Чӑваш чӗлхин икчӗлхеллӗ ҫӳпҫи

Текст: Ҫирӗм пӗрремӗш сыпӑк

Пай: Грант капитан ачисем –> Иккӗмӗш пайӗ

Автор: Иван Митта

Ҫӑлкуҫ: Жюль Верн. Грант капитан ачисем: роман. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1941. — 36 с. — 500 с.

Ҫул: 1941; Хушнӑ: 2020.06.11 17:03

Пуплевӗш: 265; Сӑмах: 2484

Текст тӗсӗ: Прозӑллӑ хайлав

Вырӑсла Тема: Паллӑ мар

Хӑрушӑ кунсем

Каҫ пуличчен урӑх вӑл-ку нимӗн те пулмарӗ. Мюльреди ҫул ҫине кайма хатӗрленсе ҫитрӗ. Ҫак аван ҫын Гленарваншӑн вута кӗме те хатӗр. Халь вӑл ҫакна чӑн-чӑнах кӑтартса парӑп тесе хавасланать.

Паганель татах лӑпкӑн курӑнма пуҫларӗ. Ун ҫине пӑхсан, чӑнах та, вӑл темӗн ҫинчен канма пӗлмесӗр шухӑшланине тавҫӑрса илме пулать, анчах хӑй мӗн ҫинчен тӑрӑшнине вӑл пытарма шут тытнӑ. Калас пулать, унӑн ҫавӑн пек тума сӑлтавӗ те пур, мӗншӗн тесен вӑл сӑмса айӗпе мӑкӑртатса:
— Ҫук, ҫук! Вӗсем мана пур-пӗрех ӗненмӗҫ! Ҫитменнине вӑл халь ниме те пӗлтермест! Ытла кая юлнӑ! — тесе каланине майор та илтрӗ.

Ҫавӑнпа та Паганель, хӑйне хӑй ҫӗнтерсе илнӗ ҫын пек пуҫне силлесе, Мюльредине мӗнле ҫулпа каймаллине ӑнлантарать. Вӑл картта ҫинче Мельбурна ҫитиччен маршрут ӳкерчӗ, вара матроса маршрут мӗнле пулассине лайӑх ӑнланса илнипе илменнине лайӑх пӗлсе ҫитмесӗр карта патӗнчен ямарӗ. Ҫеҫенхир сукмакӗсем кашниех Люкноуск тракти ҫине тухаҫҫӗ. Асӑннӑ тракт кӑнтӑралла, тинӗс хӗрринелле пырать те, унтан тӳрех Мельбурна ҫавӑрӑнса кӗрет. Паганель Мюльредине хытарса ячӗ. Люкноуск трактинчен темӗн пулсан та ан парӑн, пӗлмен пушӑ хирте тӳрӗ ан ҫӳре, терӗ. Ҫапла ӗнтӗ ку маршрутран ҫӑмӑлраххи те ҫук, ҫавӑнпа Мюльреди те аташса ҫӳремӗ.

Каяканшӑн лагерь ҫывӑхӗнче анчах хӑрушӑ, мӗншӗн тесен Айртон шайки кашни сукмак ҫинчех хурал тӑратнӑ пулмалла. Ҫак капкӑнран ыррӑн тухса кайсан, Мюльредин нимрен хӑрасси те пулмасть.

Ултӑ сехетре ҫулҫӳревҫӗсем апатланчӗҫ. Татах ҫумӑр тӑкса ячӗ. Шыв палатка витӗр юхать, ҫавӑнпа вӗсем фургона пытанчӗҫ, ҫитменнине кунта килсе тапӑнасран та ытлашши хӑрушӑ мар. Тӑмлӑ ҫӗр фургона тӗреклӗ тытса тӑрать, ҫавӑнпа вӑл пӗчӗк форт пекех туйӑнать. Унӑн арсеналӗнче ҫичӗ карабинпа ҫичӗ револьвер пур. Ҫапла вара, импровизациленнӗ фортӑн хӑйне нумайччен хупӑрласа тӑрсан та тӳсме хӑват ҫитет, мӗншӗн тесен унӑн тарӗ те, пульли те, апат-ҫимӗҫӗ те ҫителӗклӗ. Ҫав вӑхӑтрах «Дунканӑн» тепӗр ултӑ кунтан Туфольд бухтине ҫитме май пур, тепӗр кунран вара «Дункан» экипажӗ Сноуи юханшывӗн леш енче курӑнмалла. Ун чухне ҫулҫӳревҫӗсем тулса ахӑракан шыв урлӑ ҫавӑнтах каҫма пултараймасан та. Бен Джойс шайкин вӑй хутшӑннине курса, пурпӗрех каялла чакмалла пулать. Анчах чӑнласа ҫапла пултӑр тесен, Мюльредин хӑйне хушнӑ хӑрушӑ ӗҫне ӑнӑҫлӑн тумалла пулать.

