Чӑваш чӗлхин икчӗлхеллӗ ҫӳпҫи

Текст: Ҫиччӗмӗш сыпӑк

Пай: Икӗ капитан –> Тӑххӑрмӗш пай. Тупар та парӑнар мар

Автор: Валентин Урташ, Илпек Микулайӗ

Ҫӑлкуҫ: Вениамин Каверин. Икӗ капитан. Валентин Урташпа Николай Илпек куҫарнӑ. Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1951

Хушнӑ: 2019.09.25 17:49

Пуплевӗш: 169; Сӑмах: 1870

Текст тӗсӗ: Прозӑллӑ хайлав

Вырӑсла Тема: Ҫар

Каллех Заполярьере

Аэродромран хулана кайнӑ чух ҫул мар, кедр йывӑҫҫисем лартса тухнӑ аллейӑпа пымалла, ҫав кашласа ларакан пуян кедрсем ҫине пӑхса пынӑ май ирӗксӗрех эпӗ ҫак хамӑн ҫамрӑклӑхӑм иртнӗ хулана, кун-ҫулӑмри чи хӑюллӑ шанчӑкӑмсем ӳснӗ ҫӗре ҫитсе курманни нумай пулмастчӗ-ха тесе шухӑшласа илтӗм.

Павлов докторӑн урамне часах шыраса тупаймарӑм эпӗ, мӗншӗн тесен хам кунта пурӑннӑ чух ҫав урамра пӗртен пӗр ҫурт кӑна, Павлов хӑйех пурӑнакан ҫурт кӑна пурччӗ-ха, ытти ҫуртсем вара окрисполкомра ҫакӑнса тӑракан план ҫинче кӑна палӑратчӗҫ. Халӗ акӑ ҫӳлӗ кӳршисем хушшинче ҫав пӗчӗк ҫурт ҫухалсах кайнӑ иккен. Тахҫан унта эпӗ Климов штурманӑн дневникӗсене вула-вула каҫ хыҫҫӑн каҫ ирттереттӗм. Ҫамрӑк чухнехи ытарма ҫук савнӑ каҫсенче ҫав! Кӳршӗ пӳлӗмре Володя ҫепӗҫҫӗн утса иртетчӗ те урай хӑмисем ҫӑтӑртатса илетчӗҫ. Сасартӑк доктор ӗхлетсе илетчӗ, вӑл кӗнеке вуланӑ май чи хӗпӗртемелли вырӑна ҫитнӗ те аллисене сӑтӑркалатчӗ, унтан вӑл хӑйӗн кашни пушмакне темшӗн кӑшлама юратнӑ чӗрӗп ҫине кӑшкӑркаласа илетчӗ. Ман пӳлӗме — Анна Степановна кӗретчӗ — вӑл ҫӳлӗскер кӑна, кӑмӑллӑ ырӑ ҫын, ӑна пурин ҫинчен те калама юрать, пурне те шанма пулать ӑна каласан, — вара вӑл сӑмах хушмасӑрах ман умма темӗн пысӑкӑш кукӑль хунӑ турилкке лартатчӗ.

…Халь те пӗкӗрӗлмен иккен-ха вӑл, хуйха-суйха парӑнмасть, кӑшт ҫеҫ кӑвакарнӑ иккен те, усӑнарах аннӑ ҫӑвар аяккипе икӗ тарӑн йӗр хывӑннӑ. Унӑн кӳлепинче, пит-куҫӗнче, ытла пысӑк хӗрарӑмсем ватӑлнӑ чухнехинчи пек арҫын сӑнарӗ палӑрать.

— Мӗнле чӗнмелле ӗнтӗ халӗ сире? — терӗ вӑл аптранипе, ҫурчӗ умӗнчи пӗчӗк садра тӗл пулса столовӑйне кӗрсен, кунта вара шӑпах ӗлӗкхи пек, сарӑ урайӗ таса, ун ҫине ялти пек ҫӳхе палас сарнӑ. — Ун чухне эсир ачаччӗ вӗт! Миҫе ҫул иртрӗ-ха? Вунпиллӗк-и? Ҫирӗм-и?

— Тӑхӑр ҫул кӑна-ха, Анна Степановна. Мана эсир Саня тесех чӗнӗр. Сирӗншӗн эпӗ кирек хӑҫан та Саня.

