Чӑваш чӗлхин икчӗлхеллӗ ҫӳпҫи

Текст: 19 сыпӑк

Пай: Полк ывӑлӗ

Автор: Леонид Агаков

Ҫӑлкуҫ: Валентин Катаев. Полк ывӑлӗ. Повесть. Леонид Агаков куҫарнӑ. Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1948

Хушнӑ: 2019.07.28 23:16

Пуплевӗш: 209; Сӑмах: 1883

Текст тӗсӗ: Прозӑллӑ хайлав

Вырӑсла Тема: Ҫар

Капитан Енакиев каннӑ. Унӑн час-час канмалла пулман. Анчах ҫав каннӑ телейлӗ кунсене е сехетсенче те капитан Енакиев службашӑн епле пулсан та ытларах усӑ кӳрес тесе тӑрӑшнӑ.

Нумай ӗҫсене ҫапӑҫу кунӗсенче тума вӑхӑт пулман. Пуринчен ытларах вӑл ӗҫсем, ҫав тери васкавлӑ пулман пулин те, питӗ кирлӗ ӗҫсем пулнӑ. Капитан Енакиев вӗсем ҫинчен манман. Вӗсене вӑл пушӑрах вӑхӑтра тума хӑварнӑ ҫеҫ.

Хӑйне ҫеҫ тивекен ӗҫсене илсен, ун пек ӗҫсем унӑн пулманпа пӗрех. Ҫемьи пӗтнӗ хыҫҫӑн унӑн никамран та ҫыру илмелли, урӑх никам патне ҫыру ҫырмалли те пулман. Унӑн тӑванӗсем-хурӑнташӗсем пулман. Вӑл тӑр пӗччен юлнӑ. Анчах та вӑл хӑйӗн шухӑшӗ-кӑмӑлӗсене палӑртмасӑр пурӑнакан ҫын пулнӑ: унӑн хуйхи ҫинчен, вӑл пӗр пӗччен пулни ҫинчен полкра никам та пӗлмен, темелле, — хӑш-пӗрисем ӑна сиснӗ ҫеҫ.

Батарея капитан Енакиевӑн ҫемьи пулса тӑнӑ. Анчах та кашни ҫемьен хӑйӗн шалти, ҫемье ӗҫӗсем пур. Батарейӑн ҫав ҫемье ӗҫӗсене вара капитан Енакиев хӑй каннӑ кунсенче туса пынӑ.

Ҫав ӗҫсем шутӗнче — Ваня Солнцева малашне епле пӑхса ӳстерес ыйту та пулнӑ.

Капитан Енакиев ачана пӗрре кӑна курса калаҫнӑ. Анчах Ваньӑн ҫынсен куҫӗ умне пӗрре курӑнсанах кӑмӑла каймалла телей пулнӑ. Ҫав ҫӗтӗк-ҫатӑк тумланнӑ, пир хутаҫ ҫакнӑ ялти «кӗтӳҫӗре», унӑн улӑм витнӗ пӳрт тӑрри евӗрлӗ ҫӳҫлӗ пуҫӗнче, унӑн кӑвак та ҫутӑ куҫӗсенче темӗнле хӑй патнелле туртакан вӑй, кӑмӑла каймалли пахалӑх пулнӑ.

Капитан Енакиев, хӑйӗн сӑлтакӗсем пекех, ҫав ача ҫине пӗрре пӑхсанах, ӑна юратнӑ.

Анчах разведчиксем Ваньӑна темӗнле савӑнӑҫлӑн, тен кӑштах ҫӑмӑлтараххӑн юратнӑ. Вӗсем шӳт туса ӑна хӑйсен ывӑлӗ тесе чӗннӗ. Анчах, тӗрессипе каласан, вӗсемшӗн вӑл ывӑл пулман, кӗҫӗн шӑлне, ашкӑнма юратман, кулӑшла, хӑйсен кичемрех боевой пурнӑҫне нумай интерессем илсе кӗртнӗ ача пулнӑ.

Капитан Енакиева илсен, ача унӑн чунӗнче нумай пысӑкрах туйӑмсем ҫуратнӑ. Ваня унӑн чунӗнчи тӳрленсе ҫитмен сурана ҫӗнӗрен ыраттарнӑ.

