Кӗскисем
Ларӑва Чӑваш Республикин Пуҫлӑхӗ Олег Николаев, ЧР Ҫут ҫанталӑк ресурсӗсемпе экологи министрӗ Эмир Бедертдинов, ЧР Министрсен Кабинечӗн Председателӗн заместителӗ - ял хуҫалӑх министрӗ Сергей Артамонов, ЧР Патшалӑх Канашӗн депутачӗсем Юрий Зоринпа Леонид Пронин, муниципалитет округӗн пуҫлӑхӗ Владимир Михайлов, депутатсем, администраци сотрудникӗсем, ял территорийӗсен пайӗсен начальникӗсем, предприятисемпе организацисен, учрежденисен ертӳҫисем, обществӑлла организацисен представителӗсем, МИХсем хутшӑннӑ.
Пӗрле - ҫӗнӗ тӗллевсем патне // Ял ӗҫченӗ. https://yantik-press.ru/press/publicatio ... sem-patne/
Малтанхи пӗтӗмлетӳсем ҫапларах: А.В.Журавлев (1-мӗш округра), В.В.Кополухин (2-мӗш округра), В.Н.Кокарев (3-мӗш округра), А.Н.Зайцев (4-мӗш округра), И.И.Ефремова (5-мӗш округра), С.Н. Грачева (6-мӗш округра), А.В.Тихонов (7-мӗш округра), А.Н.Бахтеров (8-мӗш округра), С.Г.Катиков (9-мӗш округра), Р.Х.Идиатуллин (10-мӗш округра), Р.М. Мансуров (11-мӗш округра), Ф.Х.Камалтдинов (12-мӗш округра), И.З.Ямалиев (13-мӗш округра), И.Р.Айсын (14-мӗш округра), А.В.Семенов (15-мӗш округра), В.А.Никифоров (16-мӗш округра), Г.М. Гаврилова (17-мӗш округра) депутата суйланнӑ.
Сасӑлав иртрӗ, депутатсем паллӑ // А.Антонова. http://kasalen.ru/2022/09/13/%d1%81%d0%b ... bb%d0%bba/
«Раҫҫей Правительстви кивелсе ҫитнӗ ҫурт-йӗр фондне пӗтерме ӗлӗкхи йӗркепе укҫа уйӑрманни пирки пӗлтерчӗ. Ку тӗллеве территорисене комплекслӑ майпа аталантармалли тата инфратытӑма йӗркелемелли ытти программӑпа килӗшӳллӗн ҫурт-йӗр фончӗн строительствисемпе ҫыхӑннӑ мероприятисене тӗрев парса пурнӑҫа кӗртӗҫ. Пирӗн пурӑнма юрӑхсӑр ҫуртсене палӑртмалла, унти ҫынсене ҫурт-йӗрпе тивӗҫтерессипе ҫыхӑннӑ ыйтусене татса памалла, хушма ҫурт-йӗр фондне тата тӗрлӗ енлӗ инфратытӑма йӗркелемелле», — тенӗ Олег Николаев.
Ҫӗнӗ йӗрке пулӗ // Елчӗк ен. http://xn--e1aaatdp0e.xn--p1ai/2024/08/0 ... 83%d0%bbe/
«Кунта темле ювелир капӑрлӑхӗ ӑшне лекнӗн туйӑнать, – ҫапла танлаштарчӗ театр дизайнне Раҫҫейӗн культура министрӗ саламлӑ сӑмахра. – 120 ҫул каялла ӗҫлеме пуҫланӑ театрӑн творчествӑлла ушкӑнӗпе паллашма кӑмӑллӑ пулчӗ. Сирӗн кунта йӑлт лайӑх та меллӗ пултӑр – костюмсем хатӗрлеме ӗҫ пӳлӗмӗсем те, гримернӑйсем те. Ҫынсем кунта ҫемьепех ҫӳреччӗр, кашни валли вырӑн пултӑр – пултаруллӑ театроведран пуҫласа чи ҫамрӑк куракан таран. Раҫҫейре ҫак пек уникаллӑ культура уҫлӑхӗ пурришӗн савӑнатӑп», – терӗ Ольга Любимова.