Эпӗ Володя ҫинчен пӗлнине куҫран пӑхсах сисрӗ вӑл, анчах йывӑра асӑнса чунне ыраттарас мар тенипе пайтах вӑхӑт хушши ун ҫинчен каламарӗ, пӗрле тӗл пулсанах, ҫинчех калани мана та хуйха ӳкернӗ пулӗччӗ терӗ пулас, туйрӑм ӑна эпӗ хам та. Эпӗ хам темле сӑмах пуҫларӑм та, вӑл мана пӳлсе хӑвӑрт кӑна: «Кайран!» тесе хучӗ.

— Епле эсир пирӗн пата? Нумайлӑха-и? Савӑнсах кайрӑм ӗнтӗ сирӗн сывлӑхӑршӑн!

— Нумайлӑха мар, Анна Степановна. Паянах вӗҫсе каятпӑр.

— Тинӗс летчикӗ ӗнтӗ, орденсем чылай, — терӗ вӑл, эпӗ чылай орденлӑ тинӗс летчикӗ пулнӑшӑн хӑй те мӑнаҫланнӑ пек пулса. — Халь ӑҫтан килтӗр-ха тата? Мӗнле фронтра?

— Ҫӗнӗ Ҫӗртен килтӗмӗр, унччен Полярнӑйра пулсаттӑм. Иван Иваныч патӗнчен тӳрех кунта!

— Юрӗ ӗнтӗ!

— Чӑнах.

Анна Степановна сӑмах чӗнмесӗр тӑчӗ.

— Куртӑр-и вара ӑна?

— Мӗн унта, куртӑм темелли кӑна! Эпир унпа час-часах тӗл пулатпӑр. Ун ҫинчен ҫырмарӗ-и вара вӑл?

— Ҫырчӗ, — терӗ те Анна Степановна, вара вӑл Катя ҫинчен пӗлнине тавҫӑрса илтӗм.

Хӑй мана Володя ҫинчен калаҫма тытӑнсан пӳлнӗ пек пӳлмелле марччӗ-ха ӑна манӑн. Ӗнтӗ кам пултӑр-ха манӑн тунсӑхласа ҫитнӗ никама пӗлтереймен пӗтӗм туйӑма унран та тарӑнрах, нумайрах пӗлекенни? Вӑл йӑпатмарӗ мана, хӑй хуйхине вӑл манӑннипе танлаштармарӗ — ыталаса кӑна илчӗ те пуҫӑмран чуптурӗ, эпӗ вара ун аллине чуптурӑм.

— Эпппин мӗнле пурӑнать-ха унта манӑн ватти? Сывах-и?

— Сывлӑхӗ питӗ начар.

— Ватӑлса ҫитрӗ вӗт ӗҫлеме те, — терӗ Анна Степановна тарӑн шухӑшлӑн. — Ӑна кунти вырӑнти халӑхпа ӗҫлеме ҫӑмӑлтарах-ха, ирӗкре. Утмӑл пӗр ҫула ҫитсе ҫар службинче тӑрасси кулӑш мар вӗт вӑл. Эсир кунта вӗҫсе килни ҫинчен туссене пӗлтерме юрӗ-ши? Вӑхӑтӑр мӗнле пек-ха сирӗн?

— Ҫӗрле пуличчен вӑхӑтӑм пур-ха, — терӗм те, вӑл сӗтел ҫине ман умма ҫӑкӑрпа пулӑ хучӗ, килте вӗретнӗ эрехне пӗр кружка лартрӗ те (ун пек эрехе Заполярьере питӗ хӑватлӑ тӑваҫҫӗ вара), явлӑкне уртрӗ те, — айӑп ан тӑвӑр, — тесе тухса кайрӗ.

Анна Степановнӑна туссем патне ярса хам вӗҫсе килни ҫинчен пӗлтермелле туни ман енчен, чӑнах та, ҫӑмӑлттайла шухӑшчӗ ӗнтӗ. Акӑ ҫур сехет те иртмерӗ, сад умне ҫӑмӑллӑн ҫӳрекен машина ҫитсе те чарӑнчӗ, вара тӗлӗнсех кайрӑм эпӗ — машинӑпа пӗтӗмпех хам экипажӑм килнӗччӗ. Стрелокпа радист темме хытӑ кулатчӗҫ, штурман вара, хӑйӗн шалпар шӑлаварӗпе ҫурҫӗр флочӗпех чапа тухнӑскер, шоферпа юнашар ларнӑччӗ те, чӗлӗм тӗтӗмне пикенсе вӗретчӗ.