Каҫхине сакӑр сехет. Куҫран тӗртсен те нимӗн те курӑнмасть. Ҫул ҫине каймалли вӑхӑт ҫитрӗ. Вильсон лашана тытса килчӗ. Ура сасси ан илтӗнтӗр тесе, унӑн урисене ҫӗтӗкпе чӗркенӗ. Лаша халран кайнӑ пек тӑрать, унӑн урисем тӗрекӗ пулнинчен мӗнпур экспедици пурӑнӑҫӗ инкекрен хӑтӑлать. Мюльредине майор вӑрӑ-хурахсенчен иртсессӗнех лашана упрасарах тыткалама хушрӗ. Пӗр кун кая юлсан авантарах, анчах ҫулӗ ҫинче вӑл-ку таврашӗ ан пултӑр.

Моряка Джон Мангльс хай питех те лайӑх авӑрланӑ револьверне тыттарчӗ. Тӗреклӗ алӑра пулсан, ку вара хӑрушӑ япала: сан ҫине тапӑнакансем кирек мӗн чухлӗ пулсан та, унпа ултӑ хут персе ярсан — сан валли ҫул уҫӑ пулать.

Мюльреди йӗнер ҫине сиксе ларчӗ.

— Ҫак ҫырӑва Том Аустина ҫитсе парӑр, — терӗ ӑна Гленарван. — Пӗр минут та чарӑнса ан тӑрӑр, «Дункана» часрах Туфольд бухтине ҫитерӗр, пире унта тупаймасан, вара вӑл хӑй пире хирӗҫ тухтӑр. Тусӑм, халь ӗнтӗ вӗҫтер. Ҫулу ӑнӑҫлӑ пултӑр.

Гленарванпа ытти ҫулҫӳревҫӗсем пӗрин хыҫҫӑн тепри матрос аллине хытӑ чӑмӑртарӗҫ. Мюльредирен ҫемҫерех чӗреллӗ ҫын пулсан, вӑл вара хӑраса ӳкнӗ пулӗччӗ, мӗншӗн тесен ҫак аслатиллӗ ҫӗр ниме пӑхмасӑр ҫула тухса каясси ҫинчен, ҫав ҫынна кашни йывӑҫ хыҫӗнчех, кашни сукмак патӗнчех вилӗм кӗтсе тӑни ҫинчен аса илсен, такам та хӑраса ӳкмелле. Анчах Мюльреди хӑйне хӑй питӗ лӑпкӑ тытать.

— Тепре куриччен, — терӗ те вӑл лӑпкӑн, каҫӑн тӗттӗмӗнче курӑнми пулса пӗр сасӑсӑр ҫухалчӗ.

Асса кайнӑ тӑвӑл ҫак минутра тата вӑйлӑрах ҫӗкленчӗ. Каҫӑн тӗттӗмӗнче эвкалипт йывӑҫҫисен хӑрӑк турачӗсем шатӑртатса кӑна хуҫӑлаҫҫӗ. Вӑйлӑ ҫилпе хуҫӑлса ҫӗр ҫине персе аннӑ сасӑсем илтӗнеҫҫӗ. Асса кайнӑ ҫил урсах кайнипе халиччен тӳссе ларнӑ ҫӳллӗ йывӑҫсем сахалах мар ҫӗр ҫине йӑванчӗҫ. Тӑвӑл ҫав териех урса ҫӗкленчӗ, ун сассипе йывӑҫ хӗвел тухӑҫнелле шартлатнипе юханшыв шавлани те илтӗнмест. Ыткӑнакан мӑнтӑр пӗлӗтсем ҫӗре тинӗс пекех аялтан иртеҫҫӗ. Йывӑҫ тӑрринчен сӗртӗнеҫҫӗ те ҫавӑнтах саланса каяҫҫӗ. Нимӗн пӑхса курмалла мар тӗксӗм ҫак каҫа тата та хӑрушӑрах сӑн-сӑпат кӳрет.