Галиаскар Камал театрӑн ҫӗнӗ ҫуртне уҫнӑ ҫӗре Раҫҫейӗн паллӑ кино тата театр актерӗ Владимир Машков килчӗ // Ирина Трифонова. https://suvargazeta.ru/news/tema-dnya/ga ... askov-kilc
Кивӗ Вӑрмар ялӗнче Вӑрмар муниципаллӑ округӗн депутачӗсен Пухӑвӗн председателӗ Юрий Иванов, ЧР Патшалӑх Канашӗн депутачӗ Леонид Пронин, Раҫҫей ял хуҫалӑх банкӗн Вӑрмарти уйрӑмӗн управляющийӗ Алевтина Максимова, Вӑрмарти газ участокӗн участок мастерӗ Сергей Никифоров ял округӗн депутачӗпе Сергей Федотовпа, Кивӗ Вӑрмарти территори пайӗн начальникӗн тивӗҫӗсене пурнӑҫласа пыраканӗпе Любовь Федоровӑпа тӗл пулса ялти клубра маскировка сечӗсем ҫыхакансемпе, шкулта вӗрентекенсен коллективӗпе тӗл пулса калаҫрӗҫ.
Черетлӗ хут Пӗрлехи информаци кунӗ иртрӗ // Вӑрмар тӑрӑхӗ. http://gazeta1931.ru/urmary/12406-cheret ... i-kun-irtr
Вертихвостов вара, «чӗресӗр юрату» туйӑмӗпе канӑҫне ҫухатса, чӑтӑмсӑр пӑлханса кайнӑскер, хӑй «сехетне» кӗтсе илчӗ пулас: никампа та сӑмах-юмах сутти туса тӑмарӗ — саккӑрмӗш класрах ял клубӗн киномеханикӗпе «тупйытӑлла» выляса хӗр чысне вараланӑ лапчашка кӗлеткеллӗ Сидорова Елизаветӑна, ытла та ҫӑмӑл тумлӑскере, астаруллӑ куллине ҫурхи кӗсре кӗҫеннӗ пек кустара-кустара яракан йӑкӑл-якӑла, хул хушшинчен ҫӑватрӗ те, шӑлне тӗрсӗр йӗрсе, ҫывӑхри пӗве ҫыранӗнче ашкӑрса ӳсекен хӑвалӑх патнелле талкӑштарса уттарчӗ.
Хӑлхасӑр, куҫсӑр вӑрманта // Василий Сипет. Сипет В. Хӑлхасӑр, куҫсӑр вӑрманта: повесть. — Шупашкар, «Пегас» издательство ҫурчӗ, 2017. — 196 с.
Вӑхӑт кун хыҫҫӑн кун «ҫӑмхаланӑ» май ӑшра «лӗпӗш хурчӗн ҫӑвӑрӗ те йӑшӑлтатма» пуҫларӗ: ҫуни-ҫунми тӗлкӗшнипех, чӗлтӗр-чӗлтӗр «шӑкӑртатса юхнипех» юлташӑмсен кӑмӑл картне лараймӑп, вӗсен ӑшӑ, ыр сунӑмлӑ куҫӗсене хам ҫине ҫавӑраймӑп — епле те пулсан хатара та сехре хӑппине таптаса хӑварса манӑн пӗрре ялтӑрт! ялтлатса, чанк! чанклатса илмеллех (ун чухне ҫитӗннисем хушшинче анлӑн, халлӑн сарӑлнӑ «хӑрушлӑха пӑхмасӑр тунӑ ӗҫ — теветкеллӗх — пархатарлӑ» текен каларӑша ӑша хывма мар, хӑлхана кӗртме те ӗлкӗрейменччӗ-ха)!
«Пуҫа ҫухатрӑм» — хисеп тупрӑм // Василий Сипет. Сипет В.Н. Калавсем. — Шупашкар, «Пегас» издательство ҫурчӗ, 2019. — 224 с. 207–214 с.