Разведчиксене Ваньӑна хӑйсем патӗнче хӑварма ирӗк парсан, капитан Енакиев ун ҫинчен манса кайман. Лейтенант Седых управлени взвочӗн ӗҫӗсем ҫинчен пӗлтернӗ чух, капитан Енакиев кашнинчех ҫав ача ҫинчен ыйтмасӑр ирттерсе яман.

Вӑл ун ҫинчен час-часах шухӑшланӑ. Ун ҫинчен шухӑшланӑ чух вара ӑна халӗ ҫичӗ ҫул тултармалли, анчах вилнӗ, ҫут тӗнчере нихҫан та урӑх пулас ҫук пӗчӗк арҫын ача — матрос картусӗ тӑхӑннӑ ача асне килнӗ.

Ваня унӑн вилнӗ ывӑлӗ евӗрлӗ пулнӑ-и-ха? Ҫук. Вӑл пӗртте ун евӗрлӗ пулман — сӑн-пит енчен те, ҫулсем тӗлӗшӗнчен те, пуринчен ытла — характер енӗпе. Ун ачин ҫирӗпленнӗ характер пулма вӑл ытла та пӗчӗккӗ пулнӑ-ха, анчах Ваня ӳссе ҫитӗннӗ ҫын евӗрлех пулнӑ ӗнтӗ. Ҫук, ӗҫӗ, паллах, урӑххинче пулнӑ. Ӗҫӗ — капитан Енакиев хӑйӗн вилнӗ ывӑл ачине ҫав тери хӗрӳллӗн, чӗререн, чунтан юратнинче пулнӑ.

Ачи ҫӗр ҫинче тахҫанах пулман ӗнтӗ, анчах та юрату ҫаплах вилмен.

Капитан Енакиева Ваня разведкӑна кайни ҫинчен пӗлтерсен, «штаб вӑрманӗнче» мӗн-мӗн пулса иртни ҫинчен пӗлсен, вӑл пит те ҫиленнӗ. Ҫавӑн чух кӑна вӑл ҫав хӑйӗншӗн ют ача, уншӑн мӗн тери хаклине ӑнланса илнӗ. Вӑл Ваньӑна разведчиксем патӗнче хӑварма ирӗк панӑ, анчах ачана разведкӑна ярасси ҫинчен нимӗн те каламан. Ӗҫ лайӑх мар пӗтнӗ пулсан — лейтенант Седыха аванах пулмастчӗ.

Капитан Енакиев май килсенех Ваня Солнцев пирки ӗҫе татасси ҫинчен ун чухнех шут туса хунӑ.

Командир хваттерӗ вырӑнаҫнӑ тӗле пӗлме пулакан нумай паллӑсем тӑрӑх, разведчиксен йӑлипе никамран ыйтмасӑрах Ваня Солнцев капитан Енакиевӑн блиндажне хӑех хӑвӑрт шыраса тупрӗ.

Яка, кӑштах мӑкӑрлса тӑракан атӑ тӗпӗсемпе пусма картлашкисем тӑрӑх шаклаттарса, Ваня командир блиндажнӗ анчӗ.

Вӑл хӑй тирпейлине, ҫивӗччине, кунпа пӗрлех кӑшт хӑранине туйса пычӗ. Командир чӗннипе ун патне каякан салтак яланах кӑшт ҫӳҫенет ӗнтӗ.

Капитан Енакиев килти пек ларнӑ. Аттине хывнӑ, кительне вӗҫертсе янӑ, ун айӗнчен сенкер байковай фуфайка курӑнса тӑнӑ. Вӑл лаша ҫине витмелли попона сарнӑ койка ҫинче ларнӑ.

Унӑн койки ытти хуть те хӑш разведчикӑн койкинчен ҫакӑнпа ҫеҫ уйӑрӑлса тӑнӑ: ун ҫинче халӗ ҫеҫ якатнӑ таса пит тӑхӑнтартнӑ минтер выртнӑ.

Шинельсӗр, картуссӑр, кителӗ ҫине тӗсӗ кайма пуҫланӑ темиҫе орден ленти ҫакнӑ, тӗксем тӑнлавӗсем патӗнче кӑвакарма пуҫланӑ ҫӳҫлӗ батарея командирӗ Ваньӑна пирвайхи хут курнинчен ватӑрах пек туйӑнчӗ.