Мюльреди кайсанах ҫулҫӳревҫӗсем фургона кӗрсе тулчӗҫ. Элен, Мэри Грант, Гленарван хӗрарӑмсен пайне кӗрсе ларчӗҫ. Иккӗмӗшӗнче, багажсемпе пӗрле, Паганель, Ольбинет тата Робертпа Вильсон вырнаҫрӗҫ. Майорпа Джон Мангльс тул енче хурал тӑраҫҫӗ — паллах сыхланма кирлех, мӗншӗн тесен каторжниксем килсе тапӑнасса минутсерен кӗтме пулать.

Таса чун-чӗреллӗ икӗ хуралҫӑ лагере шанчӑклӑ сыхлаҫҫӗ. Вӗсем ҫине хаяр ҫил тулашса сивӗ ҫумӑр тӑкӑнать, анчах вӗсем философиллӗ тӳсӗмпе пурпӗрех чӑтса ирттереҫҫӗ. Тӑвӑл туллашса уласа вӗрет, туратсем шатлатса хуҫӑлаҫҫӗ, йывӑҫсем кӗрӗслетсе ӳкеҫҫӗ, тулнӑ шыв шавласа ыткӑнать, ҫак самантра мӗн те пулсан илтӗнессе асне те ан ил. Ҫавӑнпа вӗсем темӗн пулас пек хӑратса тӑракан тӗксӗмлӗх кунӗсемпе витӗр курма тӑрӑшаҫҫӗ.

Ҫапах та, темӗн тӗрлӗ сасӑсем кӗрлесе тӑнӑ хушӑрах пӗр самантлӑха та пулин шӑплӑх килсе каять, ҫил, вӑй пуҫтарса илнӗ пек, пӑртаклӑха шавлама чарӑнать, вара шыв кӑна, пӗр чарӑнмасӑр харкашса, хӑрнӑ камед йывӑҫҫисен хыҫӗнче темӗн ҫӳллӗш хумӗсене ҫӗклесе ывӑтать. Кун пек самантсенче нихҫанхинчен те ытларах шӑплӑх тӑнӑ пек туйӑнать.

Ҫавӑн пек самантсенчен пӗринче хуралта тӑракансем хыттӑн шӑхӑрса янӑ сасӑ илтрӗҫ.

Джон Мангльс часрах майор патне пычӗ.

— Илтрӗр-и? — тесе ыйтрӗ вӑл.

— Илтрӗм, — терӗ лешӗ. — Ҫын-и вӑл, е кайӑк?

— Ҫын! — терӗ капитан.

Вӗсем татах итлеме пуҫларӗҫ. Тепӗр хут шӑхӑрчӗ, ӑна хирӗҫ темӗнле хулӑм сасӑ, пӑшал пенӗ пекрех, илтӗнчӗ. Ҫав ҫекундра тӑвӑл ҫӗнӗрен урса кайса ҫӗкленчӗ.

Мак-Набспа Джон Мангльс каялла фургон патнелле пычӗҫ. Сӑран чаршав уҫӑлчӗ те вӗсем патне Гленарван тухрӗ. Вӑл та, вӗсем пекех, ырра мар шӑхӑрнине, тата пӑшал пенӗ пекрех пулнӑ сасса илтнӗ.

— Ӑҫта шӑхӑраҫҫӗ? — тесе ыйтрӗ вӑл.

— Ав ҫавӑнта, — терӗ ӑна Джон Мангльс, Мюльреди кайнӑ еннелле кӑтартса.

— Аякра-и?

— Кунтан пӗр виҫӗ миль пулать, — терӗ майор.

— Кайӑпӑр, — терӗ Гленарван, карабинне хулпуҫҫинчен ҫакса.

— Каймастпӑр, — терӗ ӑна майор, — таппа ҫакланатпӑр. Пире вӗсем фургонран аяккарах ярасшӑн.

— Ҫав юрӑхсӑрсем Мюльредине вӗлернӗ пулсан? — тесе ячӗ Гленарван.

— Ӑна ыран пӗлӗпӗр, — терӗ майор сиввӗн, Гленарвана шухӑшласа илмен ӗҫе тума парас мар тесе.