— Саня, Ледков юлташ пире сана илме ячӗ, — терӗ вӑл, эпӗ тухсан. — Лар та халех ун патне каятпӑр. Ун патӗнчех апатланӑпӑр та, унтан вара…

— Мӗнле Ледков юлташ тетӗн?

— Пӗлместӗп. Тутӑр ҫыхнӑ пӗр ҫӳлӗ майра аэродрома пычӗ те: Ледков юлташ сире илсе кайма ячӗ, терӗ. Майри окрисполком патӗнчен тухрӗ.

— Ледков тетӗр-и? Чимӗр-ха… аса илтӗм-ҫке! Ледковах ҫав ӗнте!

Иван Иванычпа иксӗмӗр ҫапла Ванокан становищине вӗҫсе кайнӑччӗ те, унта окрисполком членӗ Ледков юлташ урине йывӑр амантнӑскер, выртатчӗ, ҫавах иккен вӑл. Ненец Ҫурҫӗрӗнче ӑна Ҫӗнӗ Ҫӗр ҫинче чапа тухнӑ Илья Вылкӑран сахал мар пӗлсе тӑраҫҫӗ. Сӑмах ман каласан, Ледков ҫинчен иртнӗ кунсенче ҫеҫ Полярмӑйра доктор каласа кӑтартнӑччӗ-ха, вӑл имӗш питӗ ӗҫчен те хӑюллӑ иккен, вӑрҫӑн пирвайхи эрнисенчех округри пӗтӗм пурнӑҫа, сапаланса куҫса ҫӳрекен халӑхӑн пӗтӗм пурнӑҫне вӑрҫӑ задачисене пӑхӑнтарса тӑратма пултарнӑ.

— Эсӗ Татаринов капитана тупман-и-ха тесе те интересленетчӗ вӑл, — терӗ мана доктор. — Астӑватӑн пуль, сана эпир экспедицийӳпе кӗтеттӗмӗр те, вӑл таҫти стойбищӑсене те ҫитсе ҫӳрерӗ, ненецсем урлӑ ыйтса пӗлесшӗн пулчӗ. Вӑл пӗлкеленӗ тӑрӑх, пӗр-пӗр ратнере «Святая Мария» ҫинчен сӑмах-юмах ҫӳренӗ пулать.

Ледков пире Заполярьере епле хапӑл туса кӗтсе илни каламасӑр та паллӑ ӗнтӗ (ӑна эпӗ кашт ҫеҫ астӑваттӑмччӗ, унӑн ҫирӗп те тулли сӑн-пичӗ чулпа сӑрса тунӑ пек, мӑйӑхне китайла шӑртласа кастарнӑ, хӑй вӑл ватӑ мар-ха, пире кӗтсе илсе окрисполком крыльци ҫинче тӑра парать). Апат тунӑ чух эпӗ Иван Иваныч доктор Ҫурҫӗр флотӗнче епле паттӑррӑн ӗҫлени ҫинчен сӑмах тухса каларӑм, ҫавӑн хыҫҫӑн эпир лесозавода кайрӑмӑр, унтан ҫӗнӗ поликлиникӑна, тата таҫта-таҫта ҫитрӗмӗр. Пур ҫӗрте те эпир ӗҫнӗ, ҫинӗ, эпӗ пур ҫӗрте те Иван Иваныч ҫинчен кала-кала кӑтартрӑм, каланӑ май юлашкинчен мана хама та Иван Иваныч ӗҫлемен пулсан Ҫурҫӗрти тинӗс ҫулӗсене сыхлас ӗҫ пит ӑнӑҫман та пулӗччӗ пек туйӑнчӗ.

Заполярьене эпӗ ытарса илейми пӑхса ҫӳрерӗм. Эпӗ кунтан кайнӑ чухне хула ултӑ ҫулта кӑначчӗ-ха. Халӗ акӑ вӑл вунпилӗк ҫултан та иртнӗ, ҫав иртнӗ вӑхӑтне харама яманни пӑхсанах курӑнать, вӗсенчен чи ӑнӑҫлӑ ҫулӗсенчен виҫҫӗшӗ вӑрҫӑ ҫулӗсем пулчӗҫ-ха.