Ваня пуҫӗ ҫинчи ҫӗлӗкне икӗ аллипе тытса хыврӗ те: — Аван-и, пичче! — терӗ.

Капитан Енакиев ун ҫине сиввӗнрех, йӗри-тавра пӗркеленчӗксем палӑракан хура куҫӗсемпе хуллен кӑна хӗссе пӑхрӗ. Малтанхи минутрах вӑл ҫак хитре, тӑп-тӑп кӗлеткеллӗ, артиллери погонӗсемпе петлицӑсем ҫакнӑ ҫӗнӗ шинелӗн сарлака ҫухинчен тухса тӑракан ҫаврака ҫирӗп пуҫлӑ, чылаях ҫӳлӗ салтак «пӗчек кӗтӳҫӗ» Ваня пулнине палласа та илеймерӗ. Атӑ тӑхӑннипе унӑн пӗвӗ ҫӳллерех пулнӑ.

— Аван-и пичче, — терӗ Ваня тепӗр хут, телейлӗ куҫӗсене ялкӑштарса тата ҫав вӑхӑтрах батарея командирне хӑйӗн тумтирӗ ҫине пӑхма сӗннӗ пек пулса.

Анчах та капитан Енакиев ҫаплах нимӗн те чӗнмен пирки Ваня алӑк патӗнчи ещӗк ҫине ларчӗ, атти кунҫисене ҫӳлелле туртрӗ те — ҫӗлӗк тытнӑ аллисене чӗркуҫҫийӗ ҫине хучӗ.

— Кам вара эсӗ? — терӗ юлашкинчен капитан сиввӗн пӑхса.

Урӑхла ниепле ыйту та Ваньӑн кӑмӑлне ҫак ыйту пек кайман пулӗччӗ.

— Ара ку эпӗ вӗт, Ваня, пӗчӗк кӗтӳҫӗ, — терӗ ача йӑл кулса. — Палламарӑр-и вара мана?

Анчах та капитан Ваня кӗтнӗ пек кулса ямарӗ. Кулма мар — унӑн сӑнӗ тата ытларах тӗксӗмленчӗ.

— Ваня? — терӗ вӑл куҫӗсене хӗссе. — Пӗчӗк кӗтӳҫӗ?

— А-ха.

— Мӗн тӑхӑнса лартнӑ вара эсӗ? Хулпуҫҫисем ҫинче мӗнле япаласем вӗсем санӑн?

Ваня кӑштах аптӑрарӗ.

— Вӗсем — погонсем, — терӗ вӑл иккӗленерех.

— Мӗн тума?

— Йӗрки ҫапла.

— Ах, йӗрки ҫапла-и! Мӗне пӗлтерет-ха вӑл йӗрке?

— Пур салтаксен те погонсем пулмалла вӗт, — терӗ Ваня капитан ҫавна та пӗлменнинчен тӗлӗнсе.

— Ара, вӑл салтаксен-ҫке-ха. Эс салтак-и мӗн?

— Тата епле пултӑр-ха! — терӗ Ваня мӑнкӑмӑллӑн. — Приказ та панӑ ман пирки. Паян япала довольствийӗ илтӗм. Вӗр-ҫӗнӗ. Пӑхма та илемлӗ.

— Курмастӑп.

— Мӗн курмастӑр эсир, пичче? Ара, акӑ вӗт обмундировани. Атӑ, шинель, погонсем. Пӑхӑр-ха, погонсем ҫинче епле тупӑсем. Куратӑр-и?

— Погонсем ҫинчи тупӑсене куратӑп, анчах салтака курмастӑп.

— Ара салтакӗ эпӗ вӗт, — тесе пӑшӑлтатса илчӗ капитан сиввӗн калаҫнипе ӑнран тухса кайнӑ Ваня.

— Ҫук, тусӑм, эсӗ салтак мар.

Капитан Енакиев тарӑнӑн сывласа ячӗ те, сасартӑк унӑн сӑнӗ хаярланса кайрӗ. Вӑл истори журналӗ хушшине карандаш хурса ӑна сӗтел ҫине ывӑтрӗ те, хыттӑн кӑшкӑрнӑ пекех каларӗ:

— Салтак хӑйӗн батарея командирӗ патне апла килмест. Тӑр!

Ваня сиксе тӑчӗ, пӗтӗм кӗлеткипе тӑсӑлчӗ те хытнӑ пек пулчӗ.