«Иванов аслӑ сержант Вузеи ялӗ патӗнче паттӑрлӑхпа ӑсталӑх кӑтартрӗ. Пирӗн салтаксем атакӑна ҫӗкленсен вӗсене хирӗҫ пӗр ҫуртран пулемет татти-сыпписӗр вут-ҫулӑм ҫунтарнӑ, совет салтакӗсене малалла кайма чӑрмантарнӑ. Иванов юлташ хӑйӗн отделенийӗнчи салтаксемпе шуса пырса тӑватӑ пулеметчика тӗп тунӑ, пӗр пулеметне алла илсе фашистсене пенӗ, хирӗҫ ларакан ҫуртри тепӗр пулемет точкине тӗп тунӑ. Хӑюллӑ ҫак ӗҫшӗн вӑл Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденне илме тивӗҫлӗ тесе шутлатӑп», — ҫапла ҫырнӑ стрелоксен 578-мӗш полкӗн командирӗ.
Паттӑрла пӗр ӗҫшӗн - орден, теприншӗн - медаль // Галина ЗОТОВА. «Хыпар», 2016.05.24, 78-79№
Ашшӗ вӑтӑр тенкӗ укҫа кӑларса пачӗ те парӑнса килӗшме сӗнекен сасӑпа: — Пӳлӗхҫӗм ҫырлахтӑр, ачам, тем пулсан та кӑмӑлна тӳлеккӗн тытма тӑрӑш. Ятлаҫса ҫӗнтерес те, хӑратас та ҫук ӑна. Хуна валли инкек шырани ҫеҫ. Аннӳ тем чул та каларӗ мана… Чунӗ сӗтлӗ кӳлӗре ҫӳретӗр… — Ҫтаппан сӑхсӑхса илчӗ. — Ан ҫыхлан ҫавӑнпала, пӑрӑн ун ҫулӗ ҫинчен терӗ. Эпӗ итлемерӗм. Мӗнпур инкекӗ те ҫавӑнтан сиксе тухрӗ. Эсӗ ӑслӑрах пул. Кӑмӑллӑн калаҫса татӑлма тӑрӑш. Ҫӗре ҫеҫ каялла ҫавӑрса илесчӗ. Каллех ӗлӗкхи пек пурӑнма пуҫлӑттӑмӑр, — терӗ.
IV // Никифор Мранька. Мранька Н.Ф. Ӗмӗр сакки сарлака. Роман. 1-мӗш том. Виҫҫӗмӗш кӑларӑм. Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1989. — 592 с.
Тӗллеве пурнӑҫлама ҫакӑн пек ӗҫсем туса ирттерме тиврӗ: пӗрремӗшӗ -ҫӗршыври музейсене ҫитсе тата Атӑлҫи-Уралҫум талккӑшӗнче ятарлӑ экспедицисем ирттерсе паха тум пуххисене тата ҫи-пуҫ таврашне сӑн ӳкерсе илтӗмӗр; иккӗмӗшӗ ⎼ тӗрлӗ йышши тумсен йӗрки-шывне палӑртса вӗсен сӑнарлӑ тытӑмне тишкертӗмӗр; виҫҫӗмӗшӗ ⎼ архивсемпе музейсенче чӑваш тумӗн авалхи фото-ӳкерчӗкӗсене тата унпа ҫыхӑннӑ ӳнер хайлавӗсене тупса палӑртрӑмӑр; тӑваттӑмӗшӗ ⎼ халӑх тумӗ паян мӗнле лару-тӑрура пулнине тата аталану туртӑмне тӗпчерӗмӗр.
Кӳртӗм // Геннадий Дегтярёв. Чӑваш тумӗ аваллӑхран паянлӑха = Чувашский костюм от древности до современности = The Chuvash costume from ancient to modern times / В. В. Николаев, Г. Н. Иванов - Орков, В. П. Иванов ; Историпе культурологи тӗпчевӗсен К. В. Иванов ячӗллӗ фончӗ. — Мускав ; Шупашкар ; Ӑремпур : Историпе культурологи тӗпчевӗсен К. В. Иванов ячӗллӗ фончӗ, 2002. — 400 с.