— Ҫук, манӑн ӑна халех пӗлесчӗ! — терӗ Гленарван. — Юлӑр, эпӗ разведкӑна каятӑп.

— Лагертен кайма пултараймастӑр эсир, сэр, — терӗ Джон. — Эпӗ хам каятӑп.

— Пӗри те каймастпӑр! — тесе хыттӑн хирӗҫлерӗ вӗсене майор. — Хамӑра пӗрерӗн вӗлерттерсе пӗтерес килет-им сирӗн? Вӑйсене салатса пӗтерес те, вара ҫав юрӑхсӑрсен аллине ҫакланас-и? Мюльреди вилнӗ пулсан, ку пирӗншӗн — инкек, анчах вӑл вилнӗ тесе, каторжниксен аллине тепӗр ҫынна пама юрамасть! Мюльредине шӑпа тухрӗ. Шӑпа ун вырӑнне мана тухнӑ пулсан, эпӗ никамран та нимӗнле пулӑшу та кӗтес ҫук!

Гленарванпа Джон Мангльса майор тӗрӗсех чарать. Ҫакӑн пек тӗттӗм ҫӗрте тӳрех каторжниксен йӑвине илсе пыракан ҫулпа Мюльредине шырама тухас текен ҫынна ӑссӑр теме те пулать. Гленарванӑн пӗчӗк отрячӗ хӑйӗн ҫыннисен пурӑнӑҫне пӗр шухӑшсӑр хӑрушлӑхсен умне тӑратма тивӗҫлӗ мар.

Ҫапах та майор каланисене Гленарван итлесшӗн мар. Сасӑ пулмассерен хӑлхине тӑратса тата ырра мар анса ларнӑ каҫӑн тӗксӗм чаршавӗ витӗр пӑхма тӑрӑшса, фургон таврашӗнче пӑлханса утса ҫӳрет. Унӑн пуҫне пӗр шухӑш ыраттарать: тен Мюльредине сутӑнчӑксен пульли вӗлернӗ пулӗ, вӑл аманнӑ та пулӑшу парассине кӗтет пулӗ; вӑл ҫынсемшӗн хӑйӗн пурӑнӑҫне хӗрхенмесӗр кайрӗ, тен халӗ ҫав ҫынсенех пулӑшма чӗнсе пурӑнӑҫне пӗтерет пулӗ?

Мак-Набс Гленарвана тытса чараймӑп тесе хӑрать, шанмасть вӑл, Гленарван хӑй пӗчченех кайса Бен Джойсӑн алли айне кӗрсе кайӗ тет.

— Эдуард, — терӗ вӑл, — лӑпланӑр! Итлӗр-ха мана! Элен ҫинчен шухӑшлӑр, ан манӑр Мэри Грант ҫинчен, пурин ҫинчен те, кунта юлакансем ҫинчен те ан манӑр. Ӑҫта каясшӑн эсир? Ҫак нимӗн курӑнман ҫӗрте Мюльредине епле шыраса тупатӑн? Тен ӑна пиртен виҫӗ мильре ҫапса антарнӑ, эпир ӑна мӗнле сукмакпа кайнине те пӗлместпӗр!

— Ҫак минутра инҫе те мар йӑнӑшса кӑшкӑрнӑ сасӑ илтӗнчӗ.

— Итлӗр-ха! — тесе кӑшкӑрчӗ Гленарван.

— Вара Мак-Набса тӗртсе ярса, вӑл никам ҫине пӑхмасӑр, вӑрмана кӗрсе кайрӗ. Вӑл фургонран виҫҫӗр утӑма кайсан, татах сасӑ илтӗнчӗ:

— Пулӑшма! Тархасшӑн!

Ҫак сасӑ тӑрӑх ҫын аманнине тата вӑл асап тӳснине пӗлчӗҫ.

Халь ӗнтӗ Джон Мангльс та, майор та нимӗн ҫине пӑхмасӑрах малалла сиксе ӳкрӗҫ.

Пӑртак шыраса ҫӳренӗ хыҫҫӑн вӗсем сукмак ҫинчи хырӑм ҫинче шуса пыракан ҫынна астурӗҫ. Ҫынни хускалмассерен йынӑшса ярать.

Ҫак ҫын Мюльреди пулчӗ. Вӑл аманнӑ. Ӑна ҫӗр ҫинчен йӑтса илсен, Джон Мангльспа майор хӑйсен аллисем юнпа вараланнине сисрӗҫ.