Ҫакӑнта та, фронтран икӗ пин ҫурӑ километр аякра та, вӑрҫӑ пыни пур енчен пӑхсан та палӑрать. Портра ӗлӗкхи пекех Карскине кайма хатӗрленеҫҫӗ, анчах чарӑнмалли ҫӗрте ют ҫӗршывсенчен килнӗ тем пысӑкӑш пӑрахутсем тӑмаҫҫӗ, тӗлӗннӗ негрсем хула тӑрах уҫӑ кӑмӑллӑн кулкаласа ҫӳремеҫҫӗ. Вӑрман биржине, ӗлӗкхи пекех, Енисейпе Ангара таврашӗнчен, Анат Тунгускӑран сулӑсем килсех тӑраҫҫӗ, вӗсен ҫинчи мӑрйисенчен тӗтӗм кӑларса пыракан пӳртсем хӑйсен умне типме кӑларса ҫакнӑ кӗпе-йӗмсемпе ӗлӗкхи вӑрҫӑччен ҫакӑнта курӑнакан сӑнарах кӗртет. Анчах сӑнасарах пӑхакан ҫын ҫак йывӑҫран тӑракан ялӑн таварӗ мирлӗ ӗҫшӗн килменне уйӑрса илетех.

Каҫ кӳлӗм эпир Упа Ҫырмине ҫитсе куртӑмӑр, тахҫан унта ман палланӑ эвенкӑн Удагирӗн пӗртен пӗр хӳшши ларатчӗ, халӗ вара икӗ хутлӑ илемлӗ ҫуртсем икӗ квартӑла ҫити вырнаҫса тухнӑ, ҫакӑ мана шалтах тӗлӗнтерсе ячӗ: ку таврашра «вӑрҫӑчченхипе» «вӑрҫӑ иртнӗ» вӑхӑт хушшинче кӗпер хывнӑ пекех туйӑнчӗ мана. Пурнӑҫ ӗлӗкхи пекех ҫине кӗрсе ҫурҫӗрти аслӑ стройкӑра пуҫ пулса тӑнине палӑртрӗ.

Вӗҫсе кайиччен тумалли вӑл-ку ӗҫсем татах та пурччӗ-ха, вара эпӗ штурманпа стрелоксене аэродрома ятӑм та, хам Ледковпа пӗрлех унӑн окрисполкомри кабинетӗнче тӑрса юлтӑм.

Анна Степановна тухса кайрӗ. Анчах вӗҫсе каяс умӗн епле пулин те ун патне кӗрсе сывпуллашма калаҫса татӑлнӑччӗ ӗнтӗ эпир.

— Эппин, калӑр-ха тӳррипех, — терӗ Ледков, — мӗнле пурӑнать унта пирӗн старик? Унсӑр вӗт кунта эпир алӑсӑр пекех. Ӑна тӑвасси йывӑр та мар-ҫке…

— Мӗн тӑвасси пирки?

— Чӗнтермелле те ҫартан килне ямалла. Унӑн ҫулӗ тухнӑ ӗнтӗ.

— Ҫук, килӗшмест вӑл, — терӗм эпӗ, дивизион командирӗ Иван Иваныча шыв айӗнче ҫӳрекен лодкӑпа пӗр теветкеллӗ похода яманшӑн Иван Иваныч епле ҫиленнине аса илсе. — Отпуска тесен? Пӗтӗмпех килмест вӑл, ҫитменнине тата шӑпах хальхи вӑхӑтра.

«Халӗ» тесе вӑрҫӑ час пӗтессине систернӗ кӑмӑлпа каласаттӑм, анчах Ледков мана урӑхларах ӑнланчӗ: «Володийӗ вилсе выртнӑ вӑхӑтра» тенӗ пек.

— Шел ҫав Володине, — терӗ вӑл. — Епле сӑпай та ырӑ чӗреллӗ ачаччӗ вӑл! Сӑввисене те питӗ лайӑх ҫыратчӗ. Доктор вӗсене Горький патне вӑрттӑн яратчӗ те, унтан вара Горькипе Володя ҫырусем те ҫӳрете пуҫларӗҫ вӗт. Горький Володя патне ҫырнӑ ҫыруран эпир шкулти плакат валли пӗр фразине те илсеттӗмӗр…

Вара вӑл мана ҫав плаката кӑтартрӗ: «Хӑвар тӑракан хаяр условисенчи пек пурӑнакан ачасем ҫӗр ҫинче тата ҫук та пулӗ, анчах хӑвӑр пулас ӗҫӗрпе эсир ҫӗр ҫинчи пур ачасене те хӑюллӑ та вӑй-хӑватлӑ ҫынсем пулма вӗрентетӗр». Ҫак чипер фраза ҫине ҫӳлте Горький сӑнне ӳкернӗ, сӑнне кӑштах ненец евӗрле тунӑ.