Ирпе ирех Ҫӗпритуна хӑй ҫулӗпе кӑларса ярас тенӗскер, татах чарӑнса тӑчӗ Кулюкка: «Чим-ха. Пуйтарса хӑваратӑп терӗ вӗт. Ҫынна хӑвалама яланах пулӗ. Малтан сӑнаса пӑхас мар-ши? Мӗне кирлӗ-ха ӑна кӗреҫе? Пытарнӑ мулӗ ҫук-ши вӗсен ялта? Вӑрӑм Палюкӑн ылтӑнӗ нумай, тетчӗҫ. Чӑнах та… Ҫӗпритун ылтӑнне тупас пулсан, мӗнле майпа хам алла ҫавӑрса илес-ха ӑна? Мулӗ ӑҫтине ҫеҫ пӗлесчӗ, хӑйне мӗн тумаллине пӗлӗттӗм… Ҫапкаланчӑка шыракан-тӑвакан пулас ҫук» — ҫитмӗл ҫичӗ шухӑш, хура курак кӗтӗвӗ пек, ҫаврӑнса явӑнчӗ Кулюкка пуҫӗнче.
Ял тавра кашкӑрсем ҫӳреҫҫӗ // Алексей Афанасьев. А. А. Афанасьев. Юманлӑх ҫулҫӑ тӑкмарӗ: роман. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1982. — 288 с.
Уява ертсе пыракансем — Анастасия Сидоровӑпа Юрий Петухов мероприяти пуҫланнине пӗлтернӗ май сцена ҫине официаллӑ ҫынсене йыхравлаҫҫӗ: Елчӗк муниципалитет округӗн пуҫлӑхӗ Леонард Левый, Чӑваш Республикинчи Ача прависем енӗпе ӗҫлекен уполномоченнӑй Алевтина Федорова, ЧР Патшалӑх Канашӗн депутачӗсем Юрий Поповпа Владимир Викторов, Шупашкар хула пуҫлӑхӗн тивӗҫӗсене вӑхӑтлӑх пурнӑҫлакан Владимир Доброхотов, тӗп хула депутачӗсен Пухӑвӗн председателӗ Евгений Кадышев, Елчӗк ен ентешлӗх канашӗн ертӳҫи Юрий Карпов.
Ентешлӗх пӗрлештерет, ҫӗнӗ вӑй-хӑват кӳрет // Николай ФЕДОРОВ. http://xn--e1aaatdp0e.xn--p1ai/2024/05/2 ... %b5%d1%82/
«Тупӑшӑва чылай енӗпе сарма май тунӑран 22 тӗллевлӗ кӑтартуран 17-шне /77%/ пурнӑҫа кӗртнӗ, - ҫак йӗркесене пайӑрланӑ О.Ланцова. - Шкул ҫулне ҫитичченхи ачасене йышӑнакан уйрӑм ҫын харпӑрлӑхӗнчи учрежденисен хисепӗ 1,4% ҫитнӗ /малтан - 1,2%/. Патшалӑх харпӑрлӑхӗ шутланман, эмелпе ваккӑн сутӑ тӑвакан аптекӑсен йышӗ 67,3% пулнӑ, халӗ - 70%. Патшалӑх тытӑмне кӗмен, пассажирсене ҫӗр ҫинчи транспортпа турттаракан организацисен муниципалитетсен хушшинчи рейсӗсен тӳпи пӗтӗм маршрут хисепӗнче малтан 20% ҫеҫ йышӑннӑ, 74,6% таран пысӑкланнӑ».