Ҫумӑр ҫаплах пӗр чарӑнми ҫӑвать, ҫил урнӑҫемӗн урса пырать.

Асса кайнӑ ҫанталӑк кӗввине майор, Джон Мангльс тата Гленарван хӑйсен тӑнран тухнӑ юлташне йӑтса фургон тӑракан ҫӗре уттарчӗҫ.

Фургон ӑшӗнчен Паганель, Вильсон, Роберт тата Ольбинет тухрӗҫ, Элен хӑйӗн кроватне мӗскӗн Мюльредине пачӗ.

Мак-Набс унӑн суранне тасатса ҫыхрӗ. Инкек пулнӑ ҫынна малашне мӗн пулма пултарассине вӑл халех калама пултараймасть. Суранӗнчен темӗн чухлӗ юн палкаса тӑрать, Мюльреди хӑй кӑвакарса кайнӑ, хӑрушӑланнӑ, ҫавӑнпа та ӑна вӑйлӑ аманнӑ тесе калама пулать. Суранне майор тӑрӑ шывпа ҫурӗ, унтан Корпи тампонӗпе витсе бинтӑпа майлаштарса ҫыхрӗ. Ҫапла юн юхнине чарма май килчӗ. Мюльредине суранланман айӑккине вырттарчӗҫ, айне те, пуҫ айне те минтер хурса пачӗҫ, Элен ӑна шыв ӗҫтерчӗ.

Аманнӑ ҫын тепӗр вунпилӗк минутран, унччен пӗрре хускалмасӑр выртнӑскер, аллисене хускаткаласа куҫӗсене уҫрӗ. Унӑн тутисем, темӗскер каласшӑн пек пулса, сиккеленсе илчӗҫ. Майор, хӑлхине унӑн тутисем патнех тытса, вӑл ҫапла каланине илтрӗ:

— Ҫыру… ҫыру… Бен Джойс…

Майор ҫак сӑмахсенех илтӗнмелле каласа пачӗ те юлташӗсем ҫине пӑхрӗ. Мӗн каласшӑн матрос? Ӑна Бен Джойс ҫапса антарни курӑнсах тӑрать. Анчах мӗншӗн? Унӑн пӗртен-пӗр тӗллевӗ «Дунканпа» ҫыхӑнассине кансӗрлени мар-ши, мӗншӗн тесен унтан Гленарван экспедицине пулӑшу килме пултарать?

Гленарван Мюльредин тумтирне ярса илсе кӗсьисене хыпаласа пӑхрӗ. Том Аустин патне янӑ сыру унта пулмарӗ!

Ҫак каҫ лӑпкӑ иртмерӗ. Ҫулҫӳревҫӗсем пурте Мюльреди пурӑнӑҫӗшӗн хӑраса ҫӗр каҫрӗҫ. Вӑл акӑш-макӑш вӗриленсе выртрӗ. Эленпа Мэри Грант ун вырӑнӗ патӗнчен каймарӗҫ. Чирлӗ ҫынна астӑвакансем халиччен нихӑҫан та ҫапла тӑрӑшман.

Кӑвакҫут килчӗ. Ҫумӑр чарӑнчӗ, анчах хура пӗлӗтсем татах иртеҫҫӗ. Йӗпеннӗ тӑмлӑ ҫӗр ҫинче хуҫӑк туратсем сапаланса выртаҫҫӗ. Фургон патне каймалли ҫул тата та йывӑрланчӗ.

Пирвайхи ҫутӑ килсенех Джон Мангльс, Паганель тата Гленарван фургон таврашӗнчи ҫӗрсене разведкӑна кайрӗҫ. Вӗсем пыракан сукмак ҫинче Мюльреди юнӗн йӗррисем халӗ те кайман-ха. Мюльредине каторжниксем ҫапса антарнӑ тӗле ҫитрӗҫ, унта ҫитиччен Бен Джойспа унӑн шайки ҫывӑхра пурри ниҫта та палӑрмарӗ. Унта икӗ виле выртать. Вӗсем Мюльреди персе ӳкернӗ бандитсен виллисем пулчӗҫ. Вӗсенчен пӗри хайхи Блек-Пойнт тимӗрҫи, ӑна ҫулҫӳревҫӗсем часах палларӗҫ. Вилнӗ чух хӑйӑрӑлса юлнӑ пичӗ сехрене хӑпартасла хӑрушшӑн курӑнать.

