗсен центрӗсен хушшисене улӑштарса, формулӑн пур пайӗсене те тӗрӗслеме тата f пысӑкӑшне шутласа кӑларма пулать.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Шарсен взаимодействи вӑйне формула тӑрӑх шутласа кӑларнӑ та ӑна ҫип пӗтӗрӗннин вӑйӗпе танлаштарса пӑхнӑ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Ҫип пӗтӗрӗннин вӑйне стержень мӗн чухлӗ ҫавӑрӑннине кӑтартакан кӗтес пысӑкӑшӗ тӑрӑх шутласа кӑларнӑ, кӗтесне хӑйне ҫип ҫумне ҫирӗплетсе лартнӑ тӗкӗртен ӳкекен ҫутӑ пайӑрки мӗн инҫӗшне куҫни тӑрӑх шутласа кӑларнӑ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Вара стержень ҫавӑрӑнма тытӑннӑ, ҫип пӗтӗрӗннин вӑйӗ шарсем пӗр-пӗрне туртса тӑнӑ вӑйпа шайлашичченех ҫип пӗтӗрӗнсе пынӑ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Унтан пӗрин умӗнчен тата теприн хыҫӗнчен хура тӑхланранах тунӑ икӗ пысӑк шар М₁ тата М₂ пӗр пек хушӑна ҫывхартса пынӑ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
D ҫипрен стержень ҫакса янӑ та унӑн вӗҫӗсем ҫумне хура тӑхланран тунӑ икӗ пӗчӗк шарик m₁ тата m₂ вырнаҫтарса лартнӑ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Чи малтанхи опыта Кавендиш тунӑ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законне астрономилле майпа кӑтартса панисӗр пуҫне тата ӑна опыт туса та тӗрӗслеме хӑтланса пӑхнӑ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
127. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законне опыт туса тӗрӗслесси.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Хальхи вӑхӑтра виҫсе тӗпченӗ тӑрӑх, вал 6,67 * 10 пулнине е, ҫывхартса шутласан, ҫакӑн пек пулнине пӗлнӗ:
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
m¹= m²= 1 г , r = 1 см пулсан, вӑй вара F = f; ҫапла ӗнтӗ, f вӑй вӑл хисеп енчен икӗ шар евӗрлӗ 1-ер г масса вӗсен центрӗсем хушши 1 см чух пӗр-пӗрне туртса тӑнӑ вӑйпа пӗртан.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
f коэфициента ньютониански туртӑмӑн улшӑнман величини теҫҫӗ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Пӗр-пӗринчен r хушӑра тӑракан m₁ тата m₂ массӑсем хушшинчи туртӑм вӑйне F саспаллипе паллӑ тусан, пӗтӗм тӗнчери туртӑм вӑйне ҫакӑн пек формулӑпа кӑтартса пама пулать:
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.
Икӗ япала хушшинчи взаимодействин икӗ вӑйӗ те, пысӑкӑш тӗлӗшпе, пӗр-пӗринпе тан, вӑл вӑйсем пӗр-пӗрне хирӗҫле еннелле выртаҫҫӗ тата вӗсем тӗрлӗ икӗ япалана тивеҫҫӗ.
V. Пӗтӗм тӗнчери туртӑм законӗ // А.И. Иванов, Николай Степанов. Соколов И. И. Физика курсӗ. 1-мӗш пайӗ: Механика: вӑтам шкулӑн 8-мӗш класӗ валли / И. И. Соколов ; А. И. Ивановпа Н. С. Степанов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑвашгосиздат, 1942. — 196 с.