Бизнес-пĕрлĕх: «Тупăшу шайĕ пысăк!» // С.СЕРЕГИН. «Хыпар», 2016, пуш, 10; 31№
Елчӗк ҫӗрӗ ҫинче ӗҫленӗ хисеплӗ Евлалия Васильева ҫинчен аса илнӗ май Елчӗк муниципалитет округӗн пуҫлӑхӗ Леонард Левый хӑйне сӑмах панипе усӑ курса: «Пирӗн округри 3 ҫын Совет Союзӗн Геройӗ ята тивӗҫнӗ. 9 ҫын — Социализмла Ӗҫ Геройӗ. Вӗсенчен 8-шӗ Василий Зайцев ертсе пынӑ Совет Союзӗпе паллӑ «Победа» хуҫалӑхран. Вӗсем Елчӗк тӑрӑхӗн кун-ҫулӗн историйӗнче ӗмӗрлӗх уйрӑм страницӑра ҫырӑнса юлӗҫ», — тесе уйрӑммӑн палӑртни те ҫамрӑксене иртнине астуса тӑма, ӑрусем хушшинчи ҫыхӑнӑва ҫирӗплетме хистекен чӗнӳ пекех пулчӗ.
Евлалия Васильева агрономӑн пурнӑҫ уйӗ // Светлана АРХИПОВА. http://елчекен.рф/2023/06/02/%d0%b5%d0%b ... 83%d0%b9e/
Ҫапла ӗнтӗ, чӑваш чӗлхине вырӑс чӗлхинчен тата ун урлӑ ытти чӗлхесенчен тахҫанах кӗрсе ҫирӗпленнӗ терминсене (ан тив, пӗр-пӗр ӑнлава палӑртма чӑваш сӑмахӗсем пур ҫинченех йышӑннӑ пулсан та) пӑрахӑҫласа, вӗсем вырӑнне пуҫа шӑнӑҫайми сӑмахсем туса тултарас туртӑма ҫине тӑрсах сивлемелле: термин, ан тив, вӑл урӑх чӗлхерен кӗнӗ пултӑр, ӑнлава тӗп-тӗрӗс палӑртать тата унпа калаҫу чӗлхинче те, ҫыру чӗлхинче те анлӑ усӑ кураҫҫӗ пулсан, ӑна пӑрахӑҫлама пӑхни хальхи вӑхӑтра чӗлхе аталанӑвӗн туртӑмне хирӗҫ пынине ҫеҫ пӗлтерет.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
«Ял клубне юсанӑ хыҫҫӑн хаваслӑ самантра уҫнӑ кун ал ӗҫӗсен куравне йӗркелерӗмӗр. Унта кам мӗн тума пултарать, ҫав япаласене илсе пынӑ. Эпӗ те хамӑн тӗрӗсене унта илсе кайнӑччӗ. Ял халӑхӗ ман ӗҫсемпе ҫавӑнта паллашрӗ. Республикӑри конкурса хутшӑнма мана клуб заведующийӗ Мая Иванова, манӑн тӗрӗсене курнӑскер, сӗнчӗ. Хутшӑннӑшӑн кӑмӑллӑ эпӗ. Маншӑн ытти ӑстасен ӗҫӗсемпе паллашни паха пулчӗ. Эп ӑсталанӑ ӗҫсене пысӑк хак пани те савӑнтарчӗ, ҫӗнӗ япаласем тӗрлеме хавхалантарчӗ», - пӗлтерчӗ хӑй ҫинчен Альбина Вячеславовна.
Тӗрӗ ӑстин пысӑк ҫитӗнӗвӗ // Н. КОЛЕСНИКОВА. https://marpos.cap.ru/news/2021/04/03/tr ... -pisk-itnv
Тепӗр ҫырӑвӗнче Лева трестри ӗҫсем ҫинчен хыпарлать: пӗлтӗрхинчен миллион тенкӗлӗх ытларах ҫурт-йӗр лартма палӑртнӑ иккен те, — плансене пурнӑҫлама йывӑрланнӑ; партком секретарӗ Усанов управляющи денщикӗ пек ҫӳрет, Пятин кантура килсе кӗрсенех, ун патне чупса пырса мӗн тумаллине ыйтать е мӗн туни ҫинчен пӗлтерет; Левӑпа Тылымри ӗҫсем ҫинчен никам та ятарласах калаҫман, пӗртен-пӗр Пантиков редактор ҫеҫ «Чувашия» стройучастокпа интересленнӗ, анчах вӑл тӳрех сӑрласа кӑларасран хӑраса, ӑна ытлашши нимех те пӗлтермен.