Гленарван малалла кайма шутламарӗ. Фургона нумайччен хуралсӑр хӑварма хӑрушӑ. Йывӑр шухӑшсене кайнӑ разведчиксем лагере ирӗксӗртен кӑна тавӑрӑнчӗҫ.

— Мельбурна тепӗр ҫын ярасси ҫинчен шухӑшлама та ҫук, — терӗ Гленарван.

— Ҫапах та кайма кирлех пулать, сэр, — тесе хирӗҫлерӗ Джон Мангльс. — Мюльреди ӗҫ кӑлараймарӗ пулсан, тавай-ха эпӗ тытӑнса пӑхам.

— Ҫук, Джон. Каймастӑр. Манатӑр-им мӗн эсир, пирӗн пӗр лаша та ҫук вӗт.

Чӑнахах та «эпидеминчен» Мюльредин пӗртен-пӗр лаши те ҫухалнӑ. Юланутҫине ҫухатса вӑл ҫак пушӑ хирте аташса кайнӑ. Ӑҫтан пӗлен, тен ӑна бандитсем ҫаклатнӑ пуль?

— Кирек мӗн пултӑр та унта, пирӗн пурпӗрех уйӑрӑлма юрамасть. Мӗнчул вӑхӑт кӗтсе ирттермелле пулсан та Сноуи шывӗ чакиччен кӗтмеллех пулать. Вара эпир шывӑн леш енне каҫса каятпӑр та, кана-кана Туфольд бухтине ҫитетпӗр, унта ҫитсен, «Дункана» та чӗнсе илӗпӗр.

— Ҫапла, урӑх нимӗн те тӑвайрас ҫук эпир, — терӗ Паганель.

— Ҫапла тӑвӑпӑр, тусӑмсем! Хамӑр вырӑнсене вырӑнсӑр хӑвармӑпӑр! Ҫак пушхирсенче пӗччен пуҫпа ҫуран тухса кайма хӑрушӑ, унта бандитсем ҫаратса ҫӳреҫҫӗ.

Мельбурна тепӗр ҫын ярас мар тесе Гленарван чӑнласах тӗрӗс шухӑшлать. Кӑнтӑрти Ҫӗнӗ Уэльс чиккинче Делегейт хули ларать. Ҫак пирвайхи хулана ҫитме экспедицин вӑтӑр пилӗк мильрен ытла каймалла мар. Унта Туфольд бухтине ҫитиччен ҫул ҫинче мӗн кирлисене тупма пулать, кунсӑр пуҫне кунтан та ытларах «Дункана» Мельбурнран тухасси ҫинчен вӑл хуларан телеграфпа пӗлтерме май пулать.

Ҫапла шутланине ӑслӑ тунӑ темелле, анчах ҫак шухӑш кая юлсан тин пуҫа килсе кӗчӗ. Мюльредине Люкноуск ҫулӗ ҫине яман пулсан, ӑна амантман пулӗччӗҫ, кунсӑр пуҫне экспедици те нумай хӗн-хурсенчен хӑтӑлса юлатчӗ.

Разведчиксем лагертен тавӑрӑннӑ ҫӗре вӗсен юлташӗсем пӑртакках лӑпланнӑ. Вӗсен савӑнӑҫӗсем ҫуралнӑ темелле.

— Самайланчӗ вӑл, вӑл халь аванланчӗ! — тесе кӑшкӑрчӗ Роберт, Гленарвана хирӗҫ сиксе пырса.

— Мюльреди-и?

— Ҫапла, Эдуард, — терӗ Элен. — Вӑл аптӑрасах ҫитнӗччӗ. Вӑл час самайланасса шанать майор.

— Мак-Набс ӑҫта? — тесе ыйтрӗ Гленарван.

— Чирлӗ ҫын патӗнче. Мюльреди ӑна темӗн каласшӑн пулчӗ. Чӑрмантарас марччӗ ӑна.