Эпир ҫемҫе пукансем ҫинче ларатпӑр, анлӑ чӳрече витӗр шыв хӗрринчен тайга патне иртекен ҫӗнӗ урамсен панорами курӑнать. Лесозавод тӗтӗм кӑларать, биржа патӗнче штабельсен хушшипе электроурапасем чупса иртеҫҫӗ, катара тата вӗҫӗ-хӗррисӗр вӑрман кӑвакарать…

Пӗр самантлӑха пӗри те сӑмах хушмарӑмӑр, анчах лере, чӳрече тулашӗнче чӗлхесӗр калаҫу тӑрать — вӑл калаҫу Енисейӗн манӑҫнӑ ҫыранне чи малтанхи совет ҫынни ура ярса пуссанах пуҫланнӑ.

Ледков ҫине куҫ хӗррипе ҫеҫ пӑхса илтӗм. Вӑл ура ҫине тӑчӗ те уксахласа — протезпаччӗ вӑл — чӳрече патне пычӗ. Унӑн салтакла хаяр питӗнче, ӑслӑ куҫӗнче тулли кӑмӑлӗ вӗресе тӑнине, ҫак саманта вӑл та хакланине ӑнланса илтӗм.

— Чылай ӗҫленӗ эсир, — терӗм ӑна.

— Ҫук, пырса ҫеҫ ҫулӑхнӑ-ха, ку пирвайхи утӑм ҫеҫ, — тесе тавӑрчӗ вӑл. — Вӑрҫӑччен пире хамӑра мӗн туни кал-калӑн курӑнатчӗ пек. Халӗ пӑхатӑп та акӑ, пин-пин юмахран ик-виҫҫӗшне кӑна тупнӑ иккен-ха эпир…

Уйӑрлас умӗн унран эпӗ, хай, тахҫан ненецсен стойбищине кайса «Св. Мария» шхуни ҫыннисем ҫинчен юлнӑ юмах-сӑмахсене пӗлмест-и, тесе ыйтрӑм. Чӑн-ши вара, вӑл ненецсем патне ҫитсе вӗсенчен ыйткаласа пӗлни ҫинчен калаҫни, терӗм.

— Ҫитмесӗр, пултӑм унта. Вӑл Яптунгай ӑратнин стойбищийӗ.

— Мӗн вара?

— Тупрӑм.

Хама хам вунҫичӗ ҫулхи пек туйса илтӗм — чӗрем хыттӑн тапа пуҫларӗ.

— Мӗн терӗр-ха эсир? — терӗм эпӗ хама хам чарса тӑрса.

— Тупрӑм та ҫырса та илтӗм. Халӗ тен ҫав ҫырса илни ӑҫта иккенне астӑваймастӑп та пулӗ, — терӗ вӑл ҫаврӑнакан этажерки ҫине пӑхкаласа, унта унӑн тӗрлӗ хут тӗркисемпе папкӑсем туллиехчӗ. — Кӗскен каласан, ҫакӑн пек: ӗлӗкхи вӑхӑтра, «ашшӗн ашшӗ пурӑннӑ» вӑхӑтрах-ха вӑл, Янтунгай ӑратнине пӗр ҫын пырать те, вӑл хӑйне Карск тинӗсӗнче пӑрсем хушшинче пӗтнӗ шхунӑн матросӗ тет. Ҫав матрос каласа панӑ вара, вӗсем вуннӑн ҫӑлӑнса Таймыртан ҫурҫӗртерехри пӗр темле утравра хӗл каҫнӑ имӗш. Унтан вара вӗсем ҫӗр ҫинелле кайнӑ, анчах ҫул ҫинче «ытла хӑвӑрт ӳке-ӳке вилнӗ». Вӑл матросӑн «пурте вилнӗ ҫӗрте вилесси килмен», малалла утнӑ. Ҫапла вӑл Яптунгай стойбищине те ҫитсе тухнӑ.

— Ячӗ сыхланса юлман-и вара?