2 // Иван Лисаев. И. И. Лисаев. Тивӗҫ: роман. Иккӗмӗш кӗнеке — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1989. — 351 с.
Гаврил техника ҫӑвӗпе вараланнӑ аллисене пир татӑкӗпе шӑлкаларӗ, мотор виткӗҫне антарса хупрӗ, хӗр ҫине тӗпер хут пӑхса илчӗ: ӗҫ пӗтерсен, будкӑна кӗрсе ҫипуҫ улӑштарма та ӗлкӗрнӗ вӑл, шурӑ сарӑрах, кӗлеткине ҫӑт тытакан платье ҫийӗн кӑвак кофта тӑхӑннӑ, ӑна тӳмелемен, хӗрлӗ косынкине мӑйне яваланӑ, чӑлха тӑхӑнман, ҫара урисене ҫӑмӑл пушмак тӑхӑннӑ; питне малтанхи — пульницӑна выртичченхи — сӑн ҫапа пуҫланӑ, пысӑк куҫӗсенче — ни яланхи тӗлӗнӳ, ни тунсӑх-савӑнӑҫ ҫук, ҫывӑх тӑванӗ е тантӑшӗ ҫине пӑхнӑ пек пӑхаҫҫӗ вӗсем.
4 // Иван Лисаев. И. И. Лисаев. Тивӗҫ: роман. Иккӗмӗш кӗнеке — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1989. — 351 с.
«Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче пурӑнма чӑтма ҫук йывӑр пулнӑ. Аттене Хӗрлӗ Ҫар ретне илнӗ. Аслӑ тетене те вӑрҫа илсе кайнӑ. Вӑрҫӑ ҫулӗсенче эпир ҫӑкӑр курманпа пӗрех. Пире вилӗмрен ҫӗр улмипе ӗне хӑтарнӑ. Аттерен малтанласа ҫырусем килетчӗҫ, кайран питех те сайра. 6 ҫултанпа эпӗ атте таврӑнасса кӗтнӗ. Унӑн ҫырӑвӗсене вуланӑ чухне вӑл алкумӗнче тӑнӑн туйӑнатчӗ, алӑкран уҫса кӗрессе кӗтеттӗм. Вӑл вӑйлӑччӗ, кӗрнеклӗ, ҫамрӑк, илемлӗ. Кӗтмен ҫӗртен киле ют алӑпа ҫырнӑ ҫыру килнӗ. Польшӑна ирӗке кӑларнӑ чухне атте вилнӗ. Ӑна унтах пытарнӑ».
Аса илӳсем, виҫ кӗтеслӗ ҫырусем // Эвелина КАРЯГИНА. https://avangard-21.ru/gazeta/52931-asa- ... sl-cyrusem
«Хула хӑйӗн юбилейлӑ ҫулне пысӑк улшӑнусемпе кӗтсе илни савӑнтарать. Пирӗншӗн ҫитӗнекен ӑрӑва хӑтлӑ, ӑнӑҫлӑ условисемпе тивӗҫтересси малти вырӑнта. Ку енӗпе 2021 ҫултанпах ӗҫлетпӗр, ачасем тарӑн пӗлӳ илччӗр, пултӑруллӑ пулччӑр, спорт енӗпе аталанччӑр тесе стандартсем палӑртрӑмӑр. 2002 ҫулта ҫӗршыв Президенчӗ Владимир Владимирович Путин шкул тытӑмне ҫӗнетмелли федераллӑ программӑна хута янӑ. Унта шкул ҫумӗнчи территорисене хӑтлӑлатасси кӗмест, эпир ӑна хамӑрӑн регионти программӑна кӗртрӗмӗр», — тенӗ Олег Алексеевич.
Шкулсен территорийӗсене хӑтлӑлатаҫҫӗ // Ирина ДАНИЛОВА. http://gazeta1931.ru/gazeta/12353-shkuls ... -tl-latacc