Чирлӗ ҫын чӑнахах та тӑна кӗчӗ. Унӑн температури чакнӑ. Мюльреди тӑна кӗрсессӗнех Гленарвана хӑй патне чӗнчӗ. Вӑл ҫуккине пӗлсен, майора чӗнсе илчӗ. Аманнӑ ҫын ытла та вӑйсӑрланнине курсан, Мак-Набс ӑна калаҫма чарасшӑнччӗ. Анчах Мюльреди пикенсех калаҫасшӑннине пула майорӑн килӗшмелле пулчӗ.

Вӗсем калаҫма тытӑннӑранпа Гленарван киличчен чылай минутсем иртрӗҫ. Майорӑн докладне итлемелли ҫеҫ юлчӗ.

Нумай вӑхӑт иртмерӗ, фургонӑн сӑран карри сирӗлчӗ те майор тухни курӑнчӗ. Вӑл палатка патӗнчи камед йывӑҫӗ патӗнче ларакан юлташӗсем патне пычӗ. Унӑн ӗмӗртенпе лӑпкӑ пичӗ тӑрӑх вӑл йывӑр шухӑша кайни палӑрать. Вӑл Эленпа Мэри Грант ҫине хуйхӑллӑн пӑхса илчӗ.

Гленарван унтан ыйтма тытӑнчӗ, вара майор ӑна акӑ мӗн каласа кӑтартрӗ.

Мюльреди лагертен тухсан, Паганель кӑтартнӑ сукмакпа кайнӑ. Юрӑхсӑр ҫанталӑкпа тӗксӗм ҫӗрте мӗн май килнӗ таран вӗҫтерсе пынӑ вӑл. Икӗ миль ытлашшипех кайрӑм терӗ вӑл, вара пӗр пилӗк ҫын сасартӑк унӑн ҫулне пӳлсе лартнӑ. Лаша чӗвен тӑрса сикнӗ. Мюльреди револьверне ярса илнӗ те пеме пуҫланӑ. Бандитсенчен иккӗшӗ ӳкнӗ пек курӑннӑ ӑна. Револьвер ҫулӑмӗн ҫуттинче вӑл Джойса палласа илнӗ, анчах вӑл револьверне авӑрлама ӗлкӗреймен. Ӑна аякран хытӑ ҫапса йӗнер ҫинчен йӑвантарса янӑ. Чуниллисем ӑна вилчӗ тесе шутланӑ, анчах хӑй вӑл ҫапах та тӑнне ҫухатман. Вӑл хӑйӗн кӗсьине тустарнине сиснӗ, кунсӑр пуҫне каторжниксенчен пӗри: «Акӑ ҫырӑвӗ», тесе каланине илтнӗ. «Парӑр кунта, — тенӗ вара Бен Джойс. — «Дункан» пирӗн алӑра!»

Мак Набсӑн калавӗ ҫак тӗле ҫитсен Гленарван кӑшкӑрса ямасӑр тӳсеймерӗ.

Мак-Набс малалла ҫапла каларӗ:

— А халь, — тенӗ Бен Джойс, — лашипе тытса килӗр! Тепӗр тӑватӑ кунран эпӗ «Дункан» ҫинче пулатӑп, тата тепӗр иккӗрен — Туфольд бухтинче. Ҫавӑнта тӗл пулӑпӑр. Гленарван отрячӗ Сноуи лачакинчен часах тухаймӗ. Шыв урлӑ Кэмпльпир кӗперӗ урлӑ каҫӑр, вара часрах океан патне вӗҫтерӗр. Вырӑна ҫитсен, яхта пырассине кӗтӗр, сире судно ҫине кӗртме эпӗ майне тупӑп. «Дункан» пек чаплӑ суднона алла илсен, эпир Инди океанӗн никам ҫӗнтерейми хуҫисем пулса тӑратпӑр!» «Ура, Бен Джойс! Виҫӗ хут ура!» — тесе кӑшкӑрса янӑ каторжниксем. Вӗсенчен пӗри Мюльредин лашине тытса панӑ, вара Бен Джойс Люкноуск ҫулӗ ҫинелле чуптарнӑ, шайка хӗвелтухӑҫӗпе кӑнтӑр енне, Сноуи шывӗн хӗрринелле кайнӑ. Мюльреди, йывӑр аманнине пӑхмасӑрах, лагерь еннелле упаленнӗ, эпир ӑна лагерьтен виҫҫӗр утӑмра ҫитсе тупичченех вӑл пире вӑхӑтран-вӑхӑта пулӑшма чӗннӗ. Вот, — тесе пӗтерчӗ Мак-Набс, — Мюльредин мӗнпур историйӗ ҫакӑ пулать. Халь эсир манпа мӗншӗн ҫав териех калаҫасшӑн пулнине те ӑнлантӑр ӗнтӗ.