— Отставить. Тепӗр хут килсе кӗр.

Халӗ тин ӑнланса илчӗ Ваня: хӑйӗн обмундированийӗ ҫинчен ҫеҫ шухӑшласа, пӗр ун пирки ҫеҫ тӑрӑшса, вӑл тӗнчере пурне те манса кайнӑ иккен — хӑй камне те, хӑй ӑҫтине те, чӗннипе кам патне килнине те.

Вӑл ҫӗлӗкне васкаса тӑхӑнчӗ те алӑкран сиксе тухрӗ, хлястик хыҫӗнчи пиҫиххине тӳрлетрӗ те — каллех блиндажа кӗчӗ, анчах вӑл халӗ хӑйне-хӑй пачах урӑхла тыткаларӗ.

Вӑл строевой утӑмпа утса кӗчӗ, атӑ кӗлисене шаклаттарса илчӗ, аллине ҫӗлӗк патне тытрӗ те хӑвӑрттӑн аялалла антарчӗ.

— Кӗме ирӗк парар? — тесе кӑшкӑрчӗ вӑл ачалла ҫинҫе сасӑпа, анчах та ӑна хӑйне паттӑр та ҫивӗч сасӑ пек туйӑнчӗ.

— Кӗрӗр.

— Капитан юлташ, эсир хушнӑ тӑрӑх красноармеец Солнцев килчӗ.

— Ку вара урӑхла ӗҫ, — куҫӗсемпе кӑна кулса каларӗ капитан Енакиев. — Сывлӑх сунатӑп, красноармеец Солнцев!

— Сывлӑх сунатӑп, капитан юлташ! — ҫивӗччӗн ответ пачӗ Ваня.

Халӗ ӗнтӗ капитан Енакиев хӑй хавассӑн, кӑмӑллӑн кулнине пытараймарӗ.

— Вӑйлӑ! — терӗ вӑл фронтра пит те сарӑлнӑ сӑмаха. Ку сӑмаха Ваня хӑйӗн пирки Горбуновран та, Биденкоран та, ытти разведчиксенчен те нумай хут илтнӗ. — Халӗ эпӗ, Ванюша, эсӗ чӑнах та салтак пулнине куратӑп. Тавай, лар. Калаҫӑпӑр. Соболев, чей вӗрерӗ-и? — тесе кӑшкӑрчӗ капитан Енакиев.

— Ҫапла, вӗрерӗ, — терӗ Соболев, пӑсланакан пысӑк чейник ҫӗклесе тухса.

— Ярса пар. Икӗ стакан. Мана валли тата красноармеец Солнцев валли. Атту вӑл эпир санпа унӑн разведчикӗсенчен начартарах пурӑнатпӑр тесе шутлама пултарать. Ҫапла-и, Соболев?

— Вӑл ҫаплах ӗнтӗ, — терӗ Соболев. Ку сӑмахсене вӑл юри чееленерех, капитанӑн шухӑшӗсене ҫирӗплетмелле каларӗ: разведчиксем лайӑх та йӗркеллӗ пурӑнакан ҫынсем, анчах вӗсем ҫынсене хӑналанипе ытлашши тӗлӗнтерме юратаҫҫӗ.

Соболев сӗтел ҫине стакан лартмалли кӗмӗл айсемпе икӗ стакан пырса лартрӗ те — ҫӑра чей ячӗ, чейрен тӗлӗнмелле лайӑх шӑршӑ сарӑлчӗ.

Ҫакӑнта тин вара Ваня чӑн-чӑн пуянлӑх мӗн иккенне ӑнланса илчӗ.

Чӑн та, сахӑрӗ катӑклӑ сахӑр мар, песок пулнӑ, анчах ун вырӑнне Соболев ӑна кӗленче ваза ӑшне хурса пачӗ. Сысна какайӗнчен тунӑ консервӑпа ҫӗрулми те пулман кунта. Анчах ун вырӑнне капитан Енакиев сӗтел ҫине «Красный Октябрь» текен печени коробкине тата «Спорт» текен шоколад плиткине кӑларса хучӗ. Ҫаксене курсан «пӗчӗк кӗтӳҫӗ» тӗлӗнсе чӗлхесӗр пекех пулчӗ.

Капитан Енакиев Ваня ҫине савӑнӑҫлӑ пӑхрӗ.