— Ҫук. Часах вилнӗ вӑл. «Килчӗ те пурӑнӑп, тесе каларӗ. Каласа пӗтерсен вилсе те кайрӗ», тенине ҫырса илтӗм эпӗ.

Ледков кабинетӗнче ненецсен округӗн картти пурччӗ, унта Карск тинӗсӗн пӗр аякки те пур, хӑнӑхнӑ маршрута шыраса тупрӑм эпӗ. — Вырӑс утравӗсем, Стерлегов сӑмсахӗ, Пясина шыв пырӗ…

— Хӑш енче куҫса ҫӳрет вара Яптунгай аратнийӗ?

Ледков кӑтартрӗ. Анчах вӑл кӑтартиччен малтан районӑн ҫурҫӗр чиккине тупса эпӗ тӗрӗсех палӑртрӑм.

— Вӑл матрос «Святой Марийӑран» пулнӑ.

— Ҫаплах шухӑшлатӑр-и вара?

— Шутласа пӑхӑр акӑ. Вӑл каланӑ тарӑх, шхунӑран вунӑ ҫын ҫӑлӑннӑ пулать.

— Тӗрес, вуннӑ.

— Климов штурманпа пӗрле вунвиҫҫӗн кайнӑ. Шхуна ҫинче вуниккӗн тӑрса юлнӑ. Вӗсенчен иккӗшӗ — Тисс механикпа Скачков матрос — шхуна пӑр хушшинче куҫса ҫӳренӗ чух пирвайхи ҫулхинех вилнӗ. Эппин вуннӑн юлнӑ пулать. Анчах ун ҫинче кӑна мар-ха ӗҫ. Вӗсем иртнӗ ҫула эпӗ ӗлӗкех ҫур градусран ытла йӑнӑшмасӑр тӗрӗс кӑтартма пултараттӑм. Анчах вӗсем Пясина патне ҫитни-ҫитменнине пӗлейместӗмччӗ-ха эпӗ.

— Халӗ вара?

— Халӗ пӗлетӗп ӗнтӗ.

Эпӗ ҫавӑнтах Татаринов капитанӑн экспедицийӗн юлашки вӗсем ҫӗр ҫинчех ӑҫта та пулин юлчӗҫ пулсан ӑҫта вӗҫне ҫитнине кӑтартса патӑм…

— Хаклӑ Анна Степановна, эпӗ Ледковпа ҫаплах вӑрах ларнӑшӑн мана тем пек ятламалла ӗнтӗ, — терӗм эпӗ, Анна Степановна патне ҫӗрле кӗрсе тухнӑ чух, вӑл мана кӗтсе сӗтелӗ ҫине ӗҫме-ҫиме лартнӑччӗ. — Каймаллах ӗнтӗ манӑн. Чуптӑвам та сире — яра парам.

Эпир ыталантӑмӑр.

— Хӑҫан таврӑнатӑр эсир?

— Кам пӗлет ӑна? Ыранах-и тен. Е нихҫан та таврӑнасси пулмӗ.

— «Нихҫан та» — ку питӗ хӑрушӑ сӑмах, эп пӗлетӗп ӑна, — тесе, вӑл тарӑнӑн сывларӗ те ман ҫине сӑвап хучӗ. — Эсир ӑна ан та калӑр. Таврӑнатӑр та телейлӗ пулатӑр, эпир те, ваттисем, сирӗн телейӗр патӗнче ӑшӑнӑпӑр-ха.

…Ытла каҫа юлсан — ытла каҫа юлнине сехет ҫине пӑхнипе ҫеҫ пӗлме пулать, — эпир Заполярьерен вӗҫсе кайрӑмӑр. Хӗрле хӗвел ҫӳл тӳпере самай тӑратчӗ. Тем пысӑкӑш локомотивӑн тӗтӗмӗ пек мамӑк пӗлӗтсем каплана-каплана пырса васкавлӑн юхатчӗҫ.

Пӗтем пурнӑҫӑмӑра ӗмӗтленсе тӑнӑ кунӑм ҫитессе шухӑшланӑ-ши? Ҫук! Экипаж хамсӑрах моторсене тӗрӗслесе тухнӑччӗ, вӗсем тӗплӗнех тӗрӗслерӗҫ-ши, тесе, пӑшӑрхансах тӑраттӑм эпӗ.

Меню

 

Статистика

...тĕплӗнрех