Мюльреди каласа панисем Гленарванпа унӑн тусӗсене хӑратса пӑрахрӗҫ.

— Ылханлӑ пиратсем! — тесе кӑшкӑрса ячӗ Гленарван. — Вӗсем мӗнпур экипажа ҫапса тӑкаҫҫӗ! Вӗсем «Дункана» алла илеҫҫӗ!

— Ҫапла, — терӗ майор, — Бен Джойс шайки «Дункан» ҫине сасартӑк пырса кӗрет, вара унта…

— Апла-тӑк, пирӗн Туфольд бухтине темӗскер пулсан та ҫав юрӑхсӑрсенчен маларах ҫитмелле.

— Анчах шывӑн леш енне епле каҫӑпӑр! — тесе ыйтрӗ Вильсон.

— Каторжниксем каҫнӑ ҫӗртенех, — терӗ Гленарван. — Вӗсем Кэмпльпир кӗперӗ урлӑ каҫнӑ пулсан, эпир те ҫав кӗпер урлах каҫатпӑр.

— Мюльредипе мӗн тӑвӑпӑр? — тесе ыйтрӗ Элен.

— Эпир ӑна йӑтса каятпӑр! Мӗнпур экипажа каторжниксен ҫӗҫҫи айне тӑваймастӑп ӗнтӗ эпӗ!

Сноуи леш енне Кэмпльпир кӗперӗ урлӑ каҫма пулать, анчах хӑрушӑ. Кӗпере каторжниксем сыхлама пултараҫҫӗ, вӗсем вӗт сахалтан та вӑтӑрӑн, эпир ҫичӗ ҫын кӑна. Апла пулин те минутсем пулаҫҫӗ хӑш чухне, ун пек минутсенче хӑрушлӑха манса, каялла ҫавӑрӑнса пӑхмасӑр малалла кайма тивет.

— Сэр, — терӗ Джон Мангльс, — ман шухӑшпа кӗпер урлӑ каҫиччен малтан ӑна кайса тӗрӗслесе пӑхмалла. Пуҫа шеллемесӗр хӑтланни кунта ытлашши те пулӗ. Эсир ярсан, эпӗ разведкӑна каятӑп.

— Эпӗ сирӗнпе пыратӑп, Джон, — терӗ Паганель.

Кӑна пурте йышӑнчӗҫ, вара Паганельпе Джон Мангльс ҫавӑнтах ҫул ҫине кайма хатӗрленчӗҫ. Вӗсем Бен Джойс каланӑ кӗпер патне ҫитиччен юхӑма май кайма шут тытрӗҫ. Каторжниксем пуррине курсассӑнах вӗсен нимӗн пӑхса тӑмасӑрах каялла тавӑрӑнмалла.

Карабинӗсене ҫӗнӗрӗн авӑрласа, хастарлӑ разведчиксем тусӗсене алӑ пачӗҫ те, часах ҫыран тӑрӑхӗнчи вӗтлӗхе кӗрсе ҫухалчӗҫ.

Ытти ҫулҫӳревҫӗсем кун каҫиччен лара-тӑра пӗлмерӗҫ. Каҫ пулчӗ, разведчиксем халӗ те тавӑрӑнаймаҫҫӗ-ха. Вӗсем пӑлханма пуҫларӗҫ. Кайран-кайран, каҫпа вунпӗр сехет ҫитерехпе, разведчиксем тавӑрӑнчӗҫ.

Паганельпе Джон Мангльс ывӑннипе йӑлтах халран кайнӑ — вӗсем вунӑ миль ытлашшипех ҫул тунӑ.

— Кӗпер мӗнле? — тесе кӑшкӑрса тухрӗ вӗсем патне Глеварван.

— Кӗперне лианран тунӑ, — терӗ Джон Мангльс. — Каторжниксем ун урлӑ каҫса кайнӑ та, вара…

— Вара?.. — тесе ыйтрӗ Гленарван, ҫӗнӗ инкек курӑнасса сиссе…

— Вара вӗсем ӑна тивертсе хӑварнӑ, — терӗ Паганель.

Меню

 

Статистика

...тĕплӗнрех