— Ну, пӗчӗк кӗтӳҫӗ, кала ӗнтӗ: ӑҫта лайӑхрах — пирӗн патӑрта-и, е разведчиксем патӗнче-и?

Ваня кунта лайӑхраххине туйрӗ. Анчах унӑн разведчиксене кӳрентерес, вӗсем ҫинчен — пуринчен ытла куҫ хыҫӗнче — аван мар калас килмерӗ.

Вӑл кӑшт шухӑшларӗ те сӑмаха пӑрарах ответ пачӗ:

— Сирӗн патӑрта пуянтарах, капитан юлташ, — терӗ.

— Эс чее иккен, Ванюша. Хӑвӑрӑннисене кӳрентерместӗн. Ҫапла-и Соболев? Хӑйсенне кӳрентерме памасть вӗт?

— Тӗрӗс. Салтак хӑйсенне кӳрентерме парать-и вара?

— Ну, юрӗ, Соболев. Халлӗхе эсӗ ирӗкре пулма пултаратӑн. Эпир кунта красноармеец Солнцевпа иксӗмӗр чӗререн калаҫар-ха. Ҫавӑн пек ӗнтӗ ӗҫсем, Ванюша, — тесе пуҫларӗ капитан Енакиев, Соболев хӑйӗн пӳлӗмнелле кӗрсе кайсан. — Мӗн тӑвас-ха манӑн санпа малашне? Ҫакӑн пек ыйту тӑрать.

Ванюша хӑйне каллех тыла ӑсатасшӑн пулӗ, тесе хӑраса кайрӗ. Вӑл ещӗк ҫинчен сиксе тӑчӗ те, хӑйӗн командирӗ умне тӳп-тӳрӗ тӑсӑлса тӑчӗ.

— Айӑплӑ, капитан юлташ. Батареецӑн чӑн-чӑн сӑмахне паратӑп — урӑх нихҫан та кун пек пулмасть.

— Мӗн кун пек пулмасть?

— Йӗркене пӑсса килсе кӗресси.

— Тӗрӗс, тӑванӑм. Тӳрех калас пулать — эсӗ мухтамалла мар килсе кӗтӗн. Пит начар килсе кӗтен. Анчах ку ӗҫе тӳрлетме пулать-ха. Вӗренетӗн. Эсӗ ӑслӑ ача. Мӗн ура ҫинче тӑратӑн-ха? Лар. Эпӗ санпа халӗ служба йӗркипе калаҫмастӑп, килти пек калаҫатӑп.

Ваня ларчӗ.

— Ҫапла ӗнте манӑн сӑмах: мӗн тӑвас санпа? Эсӗ ҫынни пысӑках мар пулсан та, ҫапах та ҫын. Чӗрӗ чун. Саншӑн пурнӑҫ халӗ ҫеҫ пуҫланать. Кунта йӑнӑшма юрамасть. Ҫапла-и?

Капитан Енакиев ача ҫине хыттӑн, ҫав вӑхӑтрах ачашшӑн, пӗрре пӑхнипех унӑн пӗтӗм чунне кӗрсе кайма тӑрӑшнӑ пек пӑхрӗ.

Ҫак пӗчӗкҫеҫ, шинелӗн хытӑ ҫухи тӑп тытса тӑракан, хӗрача мӑйӗ пек хитре мӑйлӑ, тӳп-тӳрӗ кӗлеткеллӗ салтак пӗртте пӗркун унпа полк штабӗ патӗнче калаҫнӑ вӑрӑм ҫӳҫлӗ, ҫара ураллӑ «пӗчӗк кӗтӳҫӗ» тӗслӗ пулман. Епле палламалла мар улшӑннӑ вӑл ҫак кӗске вӑхӑтрах! Унӑн чунӗ те ҫавнашкалах улшӑннӑ-ши? Ҫавӑнтанпа унӑн чунӗ ӳснӗ-ши, ҫирӗпленнӗ-ши, тӗрекленнӗ-ши?

Ваня лайӑхах туйрӗ: шӑп та ӗнтӗ халӗ, ҫак самантра унӑн малашнехи пурнӑҫӗ мӗнле пулас ыйту татӑлать. Вӑл ҫав тери шухӑша кайрӗ. Шухӑша кайнипе унӑн ачалла ҫаврака ҫамки ҫитӗннӗ салтак ҫамки пек пӗркеленчӗ.

Ӑна ҫак самантра разведчиксем курнӑ пулсан, ку ача вӗсен ашкӑнма юратакан, хаваслӑ «пӗчӗк кӗтӳҫи» пулнине ӗненмен те пулӗччӗҫ. Вӑл кун пек пулнине вӗсем нихҫан та курман. Пурнӑҫра, тен, пӗрремӗш хут ҫакӑн пек пулнӑ-и вӑл.

Ку — капитан Енакиев пурнӑҫ ҫинчен ӑнланмалла, ӑслӑ сӑмахсем каланӑ пирки те мар, вӑл хӑйӗн каштах ывӑннӑ куҫӗсемпе хыттӑн та мар, ачашшӑн пӑхнӑ пирки те мар. Ку вӑл — Ваня хӑйӗн пӗччен, тӗрессипе каласан — пушанса юлнӑ чунӗпе капитан Енакиев хӑйне епле чӗререн, чунтан, ашшӗ пек юратнине туйнӑ пирки пулнӑ. Анчах та Ваньӑн чунне ун пек юрату ҫав тери кирлӗ пулнӑ, унӑн чунӗ хӑй сисмесӗрех, ҫавӑн пек юратӑва ҫав тери ыйтнӑ!

Вӗсем иккӗшӗ те — батарея командирӗ те, Ваня та — пӗр вӑйлӑ туйӑмпа пӗрлешсе, нумайччен шарламасӑр ларчӗҫ.

— Ну, епле-хе ӗнтӗ, Ваня, э? — терӗ юлашкинчен капитан.

— Хӑвӑр мӗнле хушатӑр, — терӗ те Ваня хуллен, ҫӗрелле пӑхрӗ.

— Мана хушма нумай вӑхӑт кирлӗ мар. Анчах та манӑн эсӗ ху мӗнле шухӑшланине пӗлес килет.

— Мӗн шут тумалли пултӑр? Эпӗ шут тунӑ ӗнтӗ.

— Мӗн шут турӑн вара эсӗ?

— Сирӗн патӑрта артиллерист пулатӑп.

— Ку пысӑк ыйту. Санӑн аҫу-аннӳрен ыйтсан аван пулӗччӗ. Анчах та санӑн никам та юлман пулас вӗт?

— Ҫапла ҫав. Тӑлӑх эпӗ. Тӑвансене пурне те нимӗҫсем вӗлерсе пӗтерчӗҫ. Урӑх никам та ҫук.

— Эппин, хӑвӑншӑн ху пуҫлӑх?

— Хамшӑн хам пуҫлӑх, капитан юлташ.

— Акӑ, эпӗ те хамшӑн хам пуҫлӑх, — хӑй кӗтмен ҫӗртенех хурланарах каласа хучӗ капитан Енакиев, анчах ҫав самантрах хӑйне алла илчӗ те, куларах хушса хучӗ: — Пӗр пуҫ лайӑх, анчах икӗ пуҫ тата лайӑхрах. Ҫапла-и, пӗчӗк кӗтӳҫӗ?

Капитан Енакиев кӑштах салхуланнӑ пек пулчӗ, пӗр хушӑ шӗвӗр пӳрнипе щетка пек кӗске мӑйӑхӗсене шӑлкаласа ларчӗ. Пӗр-пӗр ӗҫ пирки татӑклӑ шут тытнӑ чух вӑл яланах ҫавӑн пек тунӑ.

— Юрӗ, — терӗ те вӑл ҫирӗппӗн, ывҫӑ тупанӗпе сӗтел ҫине хуллентерех ҫапса илчӗ. — Сана разведкӑна ҫӳреме ир-ха. Эсӗ манӑн связной пулатӑн. Соболев! — кӑшкӑрса ячӗ вӑл савӑнӑҫлӑн та татӑклӑн. — Разведчиксем патне кай та, красноармеец Солнцевӑн койкипе япалисене ман блиндажа илсе кил.

Вӑрҫӑра ҫынӑн пурнӑҫӗ яланах епле хӑвӑрт улшӑнать, Ваньӑн пурнӑҫӗ те каллех ҫавӑн пек хӑвӑрт улшӑнчӗ.

Меню

 

Статистика

...тĕплӗнрех